Không quân Mỹ vừa chính thức trao cho Boeing Defense Systems hợp đồng trị giá hơn 2 tỉ USD, khởi động chương trình thay thế động cơ quy mô lớn cho dòng máy bay ném bom chiến lược B-52 Stratofortress. Đây là bước đi quan trọng trong nỗ lực hiện đại hóa sâu rộng nhất lịch sử dòng máy bay này, nhằm kéo dài vòng đời hoạt động của "pháo đài bay" sang nửa sau thế kỷ 21.
Máy bay ném bom B-52 - Ảnh: Reuters
Nâng cấp hệ động lực và sự ra đời của biến thể B-52J
Theo nội dung hợp đồng từ Lầu Năm Góc, Boeing sẽ đảm nhiệm giai đoạn đầu của Chương trình Thay thế Động cơ Thương mại (CERP). Trọng tâm của dự án là việc thay thế 8 động cơ turbofan Pratt & Whitney TF33 lỗi thời bằng động cơ F130 của Rolls-Royce. Loại động cơ mới này không chỉ giải quyết bài toán linh kiện bảo dưỡng mà còn giúp tiết kiệm nhiên liệu, giảm tiếng ồn và tăng độ tin cậy vận hành.
Máy bay ném bom B-52H Stratofortress của Không quân Mỹ trong một cuộc huấn luyện ngày 18.11.2025 - Ảnh: Không quân Mỹ
Sau khi được nâng cấp hệ động lực và các hệ thống phụ trợ, dòng máy bay này sẽ được đổi định danh thành B-52J. Bên cạnh động cơ mới, máy bay sẽ trải qua một cuộc "cách mạng số hóa" trong buồng lái. Các đồng hồ cơ học truyền thống được thay thế bằng màn hình kỹ thuật số hiện đại. Đặc biệt, B-52J sẽ trang bị radar mảng pha quét điện tử chủ động (AESA) AN/APQ-188 do Raytheon phát triển, giúp tối ưu khả năng điều hướng và tấn công trong mọi điều kiện thời tiết.
Chiến lược hai trụ cột của lực lượng ném bom chiến lược
Việc đầu tư tổng cộng khoảng 48,6 tỉ USD để nâng cấp 76 chiếc B-52 nằm trong chiến lược tái cấu trúc dài hạn của quân đội Mỹ. Trong tương lai, lực lượng ném bom chiến lược Mỹ sẽ tập trung vào hai dòng máy bay chính: B-52J đóng vai trò "xe tải vũ khí" và máy bay ném bom tàng hình thế hệ mới B-21 Raider.
Máy bay ném bom B-21 Raider trong chuyến bay thử nghiệm tại bang California (Mỹ) vào tháng 11.2023 - Ảnh: The Drive
Trong cấu trúc tác chiến này, B-21 Raider sẽ đảm nhiệm vai trò xâm nhập sâu vào lưới phòng không đối phương nhờ khả năng tàng hình. Ngược lại, B-52J sẽ thực hiện các đòn tấn công từ xa bằng tên lửa hành trình và vũ khí hạt nhân ngoài vùng nhận diện phòng không. Để dọn đường cho mô hình này, các dòng máy bay như B-1 Lancer và B-2 Spirit dự kiến sẽ được cho nghỉ hưu dần trong thập niên 2030 do chi phí bảo dưỡng cao và sự xuống cấp về khung thân.
Ba loại máy bay ném bom đang phục vụ trong biên chế Không quân Mỹ trình diện tại căn cứ Barksdale năm 2017 gồm B-52H (phải), B-1 Lancer (dưới trái) và B-2 Spirit (trên trái) - Ảnh: Không quân Mỹ
Sức mạnh của kho vũ khí di động 100 năm tuổi
Dù đã phục vụ từ năm 1955, B-52 vẫn giữ vị trí không thể thay thế nhờ tải trọng vũ khí lên tới 31 tấn và tầm hoạt động 13.800 km mà không cần tiếp nhiên liệu. Khả năng mang đa dạng các loại vũ khí, từ bom dẫn đường đến tên lửa hành trình tiên tiến, biến nó thành nền tảng linh hoạt nhất trong kho vũ khí Mỹ.
Máy bay ném bom B-52H cùng với các cấu hình vũ khí có thể mang theo - Ảnh: Không quân Mỹ
Nếu lộ trình hiện đại hóa diễn ra đúng kế hoạch, phi đội B-52 có thể phục vụ đến năm 2050 hoặc thậm chí 2060. Khi đó, B-52 sẽ chính thức trở thành máy bay chiến đấu đầu tiên trong lịch sử hàng không quân sự thế giới phục vụ liên tục trong suốt một thế kỷ. Sự kết hợp giữa khung thân bền bỉ và công nghệ điện tử hiện đại đảm bảo cho "pháo đài bay" vẫn duy trì được sức mạnh răn đe trong môi trường tác chiến của thế kỷ 21.
Tuệ Nhân