Bước chạy đà thuận lợi

6 giờ trướcBài gốc

Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong và Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent tham dự vòng đàm phán thương mại trước đó tại Geneva hồi tháng 5 năm ngoái. Ảnh: Xinhua

Theo Reuters, cuộc gặp do Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent và Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong dẫn đầu được đánh giá là “thẳng thắn, mang tính xây dựng và đạt mức ổn định đáng kể”. Mặc dù chưa có đột phá lớn, hai bên đã xác định một số lĩnh vực có khả năng đạt được thỏa thuận thực chất, đặc biệt trong nông nghiệp, khoáng sản chiến lược và cơ chế quản lý thương mại.

Các cuộc thảo luận diễn ra tại trụ sở của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) kéo dài hơn sáu giờ trong ngày đầu tiên và tiếp tục vào ngày hôm sau với các phiên làm việc kỹ thuật. Mục tiêu trước mắt của vòng đàm phán là đánh giá việc thực hiện thỏa thuận đình chiến thương mại đạt được giữa hai nhà lãnh đạo tại Busan vào tháng 10/2025, đồng thời tìm kiếm các lĩnh vực hợp tác mới nhằm tránh nguy cơ leo thang căng thẳng trở lại.

Dù vậy, giới phân tích cho rằng kỳ vọng về một bước đột phá lớn vẫn còn hạn chế. Với quỹ thời gian chuẩn bị ngắn và sự chú ý của Washington phần nào bị phân tán bởi các diễn biến địa chính trị ở Trung Đông, nhiều khả năng các cuộc đàm phán hiện nay chủ yếu nhằm duy trì ổn định và tạo khuôn khổ cho đối thoại cấp cao trong thời gian tới.

Nỗ lực xây dựng cơ chế quản lý thương mại và đầu tư

Một trong những nội dung đáng chú ý của vòng đàm phán tại Paris là đề xuất thiết lập các cơ chế thể chế mới nhằm quản lý quan hệ kinh tế song phương trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược gia tăng. Theo các nguồn tin, hai bên đã thảo luận về việc thành lập “Hội đồng Thương mại” và “Hội đồng Đầu tư” Mỹ - Trung, những cấu trúc có thể được trình lên lãnh đạo hai nước xem xét trong cuộc gặp sắp tới tại Bắc Kinh.

Trong hai đề xuất này, mô hình Hội đồng Thương mại được cho là đã được xây dựng tương đối cụ thể hơn. Cơ chế này nhằm xác định các lĩnh vực mà hai nền kinh tế có thể mở rộng thương mại một cách cân bằng, đồng thời tránh ảnh hưởng tới các chuỗi cung ứng chiến lược và lợi ích an ninh quốc gia của mỗi bên. Ý tưởng cốt lõi là duy trì dòng chảy thương mại trong những lĩnh vực ít nhạy cảm về công nghệ hoặc quốc phòng, qua đó giảm nguy cơ “tách rời” kinh tế hoàn toàn.

Trong khi đó, Hội đồng Đầu tư được thiết kế với phạm vi hẹp hơn. Thay vì đặt ra các quy tắc đầu tư rộng lớn, cơ chế này chủ yếu nhằm giải quyết các tranh chấp hoặc vướng mắc cụ thể phát sinh giữa doanh nghiệp hai nước. Cách tiếp cận này phản ánh thực tế rằng cả Washington và Bắc Kinh đều ngày càng thận trọng với đầu tư xuyên biên giới trong các lĩnh vực công nghệ cao, trí tuệ nhân tạo hay bán dẫn.

Bên cạnh các vấn đề thể chế, hai bên cũng thảo luận về dòng chảy khoáng sản chiến lược từ Trung Quốc sang Mỹ. Đây là một trong những điểm nghẽn quan trọng trong quan hệ thương mại hiện nay, bởi Trung Quốc giữ vai trò thống trị trong chuỗi cung ứng đất hiếm toàn cầu.

Các quan chức Mỹ bày tỏ lo ngại về tình trạng thiếu hụt một số nguyên tố quan trọng, đặc biệt là yttrium - vật liệu được sử dụng trong lớp phủ chịu nhiệt của động cơ phản lực và nhiều thiết bị điện tử tiên tiến. Một số nguồn tin cho biết hai bên đã thảo luận các phương án nhằm “nới lỏng” một phần những hạn chế trong lĩnh vực này, dù chi tiết cụ thể chưa được công bố.

Song song với đó, Washington cũng thúc đẩy việc mở rộng xuất khẩu các mặt hàng năng lượng và công nghiệp sang Trung Quốc. Các quan chức Mỹ đã đề cập khả năng tăng mua máy bay của Boeing cũng như các mặt hàng như than đá, dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng. Những đề xuất này phản ánh mục tiêu lâu dài của Mỹ trong việc giảm thâm hụt thương mại song phương và tăng cơ hội cho các ngành công nghiệp trong nước.

