Ngày 18-5, Công đảng cầm quyền tại Anh đã khơi lại vấn đề Brexit - Anh rời khỏi Liên minh châu Âu (EU), sau khi một nhân vật cấp cao lên tiếng kêu gọi đưa nước này gia nhập trở lại EU, theo hãng tin AFP.
Cụ thể, ông Wes Streeting - người vừa từ chức Bộ trưởng Y tế vào tuần trước và tuyên bố sẽ tranh cử thủ tướng Anh, thách thức người tại nhiệm Keir Starmer - đã phá vỡ sự dè dặt suốt nhiều năm qua của Công đảng về vấn đề Brexit. Động thái này được đánh giá là một chiến thuật mở màn trong cuộc đua giành ghế lãnh đạo sắp tới.
Tuần trước, hàng chục nghị sĩ Công đảng đã hối thúc Thủ tướng Starmer từ chức sau kết quả đáng thất vọng tại cuộc bầu cử địa phương. Làn sóng này làm dấy lên khả năng nước Anh sẽ thay thủ tướng chỉ sau 2 năm đảng này lên nắm quyền. Hiện cả ông Streeting và Thị trưởng vùng Greater Manchester - ông Andy Burnham đều đang rục rịch thách thức vị trí của ông Starmer.
Ông Wes Streeting - người vừa từ chức Bộ trưởng Y tế vào tuần trước và tuyên bố sẽ tranh cử thủ tướng Anh, thách thức Thủ tướng tại nhiệm Keir Starmer. Ảnh: Alamy Live News
Ông Streeting chủ động động chạm đến một chủ đề "nhạy cảm chính trị" là Brexit, khi kêu gọi nước Anh cuối cùng phải tái gia nhập EU.
"Chúng ta cần một mối quan hệ đặc biệt mới với EU, bởi tương lai của nước Anh gắn liền với châu Âu, và một ngày nào đó sẽ trở lại EU" - ông Streeting phát biểu tại một hội nghị hôm 17-5.
Về phần mình, ông Burnham đang chuẩn bị tranh cử một ghế tại Quốc hội nhằm đủ điều kiện cạnh tranh thay thế ông Starmer. Để làm được điều đó, ông phải đánh bại đảng Reform UK (Cải cách Vương quốc Anh) - một đảng phái ủng hộ Brexit và chống nhập cư - tại khu vực bầu cử Makerfield.
Thị trưởng vùng Greater Manchester - ông Andy Burnham. Ảnh: LNP
Lãnh đạo đảng Reform UK đồng thời là nhân vật biểu tượng của phong trào Brexit - ông Nigel Farage đã cảnh báo cử tri trong cuộc bầu cử phụ ở vùng tây bắc nước Anh rằng Công đảng sẽ "kéo các vị đến gần hơn với EU".
Cuộc tranh luận nổ ra đã buộc ông Burnham phải giữ khoảng cách với lập trường của ông Streeting. Vị Thị trưởng cho biết dù có lý do để ủng hộ việc tái gia nhập EU trong dài hạn, ông sẽ không lấy vấn đề này làm trọng tâm vận động tranh cử.
Phản hồi về các động thái trên, ông Starmer - người đang kiên quyết bác bỏ các lời kêu gọi từ chức, tuyên bố vào ngày 18-5: "Tôi đang bám sát vào công việc hiện tại, đó là đảm bảo chúng ta tiến gần hơn đến EU”.
Đề cập trực tiếp đến Brexit, Thủ tướng Anh nhấn mạnh ông sẽ "không sa đà vào một cuộc tranh luận về những gì có thể xảy ra trong nhiều năm tới".
Ông Starmer cũng tuyên bố sẽ “ủng hộ 100%” bất kỳ ứng viên nào được chọn đại diện Công đảng trong cuộc bầu cử đặc biệt.
Thủ tướng Anh Keir Starmer. Ảnh: THE OBSERVER
Tư cách thành viên của Anh trong EU từ lâu đã là vấn đề gây chia rẽ sâu sắc. Cách đây 10 năm, một cuộc trưng cầu dân ý đã cho thấy đa số sít sao người dân lựa chọn rời khỏi khối.
Kể từ năm 2020, thời điểm Anh chính thức rời EU, rất ít nhân vật chính trị có ảnh hưởng dám khơi lại chủ đề này, do ký ức về sự chia rẽ và bế tắc chính trị kéo dài. Tuy nhiên, vấn đề này lại nổi lên trong bối cảnh hỗn loạn sau kết quả bầu cử yếu kém của Công đảng trong tháng này.
Đến thời điểm hiện tại, cả ông Streeting và ông Burnham đều chưa chính thức phát động cuộc đua giành quyền lãnh đạo, vốn là một bước đi đòi hỏi sự ủng hộ của ít nhất 81 nghị sĩ Công đảng.
Tuy nhiên, việc 4 quốc vụ khanh đồng loạt từ chức cùng lượng lớn nghị sĩ kêu gọi Thủ tướng Starmer nhường ghế đã phơi bày những rạn nứt nghiêm trọng trong nội bộ. Điều này đi ngược lại hoàn toàn với nỗ lực của Công đảng trong việc xây dựng hình ảnh một tổ chức gắn kết, khác biệt so với sự hỗn loạn của các chính phủ tiền nhiệm thuộc đảng Bảo thủ.
DƯƠNG KHANG