Bốn mươi quốc gia ủng hộ kế hoạch sơ tán tàu thuyền ở vùng Vịnh

4 giờ trướcBài gốc

Tàu thuyền đậu ngoài khơi Fujairah, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất, trong bối cảnh Iran hạn chế hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz, ngày 3/3/2026. Ảnh tư liệu: REUTERS/TTXVN

Theo IMO, 40 quốc gia thành viên của hội đồng đã tán thành sáng kiến này, phản ánh mức độ quan ngại ngày càng gia tăng đối với an toàn hàng hải tại một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới.

Kế hoạch được đưa ra trong bối cảnh khoảng 2.000 tàu và 20.000 thủy thủ hiện không thể di chuyển qua eo biển Hormuz kể từ khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran bùng phát. Đây là điểm nghẽn chiến lược đối với thương mại toàn cầu, khi eo biển Hormuz đóng vai trò là tuyến trung chuyển chủ chốt đối với dầu mỏ và khí đốt từ khu vực Trung Đông ra thị trường quốc tế.

Các chuyên gia nhận định rằng hiệu quả của cơ chế sơ tán phụ thuộc lớn vào diễn biến an ninh khu vực. Cụ thể, kế hoạch chỉ có thể được triển khai hiệu quả khi xuất hiện tín hiệu hạ nhiệt căng thẳng và các bên liên quan bảo đảm được mức độ an toàn tối thiểu cho hoạt động hàng hải. Trong khi đó, các chi tiết kỹ thuật và cơ chế phối hợp cụ thể của kế hoạch vẫn đang được hoàn thiện.

Người phát ngôn của IMO, bà Natasha Brown, cho biết tổ chức này sẽ đóng vai trò điều phối trung tâm, bao gồm việc lập danh sách các tàu cần rời khỏi khu vực, xác định thứ tự ưu tiên và phối hợp với các bên liên quan để tổ chức sơ tán. Theo bà Brown, kế hoạch hiện tại không bao gồm bất kỳ biện pháp cưỡng chế hay thực thi nào, mà chủ yếu dựa trên sự hợp tác tự nguyện giữa các quốc gia, chủ tàu và các bên liên quan.

Bà nhấn mạnh mục tiêu chính là bảo đảm các tàu có thể rời khỏi khu vực một cách an toàn thông qua việc sử dụng các tuyến phân luồng giao thông hàng hải hiện có. Tuy nhiên, điều kiện tiên quyết vẫn là phải có sự bảo đảm an toàn từ các bên kiểm soát thực địa.

Trong bối cảnh hiện nay, nhiều chuyên gia cho rằng việc bảo đảm an toàn cho tàu thuyền rời khỏi vịnh Ba Tư phụ thuộc đáng kể vào các thỏa thuận trực tiếp hoặc gián tiếp với Iran - quốc gia kiểm soát các khu vực then chốt của eo biển Hormuz cũng như hệ thống điều tiết giao thông tại đây. Phó Giáo sư Mikhail Khachatryan thuộc Đại học Tài chính Nga nhận định rằng Tehran có đủ năng lực để tổ chức hộ tống tàu thuyền, tránh các khu vực nguy hiểm và giảm thiểu rủi ro từ mìn hoặc các mối đe dọa khác.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng khả năng này chỉ có thể được hiện thực hóa nếu đạt được các thỏa thuận phù hợp giữa các bên liên quan. “Kịch bản khả thi nhất là các chủ tàu sẽ ủy quyền cho IMO đứng ra đàm phán với phía Iran, đồng thời xử lý các vấn đề liên quan đến chi phí và bảo đảm”, ông Khachatryan cho biết.

Từ góc độ thị trường bảo hiểm, bà Yekaterina Yumasheva, đồng sở hữu công ty môi giới bảo hiểm Mains đánh giá IMO khó có thể đóng vai trò vượt ra ngoài khuôn khổ một tổ chức điều phối. Theo bà, IMO chủ yếu có thể cung cấp nền tảng kỹ thuật, hỗ trợ tổ chức và tạo kênh đối thoại giữa các bên, nhưng không có thẩm quyền thực thi để buộc các bên tuân thủ.

“IMO về bản chất là một tổ chức tư vấn và tham vấn, thiếu các công cụ cưỡng chế cần thiết trong những tình huống khủng hoảng an ninh phức tạp như hiện nay”, bà Yumasheva nhận định.

Việc hàng nghìn tàu bị mắc kẹt không chỉ đặt ra thách thức về an toàn hàng hải mà còn kéo theo hệ lụy kinh tế đáng kể. Giới quan sát cho rằng nếu không đạt được các cơ chế bảo đảm an ninh cụ thể, kế hoạch sơ tán có thể chỉ mang tính biểu tượng nhiều hơn là giải pháp thực chất. Dù vậy, việc IMO chủ động xây dựng và thúc đẩy một cơ chế phối hợp quốc tế vẫn được đánh giá là bước đi cần thiết trong bối cảnh rủi ro hàng hải ngày càng gia tăng.

Bảo Hà/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/the-gioi/bon-muoi-quoc-gia-ung-ho-ke-hoach-so-tan-tau-thuyen-o-vung-vinh-20260425061139751.htm