Bước đột phá nhân văn trong bảo vệ quyền con người

một giờ trướcBài gốc

Chế định pháp lý nhân văn

Nghị quyết số 205/2025/QH15 về việc thí điểm Viện Kiểm sát nhân dân khởi kiện vụ án dân sự nhằm bảo vệ quyền dân sự của nhóm dễ bị tổn thương và bảo vệ lợi ích công (sau đây gọi tắt là Nghị quyết 205) có hiệu lực từ ngày 1/1/2026. Nghị quyết áp dụng đối với Viện Kiểm sát nhân dân, Tòa án nhân dân, cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong việc khởi kiện, giải quyết vụ án dân sự công ích. Chủ thể được bảo vệ quyền dân sự gồm nhóm dễ bị tổn thương hoặc bảo vệ lợi ích công.

Nhóm dễ bị tổn thương được bảo vệ quyền nhân thân và quyền tài sản, gồm: Trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật, phụ nữ mang thai, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi và người mất năng lực hành vi dân sự, người dân tộc thiểu số cư trú tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. Nhóm lợi ích công, gồm lợi ích công cộng, lợi ích của Nhà nước thuộc các lĩnh vực đầu tư công, đất đai, tài nguyên, tài sản công khác, môi trường, hệ sinh thái, di sản văn hóa... Việc ban hành Nghị quyết 205 đã góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật về tố tụng dân sự, khẳng định vai trò trung tâm của Viện KSND trong việc bảo vệ pháp luật, bảo vệ quyền con người, đáp ứng yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn hiện nay.

Viện KSND tỉnh triển khai quán triệt Nghị quyết số 205/2025/QH15.

Ngay sau khi tiếp nhận Nghị quyết số 205/2025/QH15 và các văn bản hướng dẫn của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân (KSND) tỉnh xây dựng kế hoạch triển khai bài bản. Bà Hoàng Thị Xuân, Phó Viện trưởng Viện KSND tỉnh, cho biết: Nghị quyết 205 của Quốc hội là chủ trương rất nhân văn, thể hiện rõ vai trò của Viện KSND trong bảo vệ quyền con người, đặc biệt là quyền dân sự của các nhóm yếu thế và lợi ích công. Sơn La chưa phải địa phương được giao thí điểm, nhưng chúng tôi xác định rõ trách nhiệm, chủ động chuẩn bị nguồn việc, nâng cao nhận thức và sẵn sàng cho việc mở rộng thẩm quyền trong thời gian tới. Trước mắt, tập trung phát hiện vi phạm, sơ hở trong quản lý để thực hiện quyền kiến nghị. Khi kiến nghị có hiệu quả, chấm dứt và khắc phục kịp thời vi phạm, sơ hở thì không cần phải đặt ra việc khởi kiện vụ án dân sự. Từ đó, tránh việc mở ra hoạt động tố tụng, xét xử gây lãng phí cho Nhà nước và có thể gây sự phiền toái cho đương sự.

Phòng 9 giữ vai trò trung tâm, trực tiếp tham mưu cho lãnh đạo Viện KSND tỉnh ban hành các văn bản chỉ đạo, hướng dẫn triển khai Nghị quyết số 205. Đồng thời, là đầu mối tiếp nhận thông tin, ý kiến đề nghị của các phòng nghiệp vụ thuộc Viện KSND tỉnh và các Viện KSND khu vực.

Đồng chí Hoàng Thị Hoa, Trưởng Phòng 9, Viện KSND tỉnh, khẳng định: Nhận thức rõ đây là nhiệm vụ mới, khó, nhưng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, Phòng 9 đã tham mưu lãnh đạo Viện KSND tỉnh nghiên cứu, theo dõi, tổng hợp tình hình; hướng dẫn nghiệp vụ; chuẩn bị các điều kiện về tổ chức, nhân sự và quy trình công tác phục vụ triển khai nhiệm vụ khởi kiện vụ án dân sự, bảo vệ quyền dân sự của các chủ thể khi địa phương được giao nhiệm vụ hoặc khi triển khai áp dụng trong toàn ngành.

Sinh hoạt chuyên đề nghiệp vụ về Nghị quyết số 205/2025/QH15.

Công tác tuyên truyền, phổ biến nghị quyết được tăng cường triển khai nhằm góp phần nâng cao nhận thức của các cơ quan, tổ chức và nhân dân, tạo sự đồng thuận xã hội để nghị quyết sớm đi vào cuộc sống. Sau hơn 1 tháng triển khai nghị quyết, 100% các viện kiểm sát khu vực trong tỉnh tổ chức sinh hoạt chuyên đề nghiệp vụ tại các đơn vị; phối hợp một số UBND các xã, phường tuyên truyền nội dung nghị quyết đến người dân.

Đưa Nghị quyết vào cuộc sống

Là một trong những đơn vị tích cực triển khai Nghị quyết 205, Viện KSND khu vực 1 chú trọng phổ biến, quán triệt nghị quyết, nâng cao nhận thức, kỹ năng nghiệp vụ cho đội ngũ kiểm sát viên và phối hợp tuyên truyền đến cơ sở. Bộ phận kiểm sát vụ việc dân sự của Viện đã lập sổ theo dõi điện tử, ghi nhận toàn bộ quá trình phát hiện, kiến nghị và kết quả xử lý các vụ việc liên quan.

