Buộc tiêu hủy thuốc lá điện tử vi phạm: Thông điệp cứng rắn từ chính sách mới

2 giờ trướcBài gốc

Thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng chứa nicotine cùng nhiều chất có thể ảnh hưởng tiêu cực tới sức khỏe.

Từ ngày 15/5/2026, Nghị định 90/2026/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế chính thức có hiệu lực, bổ sung nhiều quy định mới liên quan đến thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.

Đáng chú ý, ngoài mức xử phạt tiền đối với hành vi sử dụng, nghị định còn quy định biện pháp buộc tiêu hủy thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vi phạm - động thái được đánh giá thể hiện định hướng siết chặt kiểm soát đối với các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới.

Cụ thể, theo Điều 26 của Nghị định, người sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng bị phạt tiền từ 3 - 5 triệu đồng. Đồng thời, tang vật vi phạm là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng sẽ bị buộc tiêu hủy theo quy định.

Tỷ lệ sử dụng gia tăng nhanh trong giới trẻ

Theo Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở người trưởng thành tăng từ 0,2% năm 2015 lên 3,6% năm 2020. Đáng chú ý, tỷ lệ học sinh từ lớp 6 đến lớp 12 đang sử dụng thuốc lá điện tử năm 2023 ở mức 7%.

Một nghiên cứu của Trường Đại học Y tế công cộng thực hiện trên gần 2.500 sinh viên tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP.HCM cũng cho thấy xu hướng đáng lưu ý khi có tới 14% sinh viên từng thử thuốc lá điện tử và 3% đang sử dụng. Với thuốc lá nung nóng, tỷ lệ từng thử là 6% và đang sử dụng là 0,8%. Độ tuổi bắt đầu sử dụng trung bình là 16,9 tuổi.

Kết quả khảo sát đồng thời phản ánh nhiều nhận thức chưa đầy đủ về các sản phẩm này. Gần 38% sinh viên cho rằng thuốc lá điện tử không chứa nicotine; khoảng 15% nghĩ đây chỉ là “hơi nước” ít gây hại; hơn 62% tin rằng thuốc lá điện tử có thể hỗ trợ cai thuốc lá truyền thống.

Theo các chuyên gia y tế, những quan niệm này tiềm ẩn nhiều nguy cơ bởi thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng vẫn chứa nicotine cùng nhiều chất có thể ảnh hưởng tiêu cực tới sức khỏe. Đối với thanh thiếu niên, việc tiếp xúc sớm với nicotine có nguy cơ tác động tới sự phát triển não bộ, khả năng tập trung và hình thành nguy cơ lệ thuộc.

Không ít người trẻ hiện nay còn xem việc sử dụng thuốc lá điện tử là biểu hiện của sự “sành điệu”, cách thể hiện cá tính hoặc phương thức giải tỏa căng thẳng. Đây được cho là một trong những nguyên nhân khiến các sản phẩm này lan nhanh trong môi trường học đường và trên mạng xã hội.

Tỷ lệ sử dụng thuốc lá mới - chủ yếu là thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng - đang gia tăng đáng kể trong những năm gần đây.

“Vape” giá rẻ và sức hút từ môi trường mạng

Thực tế cho thấy thuốc lá điện tử hiện được tiếp cận khá dễ dàng, đặc biệt trên môi trường trực tuyến. Chỉ với hơn 100.000 đồng, người dùng đã có thể mua một thiết bị thuốc lá điện tử phổ thông cùng nhiều loại tinh dầu với hương vị khác nhau.

Trên các nền tảng mạng xã hội, nhiều sản phẩm vẫn được quảng bá bằng các cụm từ như “ít độc hại”, “thế hệ thuốc lá mới”, “phong cách hiện đại” hay “sành điệu”. Một số nội dung còn lồng ghép hình ảnh giải trí, thời trang hoặc xu hướng giới trẻ để thu hút sự chú ý của người dùng trẻ tuổi.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), hiện có ít nhất 16.000 loại hương vị thuốc lá điện tử khác nhau trên thị trường. Nhiều sản phẩm được thiết kế với hình dáng giống đồ chơi, kẹo, hộp sữa hoặc phụ kiện thời trang nhằm tăng sức hấp dẫn với thanh thiếu niên.