Thương mại nông sản và những giới hạn của “đình chiến kinh tế”

Trong ngắn hạn, lĩnh vực được xem là có khả năng đạt tiến triển rõ ràng nhất là thương mại nông sản. Theo các nguồn tin, phía Trung Quốc bày tỏ sẵn sàng mở rộng nhập khẩu các sản phẩm nông nghiệp của Mỹ, bao gồm gia cầm, thịt bò và một số loại cây trồng khác ngoài đậu nành.

Đậu nành vẫn là mặt hàng trung tâm trong quan hệ thương mại nông nghiệp giữa hai nước. Theo các cam kết đã đạt được trong thỏa thuận đình chiến thương mại năm 2025, Trung Quốc dự kiến mua khoảng 12 triệu tấn đậu nành của Mỹ trong niên vụ 2025 và tăng lên khoảng 25 triệu tấn mỗi năm trong giai đoạn tiếp theo. Các quan chức Mỹ cho biết Bắc Kinh cho đến nay đã cơ bản đáp ứng các mục tiêu ban đầu của thỏa thuận.

Việc duy trì dòng chảy nông sản ổn định có ý nghĩa quan trọng đối với cả hai nền kinh tế. Đối với Mỹ, xuất khẩu nông sản, đặc biệt là đậu nành, đóng vai trò then chốt đối với thu nhập của nông dân và cán cân thương mại. Trong khi đó, Trung Quốc phụ thuộc lớn vào nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu thức ăn chăn nuôi và an ninh lương thực trong nước.

Tuy nhiên, ngay cả khi đạt được tiến triển trong lĩnh vực này, quan hệ thương mại Mỹ - Trung vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức cấu trúc. Một trong số đó là các cuộc điều tra thương mại mới mà Washington đang triển khai theo Điều 301 của luật thương mại Mỹ, nhằm xem xét các cáo buộc về dư thừa năng lực sản xuất công nghiệp tại Trung Quốc và nhiều đối tác thương mại khác.

Những cuộc điều tra này có thể dẫn đến việc áp đặt thêm thuế quan trong thời gian tới, làm gia tăng áp lực đối với tiến trình đàm phán. Ngoài ra, Mỹ cũng đang tiến hành điều tra thương mại tại khoảng 60 quốc gia, bao gồm Trung Quốc, với khả năng dẫn tới lệnh cấm nhập khẩu một số mặt hàng.

Phản ứng trước động thái này, phía Trung Quốc đã chỉ trích các cuộc điều tra là hành động đơn phương có thể làm phức tạp môi trường đàm phán. Truyền thông nhà nước Trung Quốc cho rằng tiến triển trong đối thoại phụ thuộc nhiều vào việc Washington tiếp cận các cuộc thảo luận với tinh thần “thực dụng và lý trí”.

Bên cạnh các yếu tố thương mại thuần túy, bối cảnh địa chính trị rộng lớn hơn cũng ảnh hưởng tới tiến trình đàm phán. Cuộc xung đột tại Trung Đông và nguy cơ gián đoạn vận chuyển dầu qua eo biển Hormuz nhiều khả năng cũng được thảo luận tại Paris, bởi Trung Quốc nhập khẩu một phần lớn dầu mỏ qua tuyến đường chiến lược này.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đang đối mặt với nhiều bất định, giới quan sát cho rằng việc duy trì kênh đối thoại Mỹ - Trung có ý nghĩa quan trọng đối với ổn định của hệ thống thương mại quốc tế. Mặc dù cạnh tranh chiến lược giữa hai cường quốc khó có thể giảm bớt trong ngắn hạn, các cơ chế hợp tác hạn chế, đặc biệt trong lĩnh vực thương mại và chuỗi cung ứng, có thể giúp giảm thiểu nguy cơ đối đầu toàn diện.

Nhiều chuyên gia nhận định mục tiêu thực tế nhất của vòng đàm phán “tiền trạm” tại Paris là tạo điều kiện cho cuộc gặp giữa Tổng thống Trump và Chủ tịch Tập diễn ra trong bầu không khí ổn định, thay vì đạt được một thỏa thuận thương mại toàn diện. Nếu thành công, tiến trình này có thể mở ra thêm các vòng đối thoại trong năm, bao gồm các cuộc gặp bên lề các hội nghị quốc tế như Hội nghị APEC và Hội nghị Thượng đỉnh G20.

Trong dài hạn, quan hệ kinh tế Mỹ - Trung nhiều khả năng sẽ tiếp tục vận hành theo mô hình “hợp tác có chọn lọc và cạnh tranh có kiểm soát”. Điều này phản ánh thực tế rằng hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vừa là đối tác thương mại quan trọng, vừa là đối thủ chiến lược trong nhiều lĩnh vực công nghệ và địa chính trị.

Do đó, các cuộc đàm phán như tại Paris có thể chưa tạo ra bước ngoặt lớn, nhưng vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì các kênh đối thoại và giảm nguy cơ đổ vỡ hoàn toàn của quan hệ thương mại song phương, một kịch bản có thể gây ra những hệ lụy sâu rộng đối với kinh tế toàn cầu.

Hùng Anh (CTV)

Nguồn Thanh Hóa : http://baothanhhoa.vn/buoc-chay-da-thuan-loi-281374.htm