Ca cao - 'Quả ngọt' mới trên vùng đất khó Đam Rông

2 ngày trướcBài gốc

Khu vực Đam Rông có thổ nhưỡng, khí hậu rất phù hợp với trồng xen cây ca cao cho chất lượng nhân đạt chất lượng tốt

Từ những vườn trồng xen nhỏ lẻ, loại cây này đang dần khẳng định vị thế là cây trồng tiềm năng, góp phần thay đổi tư duy sản xuất nông nghiệp tại địa phương.

Từ cây trồng tự phát đến kỳ vọng làm giàu

Xã Đam Rông 4 là địa bàn vùng sâu, cách trung tâm tỉnh Lâm Đồng khoảng 135 km, nơi sinh sống chủ yếu của đồng bào dân tộc thiểu số gốc Tây Nguyên.

Hàng chục năm qua, cây điều, cà phê, lúa, dâu tằm... vẫn là những cây trồng chủ lực. Tuy nhiên, việc đa dạng hóa cơ cấu cây trồng còn hạn chế, chủ yếu do tập quán canh tác, sản xuất nhỏ lẻ, manh mún.

Nông dân Cil Ha Nếu chia sẻ về hành trình chăm sóc, hiệu quả kinh tế của cây ca cao

Khoảng năm 2010, cây ca cao bắt đầu xuất hiện tại địa phương dưới dạng trồng thử nghiệm với khoảng 20 hộ, được Nhà nước hỗ trợ giống, phân bón và kỹ thuật. Những năm tiếp đó, do thiếu đầu ra ổn định, giá thấp nên nhiều hộ dân dần chặt bỏ để chuyển sang cây trồng khác.

Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, khi giá tăng đều đặn hơn, nhu cầu thị trường tiêu thụ đa dạng, loại cây này dần lấy lại niềm tin của người nông dân. Nhiều hộ bắt đầu quay lại chăm sóc, đầu tư và mở rộng diện tích.

Gia đình ông Cil Ha Nếu là một trong những hộ dân gắn bó với cây ca cao từ những ngày đầu thử nghiệm. Với 4 sào trồng xen trong vườn điều, mỗi năm, gia đình ông thu về gần 170 triệu đồng. Theo ông Ha Nếu, ca cao không đòi hỏi diện tích lớn, có thể trồng dưới tán cây khác, vừa tận dụng đất, vừa giảm chi phí chăm sóc.

Hạt ca cao đã lên men của gia đình ông Cil Ha Nếu

“Trồng xen như vậy vừa không phải phá bỏ cây cũ, vừa có thêm nguồn thu. Quan trọng là cây ca cao phù hợp với khí hậu ở đây nên cho năng suất khá ổn định”, ông Cil Ha Nếu chia sẻ.

Tương tự, gia đình ông Ha Phi - một nông dân tại địa phương cũng đang duy trì hơn 3 sào ca cao với trên 100 cây. Dù có thời điểm giá xuống thấp, nhưng ông vẫn kiên trì giữ lại vườn. Và sự chờ đợi của ông đã có kết quả khả quan, khi những năm qua giá tăng trở lại. Hiệu quả kinh tế cây trồng này đã rõ rệt hơn.

“Cùng diện tích đó, nếu chăm sóc tốt, thu nhập từ cây ca cao có thể tăng gần gấp đôi so với cây cà phê”, ông Phi nhận định.

Người dân xã Đam Rông 4 thay vì bán trái tươi đã được khuyến khích tự lên men cho hạt ca cao để bán giá tốt hơn

Theo chính quyền địa phương, toàn xã hiện có hơn 14 ha ca cao, chủ yếu trồng xen từ vườn điều già cỗi. Từ những diện tích nhỏ lẻ ban đầu, cây ca cao đang dần mở rộng, không chỉ thay đổi cơ cấu cây trồng mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân. Đó là từ một cây trồng thử nghiệm sang tính toán hiệu quả kinh tế lâu dài.