Một số dòng sản phẩm hướng đến nữ giới với màu sắc nổi bật, hình dáng nhỏ gọn như thỏi son hoặc cây bút. Trong khi đó, các mẫu dành cho nam giới thường được thiết kế theo phong cách mạnh mẽ, cá tính.

Các chuyên gia nhận định, chiến lược tiếp thị này đánh vào tâm lý tò mò, thích khám phá và nhu cầu khẳng định bản thân của giới trẻ. Bên cạnh đó, việc quảng bá thông qua người có ảnh hưởng trên mạng xã hội cùng hình thức bán hàng trực tuyến khiến thuốc lá điện tử ngày càng dễ tiếp cận hơn với thanh thiếu niên.

Không chỉ dừng ở nguy cơ về sức khỏe, nhiều ý kiến cho rằng việc sử dụng thuốc lá điện tử trong môi trường học đường còn tiềm ẩn nguy cơ hình thành thói quen lệ thuộc nicotine từ sớm, kéo theo nhiều hệ lụy về hành vi và nhận thức.

Buộc tiêu hủy - tăng hiệu quả kiểm soát thuốc lá thế hệ mới

Trong bối cảnh thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng ngày càng phổ biến, quy định buộc tiêu hủy tang vật vi phạm được xem là điểm nhấn đáng chú ý trong Nghị định 90/2026/NĐ-CP.

Quy định này góp phần ngăn ngừa khả năng tái sử dụng, trao đổi hoặc tiếp tục lưu hành các sản phẩm vi phạm trên thị trường không chính thức. Đồng thời, đây cũng là cách tăng hiệu quả thực thi chính sách, tránh tình trạng xử phạt xong nhưng tang vật vẫn tiếp tục được sử dụng hoặc lưu thông.

Đáng chú ý, nghị định mới không chỉ tập trung vào người sử dụng mà còn mở rộng trách nhiệm đối với người quản lý địa điểm. Cụ thể, hành vi chứa chấp người khác sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng tại địa điểm thuộc quyền sở hữu hoặc quản lý của mình có thể bị phạt từ 5 - 10 triệu đồng, trừ trường hợp giữa những người thân trong gia đình theo quy định.

Việc đồng thời áp dụng chế tài xử phạt và buộc tiêu hủy cho thấy cách tiếp cận quyết liệt hơn trong kiểm soát thuốc lá thế hệ mới, hướng tới mục tiêu bảo vệ sức khỏe cộng đồng và hạn chế nguy cơ tiếp cận của thanh thiếu niên.

Thuốc lá thế hệ mới không còn đơn thuần là vấn đề tiêu dùng cá nhân mà đã trở thành thách thức liên quan đến sức khỏe, môi trường xã hội và công tác bảo vệ thanh thiếu niên. Trong đó, nâng cao nhận thức trong gia đình, nhà trường và cộng đồng vẫn được xem là yếu tố quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ lệ thuộc nicotine cũng như các hệ lụy phát sinh.

Bên cạnh đó, việc Nghị định 90/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực cùng quy định buộc tiêu hủy thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng vi phạm được kỳ vọng sẽ góp phần tăng cường hiệu quả kiểm soát thuốc lá thế hệ mới, đồng thời tạo chuyển biến rõ nét hơn trong nhận thức xã hội về tác hại của các sản phẩm này.

Vũ Đậu

Nguồn Công Lý : https://congly.vn/buoc-tieu-huy-thuoc-la-dien-tu-vi-pham-thong-diep-cung-ran-tu-chinh-sach-moi-522682.html