Thông qua thực hành quyền công tố và kiểm sát giải quyết vụ án hình sự về ma túy, Kiểm sát viên Tòng Thanh Quỳnh, Viện KSND khu vực 1 đã phát hiện bà Vàng Thị Nhứ, sinh năm 1980, chung sống như vợ chồng cùng với ông Giàng A Dạng, sinh năm 1986, tại bản Giạng Phổng, xã Ngọc Chiến. Hiện nay, Nhứ và Dạng đều bị bắt, tạm giam về hành vi phạm tội mua bán trái phép chất ma túy. 2 người có con chung là cháu Giàng A Xuân, sinh năm 2018 và cháu Giàng Thị Thu Hiền, sinh năm 2022. Tuy nhiên, cả 2 cháu chưa được làm giấy khai sinh theo quy định, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của trẻ em, đặc biệt là các quyền nhân thân, không đủ điều kiện nhập học, không được cấp thẻ bảo hiểm y tế.

Viện KSND tỉnh và khu vực 1 làm việc với UBND xã Ngọc Chiến.

Ngay sau khi tiếp nhận thông tin, Viện KSND khu vực 1 xin ý kiến chỉ đạo của Viện KSND tỉnh xử lý vụ việc theo tinh thần Nghị quyết 205. Trên cơ sở đó, kiểm sát viên trực tiếp làm việc với gia đình và phối hợp với UBND xã Ngọc Chiến để xác minh, tháo gỡ vướng mắc trong thủ tục đăng ký khai sinh cho 2 cháu Giàng A Xuân và Giàng Thị Thu Hiền.

Bà Nguyễn Thị Lan Hương, Phó Viện trưởng Viện KSND khu vực 1, cho biết: Trong vòng 1 tuần, từ thời điểm phát hiện vụ việc, chúng tôi phối hợp với UBND xã Ngọc Chiến giải quyết và trao giấy khai sinh cho các cháu. Đây là khởi đầu, giúp các cháu được hưởng quyền lợi chính đáng của công dân.

Lãnh đạo Viện KSND khu vực 1 và xã Ngọc Chiến trao giấy khai sinh cho cháu Giàng A Xuân và Giàng Thị Thu Hiền.

Trong buổi lễ trao giấy khai sinh cho hai cháu, gia đình anh Giàng A Thanh, bản Giạng Phổng, chú ruột của cháu Xuân và cháu Hiền, xúc động: Nhờ cán bộ giúp đỡ, các cháu đều đã được đăng ký khai sinh, từ ngày mai có thể được đi học, khi ốm đau còn được khám BHYT. Gia đình tôi rất biết ơn và sẽ cố gắng nuôi các cháu ăn học đầy đủ.

Viện KSND khu vực 1 và xã Ngọc Chiến động viên gia đình anh Giàng A Thanh, bản Giạng Phổng.

Đây là vụ việc đầu tiên về bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của nhóm đối tượng yếu thế theo tinh thần Nghị quyết 205 được thực hiện. Trong quá trình giải quyết vụ việc, một số người dân đã trực tiếp trao đổi với kiểm sát viên về các trường hợp trẻ em chưa được đăng ký khai sinh và được hướng dẫn cụ thể, thực hiện thủ tục đăng ký, cấp giấy khai sinh cho các trường hợp đủ điều kiện.

Phát tờ rơi tuyên truyền về Nghị quyết 205/2025/QH15 tại phường Chiềng Cơi.

Anh Lò Văn Thoa, Phó Chủ tịch UBND xã Ngọc Chiến, cho biết: Sau khi tiếp nhận ý kiến và kiến nghị của Viện KSND khu vực 1, UBND xã Ngọc Chiến khẩn trương rà soát hồ sơ, hoàn thiện thủ tục và tiến hành cấp giấy khai sinh cho các cháu theo đúng quy định của pháp luật. Cũng từ sự việc này, xã đã rà soát và phát hiện hơn 10 trường hợp trẻ em khác chưa được đăng ký khai sinh. Với sự phối hợp của Viện Kiểm sát, đã giúp địa phương kịp thời xử lý các vụ việc, bảo đảm quyền lợi hợp pháp cho trẻ em trên địa bàn.

Lãnh đạo Viện KSND khu vực 1 và phường Chiềng Cơi tặng quà cho trẻ em khuyết tật.

Với sự chủ động, sáng tạo và trách nhiệm, Viện KSND tỉnh Sơn La đang từng bước hiện thực hóa tinh thần của Nghị quyết số 205, sẵn sàng cho việc mở rộng thẩm quyền trong thời gian tới. Kết quả bước đầu không chỉ khẳng định vai trò của Ngành Kiểm sát trong bảo vệ pháp luật, còn lan tỏa giá trị nhân văn, vì quyền con người, vì lợi ích chung của xã hội.

Huyền Trăng

Nguồn Sơn La : https://baosonla.org.vn/xa-hoi/buoc-dot-pha-nhan-van-trong-bao-ve-quyen-con-nguoi-bCS8anvDR.html