Bước khởi đầu cho mạng lưới đường sắt đô thị TP.Hồ Chí Minh

2 giờ trướcBài gốc

Công trình trọng điểm đậm tính nhân văn

Tuyến metro số 1 (Bến Thành – Suối Tiên) có tổng chiều dài 19,7 km, trong đó 2,6 km đi ngầm qua khu vực trung tâm và 17,1 km đi trên cao; gồm 14 nhà ga (3 ga ngầm, 11 ga trên cao) và khu depot Long Bình có diện tích 20,56 ha, phục vụ công tác neo đỗ, bảo trì và sửa chữa đoàn tàu.

Với tổng mức đầu tư hơn 43.000 tỷ đồng từ nguồn vốn vay ODA của Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA), đây là dự án hạ tầng đô thị có quy mô lớn nhất từ trước đến nay của Thành phố. Việc chính thức đưa tuyến vào vận hành thương mại từ ngày 22/12/2024 không chỉ hoàn thiện một công trình giao thông trọng điểm, mà còn mở ra giai đoạn phát triển mới với sự xuất hiện của loại hình vận tải hiện đại, văn minh, thân thiện với môi trường.

Xét về không gian đô thị, tuyến metro số 1 đi qua nhiều khu vực có vai trò và tiềm năng phát triển lớn của Thành phố. Dọc tuyến là các khu trung tâm lịch sử – thương mại hiện hữu như Bến Thành, Nhà hát Thành phố; các khu chức năng ven sông và trung tâm tài chính – dịch vụ mới như Ba Son, Tân Cảng; cùng các khu vực động lực phát triển phía Đông gồm Khu Đại học Quốc gia TP.HCM, Khu Công nghệ cao, Khu du lịch Suối Tiên và chuỗi khu dân cư – thương mại dọc trục Xa lộ Hà Nội (nay là đường Võ Nguyên Giáp). Vì vậy, tuyến metro số 1 không chỉ đóng vai trò vận tải, mà còn là trục kết nối không gian phát triển đô thị theo hướng bền vững.

Về tổ chức khai thác, tuyến hiện sử dụng 17 đoàn tàu, trong đó 14 đoàn tàu vận hành thường xuyên và 3 đoàn tàu dự bị. Mỗi đoàn tàu gồm 3 toa, dài 61,5 m, sức chứa tối đa khoảng 930 hành khách. Thời gian di chuyển toàn tuyến từ ga Bến Thành đến ga Bến xe Suối Tiên khoảng 29 phút; tốc độ khai thác tối đa đạt 110 km/h trên đoạn trên cao và 80 km/h trên đoạn ngầm, tốc độ trung bình khoảng 40 km/h.

Tính nhân văn của tuyến metro số 1 được thể hiện rõ qua chính sách vé đa dạng, linh hoạt, phù hợp với mức chi trả của người dân. Cụ thể, giá vé lượt từ 6.000 – 20.000 đồng; vé ngày 40.000 đồng; vé 3 ngày 90.000 đồng; vé tháng 300.000 đồng; vé tháng ưu đãi cho học sinh, sinh viên 150.000 đồng. Các đối tượng ưu tiên như người có công với cách mạng, người khuyết tật, người cao tuổi và trẻ em dưới 6 tuổi được miễn 100% giá vé. Đồng thời, nhằm khuyến khích thanh toán không dùng tiền mặt, vé lượt thanh toán không tiền mặt được giảm 1.000 đồng so với hình thức trả tiền mặt.

Song song với hoạt động vận tải, hệ thống dịch vụ tiện ích tại nhà ga, trên tàu và trên nền tảng số từng bước được hoàn thiện. Tại các nhà ga, hành khách được phục vụ bởi hệ thống máy cung cấp nước, trạm sạc thiết bị di động, thiết bị thu gom – tái chế chai nhựa, các màn hình điện tử và standee thông tin – quảng cáo. Trên tàu, hệ thống màn hình điện tử và các ấn phẩm truyền thông cung cấp thông tin hành trình, hướng dẫn an toàn, đồng thời lan tỏa văn hóa metro trong đời sống đô thị.

Trong quá trình vận hành, nhiều chương trình ưu đãi dành cho hành khách đã được triển khai thông qua sự phối hợp giữa đơn vị vận hành với các tổ chức tài chính, doanh nghiệp và đối tác liên quan, nhằm khuyến khích người dân tiếp cận và sử dụng loại hình vận tải công cộng mới. Vào các dịp lễ lớn như 30/4 – 1/5 và 2/9 vừa qua, Thành phố đã tổ chức chương trình miễn phí vé đi tàu, góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại và nâng cao mức độ nhận diện của tuyến metro. Các chương trình tương tự dự kiến tiếp tục được triển khai trong thời gian tới, đặc biệt vào các dịp lễ, Tết.

