Chị Poh Ying Xia (bên trái) cùng mẹ, bà Ng Chooi Choo, một giáo viên đã nghỉ hưu, cùng nhau tham gia một khóa học về giáo dục sớm cho trẻ nhỏ. Ảnh: The Straits Times
Chị Poh Ying Xia, 38 tuổi, chủ một trường mầm non, đang cùng mẹ là bà Ng Chooi Choo, 68 tuổi, một giáo viên đã nghỉ hưu, theo học chương trình thạc sĩ của Viện Giáo dục Quốc gia Singapore (NIE) về giáo dụcsớm cho trẻ nhỏ.
Với nhiều người, đây có thể là hình ảnh hiếm gặp: mẹ và con gái cùng ngồi trong lớp học, cùng làm bài tập, cùng trao đổi kiến thức sau giờ lên lớp. Nhưng tại Singapore, những câu chuyện như vậy đang ngày càng trở nên phổ biến, phản ánh một xu hướng mới của xã hội: học tập suốt đời giữa các thế hệ trong cùng gia đình.
Thay vì chỉ đưa cháu đến trường hay hỗ trợ con cái trong học hành, nhiều người cao tuổi nay trực tiếp tham gia các khóa học cùng con trưởng thành. Ở chiều ngược lại, những lao động trung niên và người trẻ mới tốt nghiệp cũng cùng chia sẻ khát vọng nâng cao trình độ, tìm kiếm cơ hội phát triển nghề nghiệp bằng các văn bằng mới.
Những người ở tuổi trung niên dường như không chấp nhận định kiến về “khủng hoảng tuổi trung niên”. Họ chủ động theo đuổi tấm bằng thứ hai, thứ ba trong đời.
Bà Ng Chooi Choo, một giáo viên, tiếp tục theo học về giáo dục sớm cho trẻ nhỏ sau khi đã nghỉ hưu. Ảnh: The Straits Times
Người học lớn tuổi gia tăng mạnh
The Straits Times ngày 18/4 đưa tin, các trường đại học và cao đẳng bách khoa tại Singapore đang ghi nhận số lượng học viên lớn tuổi tăng nhanh, cho thấy giáo dục đại học đang thay đổi đáng kể về cấu trúc người học.
Tại Đại học Công nghệ Nanyang (NTU), số học viên từ 40 tuổi trở lên đăng ký các chương trình đào tạo thường xuyên không cấp bằng tăng từ 20% đến 30% mỗi năm. Với các chương trình sau đại học, nhóm tuổi này tăng 10% trong hai năm học gần đây.
Số người học lớn tuổi tại Đại học Quốc gia Singapore (NUS) và Đại học Khoa học Xã hội Singapore (SUSS) cũng tăng đáng kể.
Trong giai đoạn 2021-2025, số học viên từ 40 tuổi trở lên tại SUSS tăng khoảng 28% ở cả bậc đại học và sau đại học. Tại NUS, nhóm học viên này trong các chương trình học tập suốt đời năm 2024 tăng gấp đôi so với năm 2017.
Ông Tay Tse Wan (bên phải) và con trai Quan Kai đều đang theo học chương trình cao đẳng chuyên ngành phát triển giải pháp trí tuệ nhân tạo tại trường Cao đẳng Temasek. Ảnh: The Straits Times
Giáo sư Boh Wai Fong, Phó Hiệu trưởng phụ trách Học tập suốt đời và Gắn kết cựu sinh viên của NTU nhận định: “Nhìn chung, sự gia tăng của người học lớn tuổi phản ánh một sự thay đổi rộng lớn hơn trong cách giáo dục được nhìn nhận. Giáo dục đại học không còn chỉ giới hạn ở độ tuổi đầu 20, mà ngày càng được xem là một quá trình kéo dài suốt đời, hỗ trợ con người ở nhiều giai đoạn khác nhau của cuộc sống và sự nghiệp. Học tập liên thế hệ là kết quả tự nhiên của sự chuyển dịch này”.
Khi lớp học có nhiều thế hệ
Theo giới quan sát, các sáng kiến quốc gia của Singapore khuyến khích nâng cao kỹ năng ở giai đoạn giữa sự nghiệp và học tập suốt đời đang tạo động lực mạnh mẽ cho xu hướng này. Đồng thời, các cơ sở giáo dục cũng phải điều chỉnh cách đào tạo để đáp ứng nhu cầu mới.
Những lớp học có sinh viên thuộc nhiều độ tuổi đang tạo ra môi trường học tập đa dạng, nơi khác biệt về trải nghiệm trở thành nguồn lực quý giá.
Tiến sĩ Lim Fui Ping, giảng viên cao cấp tại Trung tâm Điều dưỡng Alice Lee thuộc NUS, cho biết: “Sinh viên trẻ thường vẫn đang trong quá trình khám phá và có xu hướng tập trung vào lý thuyết, chính sách cũng như đạt kết quả tốt trong đánh giá. Ngược lại, người học ở giai đoạn giữa sự nghiệp quan tâm nhiều hơn đến tính ứng dụng. Họ muốn hiểu kiến thức sẽ được chuyển hóa ra sao trong thực tế và thường đặt câu hỏi như: “Điều này quan trọng vì sao?” hoặc “Tôi sẽ áp dụng điều này trong môi trường thực tế như thế nào?”. Sự khác biệt này buộc chúng tôi phải thiết kế các bài học phù hợp và hấp dẫn đối với cả hai nhóm”.
Tại Đại học Công nghệ Nanyang (NTU), số học viên từ 40 tuổi trở lên đăng ký các chương trình đào tạo thường xuyên không cấp bằng tăng từ 20% đến 30% mỗi năm. Ảnh: Đại học Công nghệ Nanyang
Không chỉ khác biệt về mục tiêu học tập, phong cách giao tiếp giữa các thế hệ cũng tạo ra thách thức.
Theo tiến sĩ Lim: “Sinh viên trẻ thường cởi mở hơn, quen với môi trường số, trong khi người học lớn tuổi thường ưa thích những cuộc thảo luận có cấu trúc, chiều sâu và tương tác trực tiếp”.
Để thích ứng, giảng viên phải chủ động thay đổi phương pháp giảng dạy: “Thay vì phụ thuộc nhiều vào các bài giảng truyền thống, chương trình học được thiết kế xoay quanh thảo luận tình huống, chia sẻ trải nghiệm và các kịch bản thực tế”, Tiến sĩ Lim cho biết.
“Điều này cho phép cả hai nhóm cùng đóng góp có ý nghĩa: sinh viên trẻ mang đến kiến thức lý thuyết và nền tảng học thuật mới, trong khi người học trung niên đóng góp góc nhìn từ kinh nghiệm thực tế và khả năng nhận diện vấn đề”.
Học tập trở thành giá trị gia đình
Từ những gia đình cha mẹ cùng con trở lại giảng đường, Singapore đang cho thấy một mô hình xã hội học tập mới, nơi việc học không bị giới hạn bởi tuổi tác hay giai đoạn nghề nghiệp.
Trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh và thị trường lao động liên tục biến động, học tập suốt đời không còn là lựa chọn bổ sung, mà dần trở thành năng lực thiết yếu. Và ở nhiều gia đình Singapore, hành trình ấy đang được tiếp nối qua nhiều thế hệ.
Hồng Nhung