Liên kết sản xuất để phát triển bền vững

Thực tế cho thấy, ca cao là loại cây khá “dễ tính”, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng và khí hậu của vùng Đam Rông. Chất đất tốt, độ ẩm cao cùng khí hậu ôn hòa giúp cây sinh trưởng tốt, ít sâu bệnh nếu được chăm sóc đúng kỹ thuật.

Những cây ca cao được trồng xen trong vườn cà phê già cỗi và cây điều cho năng suất thấp, đang được chính quyền địa phương khuyến khích, hỗ trợ người dân mở rộng diện tích

Theo lãnh đạo xã Đam Rông 4, đây cũng là cây công nghiệp lâu năm, có thể cho thu hoạch ổn định đến 30 năm. Sau khoảng 18 tháng, cây bắt đầu cho trái, đạt năng suất cao, nhất là từ năm thứ 5 và cho thu 8 - 9 tháng/năm. Điều này tạo ra nguồn thu bền vững nếu người dân đầu tư bài bản.

Tuy nhiên, bài học “trồng rồi chặt” trong quá khứ vẫn còn nguyên giá trị. Đã có thời điểm giá ca cao chỉ còn khoảng 4.000 đồng/kg khiến người dân chuyển đổi sang các cây trồng khác. Hiện nay, giá ca cao được tính theo các sàn giao dịch thế giới, giá biến động từng ngày. Bình quân 2 năm trở lại đây, mỗi kg hạt tươi dao động khoảng 9.000 - 13.000 đồng/kg và trên dưới 100.000 đồng/kg nhân đã tạo động lực để người dân khôi phục và mở rộng diện tích.

Nhằm giải quyết bài toán tổ chức sản xuất theo hướng bền vững, tránh phụ thuộc vào biến động thị trường quá lớn, chính quyền địa phương đang đẩy mạnh việc thành lập các tổ hợp tác, hợp tác xã nông nghiệp, trong đó có cây ca cao. Đây được xem là “chìa khóa” giúp người dân tiếp cận kỹ thuật canh tác, giống cây chất lượng cũng như đầu ra ổn định.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Đam Rông 4 Nguyễn Văn Quang, xã định hướng phát triển ca cao thành một trong những cây trồng tiềm năng bên cạnh cà phê, dâu tằm, trong đó nền tảng hỗ trợ người dân là 2 hợp tác xã ca cao của địa phương.

Bà Lê Thị Mai Dung, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Ca cao Việt Đức cho rằng: Việc tìm ra cây trồng phù hợp, thích ứng với biến đổi khí hậu và có giá trị kinh tế ổn định đang dần chứng minh đây không chỉ là cây “xóa đói giảm nghèo” ở vùng sâu, vùng xa mà còn có thể trở thành cây làm giàu cho người dân.

Hiện nay, Hợp tác xã ca cao Việt Đức đang đẩy mạnh liên kết với người dân để tăng nhanh diện tích ca cao với kỳ vọng trong vài năm tới sẽ mở rộng thêm 40 ha từ vườn điều già cỗi, năng suất thấp.

Định hướng trong thời gian tới, xã sẽ tiếp tục vận động người dân mở rộng diện tích, đặc biệt khuyến khích bà con trồng xen trong vườn điều và cà phê già cỗi.

Ông Nguyễn Văn Quang, Phó Chủ tịch UBND xã Đam Rông 4

Cây ca cao tại xã Đam Rông 4 thường bắt đầu cho quả bói sớm, phổ biến nhất là từ năm thứ 2 đến năm thứ 3. Một số trường hợp chăm sóc tốt, cây có thể ra hoa sau 12 - 14 tháng và cho thu hoạch lứa đầu tiên sau 18 tháng

Và điều đáng quý theo ông Quang là hành trình cây ca cao cũng phản ánh sự chuyển biến trong tư duy sản xuất nông nghiệp của bà con theo hướng tích cực. Từ chạy theo giá cả ngắn hạn sang hướng đến giá trị bền vững hơn, nhất là khi có sự đồng hành của các bên: chính quyền, doanh nghiệp và người dân.