Hiện nay, công tác vận hành tuyến metro số 1 do Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1 đảm nhiệm với khoảng 706 nhân sự, trong đó khối trụ sở chính 100 người (14%), khối vận hành 441 người (63%) và khối bảo trì 165 người (23%). Sau một năm khai thác, tuyến metro số 1 từng bước khẳng định vai trò trụ cột của hệ thống vận tải hành khách công cộng, tạo tiền đề quan trọng cho việc mở rộng mạng lưới đường sắt đô thị và thúc đẩy phát triển đô thị bền vững của TP.HCM trong giai đoạn tiếp theo.

Khởi công tuyến metro số 2 – kết nối tương lai

Dự án tuyến metro số 2 (Bến Thành – Tham Lương) có tổng chiều dài 11,269 km, trong đó đoạn đi ngầm dài 9,255 km, đoạn đi trên cao dài 0,846 km, với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 57.000 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách Thành phố.

Tuyến metro số 2 gồm 10 ga ngầm, 1 ga trên cao và 1 khu depot. Đây là một trong những dự án trọng điểm của TP.HCM, đồng thời là dự án tiên phong áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù, có quy mô lớn, kỹ thuật phức tạp và đi qua khu vực đô thị có mật độ dân cư cao.

Sau 1 năm vận hành (tính đến ngày 15/12/2025), tuyến metro số 1 đã vận hành an toàn 78.194 lượt tàu, phục vụ khoảng 18,95 triệu lượt hành khách (đạt 114,21% kế hoạch). Trung bình mỗi tháng phục vụ trên 1,5 triệu lượt khách, khoảng 52.000 lượt/ngày và đạt đỉnh hơn 110.000 lượt/ngày vào các dịp lễ, Tết.

Thời gian qua, UBND Thành phố đã chấp thuận phương án công nghệ áp dụng cho tuyến metro số 2 và đề nghị Bộ Xây dựng xem xét, thống nhất danh mục quy chuẩn, tiêu chuẩn chủ yếu áp dụng cho dự án. Theo phương án đề xuất, tuyến sẽ nâng cấp mức độ tự động hóa lên GoA4 – vận hành hoàn toàn tự động, không có lái tàu và nhân viên trên tàu. Việc lựa chọn công nghệ mới tuân thủ các nguyên tắc: áp dụng hệ thống tiêu chuẩn châu Âu, tích hợp công nghệ tiên tiến, đồng thời đáp ứng đầy đủ các quy chuẩn, tiêu chuẩn hiện hành của Việt Nam; bảo đảm khả năng kết nối đồng bộ, liên thông với tuyến metro số 1 và các tuyến metro khác trong tương lai.

Sau khi hoàn thành, tuyến metro số 2 sẽ đóng vai trò trục xương sống kết nối khu vực trung tâm với khu vực Tây Bắc Thành phố, đáp ứng nhu cầu vận tải hành khách công cộng trên hành lang Đông – Tây, dọc theo trục Bến Thành – Cách mạng Tháng Tám – Trường Chinh – Tham Lương; đồng thời tăng cường kết nối với các tuyến đường sắt đô thị khác theo quy hoạch, góp phần giảm ùn tắc giao thông, cải thiện môi trường đô thị và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Đến nay, công tác bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng của dự án đã hoàn thành 100%; dự kiến hoàn tất di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật vào đầu năm 2026. UBND Thành phố đã chấp thuận chủ trương điều chỉnh dự án; hiện Ban Quản lý Đường sắt đô thị đang phối hợp với các sở, ngành và đơn vị tư vấn hoàn thiện các hồ sơ, thủ tục liên quan, nhằm bảo đảm điều kiện khởi công toàn tuyến vào quý I năm 2026.

Theo quy hoạch, UBND TP.HCM đã giao Ban Quản lý Đường sắt đô thị chuẩn bị đầu tư và làm chủ đầu tư 9 dự án tuyến đường sắt đô thị. Trong đó, 7 tuyến đã được phê duyệt danh mục từ tháng 3/2025, gồm các tuyến số 1, 2, 3, 4, 5, 6 và 7 với phạm vi kết nối rộng khắp Thành phố. Ngoài ra, còn có 2 tuyến liên vùng kết nối TP.HCM với Bình Dương.

Trong bối cảnh Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân được ban hành, nhiều nhà đầu tư đã quan tâm, nghiên cứu và đề xuất tham gia đầu tư các dự án đường sắt đô thị theo hình thức PPP. Đây là cơ sở quan trọng để huy động nguồn lực xã hội, thúc đẩy phát triển kết cấu hạ tầng giao thông và từng bước hoàn thiện mạng lưới đường sắt đô thị của TP.HCM.

Văn Toàn

Nguồn CA TP.HCM : http://congan.com.vn/giao-thong-24h/buoc-khoi-dau-cho-mang-luoi-duong-sat-do-thi-tp-ho-chi-minh_189118.html