Cá tôm trở lại, sinh kế khởi sắc ở đầm phá Tam Giang - Cầu Hai

3 giờ trướcBài gốc

Ngư dân mua bán thủy sản đánh bắt và nuôi tròng ở vùng đàm phá Tam Giang - Cầu Hai. Ảnh: Hải Âu/TTXVN

Sau thời gian dài chịu áp lực khai thác gia tăng, nhiều giải pháp bảo vệ nguồn lợi thủy sản đã được triển khai, từng bước mang lại hiệu quả; trong đó, nổi bật là sự tham gia ngày càng rõ nét của cộng đồng địa phương.

Nguồn lợi được bảo tồn

Không phải đến bây giờ, câu chuyện bảo vệ nguồn lợi thủy sản tại đầm phá Tam Giang – Cầu Hai mới được đặt ra. Từ hơn một thập kỷ trước, khi nguồn lợi thủy sản bắt đầu suy giảm do khai thác quá mức và việc sử dụng ngư cụ mang tính tận diệt, các cấp chính quyền địa phương đã triển khai nhiều biện pháp quản lý và phục hồi hệ sinh thái.

Giai đoạn đầu, giải pháp chủ yếu mang tính hành chính như quy định vùng cấm khai thác theo mùa, kiểm soát ngư cụ, xử lý vi phạm và từng bước hình thành khu bảo vệ thủy sản quy mô nhỏ. Tuy nhiên, do diện tích đầm phá rộng lớn, trải dài qua nhiều địa phương, trong khi lực lượng quản lý còn hạn chế, hiệu quả chưa thật sự bền vững.

Thời gian gần đây, cách tiếp cận dần thay đổi theo hướng tăng cường sự tham gia của cộng đồng. Mô hình đồng quản lý nghề cá được triển khai tại nhiều địa phương ven phá, giao quyền quản lý mặt nước cho tổ cộng đồng và chi hội nghề cá. Song song đó, hoạt động tái tạo nguồn lợi như thả giống, phục hồi thảm thủy sinh, bảo vệ bãi giống – bãi đẻ được duy trì thường xuyên, tạo nền tảng cho quá trình phục hồi sinh thái.

Một dấu mốc quan trọng là việc thành lập Khu bảo tồn đất ngập nước Tam Giang – Cầu Hai vào năm 2020, đánh dấu bước chuyển từ quản lý đơn lẻ sang quản trị tổng hợp hệ sinh thái. Hiện nay, toàn vùng đầm phá Tam Giang - Cầu Hai đã hình thành 22 khu bảo vệ thủy sản, với khoảng hơn 1.300 ha mặt nước, chiếm khoảng 6% diện tích đầm phá, được quy hoạch nhằm tái tạo và phục hồi nguồn lợi. Từ đây, những khu vực được Chi cục Thủy sản thành phố Huế phối hợp cùng Chi cục Kiểm lâm thành phố Huế gìn giữ, phát triển thêm diện tích rừng ngập mặn, tái tạo môi trường tự nhiên cho thủy sản sinh sống.

Ngư dân mua bán thủy sản đánh bắt và nuôi tròng ở vùng đàm phá Tam Giang - Cầu Hai. Ảnh: Kha Phạm/TTXVN

Ông Trần Quang Nhất - Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản thành phố Huế cho biết, khu vực đầm phá Tam Giang – Cầu Hai là vùng có giá trị đa dạng sinh học cao, đóng vai trò như một khu dự trữ nguồn gen của nhiều loài thủy sản đặc thù như cá nâu, cá ong bầu, cá ong xương.

Những năm qua, các cấp, ngành đã triển khai nhiều nội dung quy hoạch bảo tồn hệ sinh thái gắn với bảo tồn nguồn gen các loài thủy sản đặc thù trên đầm phá. Từ đây, nhiều loài thủy sản quý hiếm, đặc hữu được bảo vệ, sinh sôi phát triển, giữ được sinh kế cho người dân ven đầm.

Ông Trần Kết, thôn An Gia, xã Quảng Điền là người có nhiều năm gắn bó với nghề khai thác trên đầm phá, hằng đêm vẫn đánh lưới 3 để bắt cá ong bầu. Đang gỡ cá khỏi mẻ lưới vừa kéo ở khu vực đầm phá Tam Giang, ông Kết chia sẻ vừa đánh bắt được khoảng 3 kg cá ong bầu (còn gọi là cá ong vàng), giá bán tại xuồng là 650.000 đồng/kg, thu nhập như vậy là ổn. Đây là loài cá đặc sản, ngon nhất và đắt nhất của vùng đầm phá Tam Giang – Cầu Hai.

Nghề sông nước là nghề truyền đời của nhiều gia đình như ông Kết. Trước đây, hàng nghìn hộ dân sống hẳn trên đò hoặc trên nhà chồ ven đầm. Sau chương trình đưa dân vạn đò lên bờ của thành phố Huế vào năm 2009, hầu hết người dân đã ổn định, nhưng đa số vẫn gắn bó với sinh kế bằng nghề sông nước cũ. Có giai đoạn đánh bắt rất khó khăn, cá tôm ít dần, đi cả ngày không đủ chi phí. Nhưng vài năm trở lại đây, nguồn lợi đã dần phục hồi, thu hoạch đều đặn, có hôm đánh được cá ong bầu, giá bán cao nên ngư dân rất phấn khởi.

Bảo vệ, tái tạo và gia tăng nguồn lợi

Đầm phá Tam Giang – Cầu Hai với diện tích khoảng 22.000 ha từ lâu là nguồn sống của hàng trăm nghìn cư dân ven phá. Tuy nhiên, đã có thời điểm hệ sinh thái nơi đây đứng trước nguy cơ suy giảm nghiêm trọng do áp lực khai thác gia tăng.

Điểm quy hoạch nuôi trồng thủy sản trên đầm phá Tam Giang - Cầu Hai đoạn xã Vinh Lộc. Ảnh: Kha Phạm/TTXVN

Theo nhiều ngư dân, trước đây mặt nước dày đặc nò sáo, lưới giăng ken kín, nhiều khu vực gần như không còn không gian cho cá tôm sinh trưởng. Việc sử dụng các phương thức khai thác mang tính tận diệt như xung điện từng diễn ra khá phổ biến.

Cùng với khai thác tự nhiên, hoạt động nuôi trồng thủy sản theo hướng bền vững cũng đang mở ra hướng sinh kế mới tại đầm phá Tam Giang – Cầu Hai. Không chỉ người dân địa phương, nhiều người từ nơi khác cũng tìm đến đầu tư, tận dụng lợi thế đặc thù của vùng nước lợ này.

Anh Võ Khắc Điệp đến từ một vùng nuôi trồng thủy sản, hiện đang thuê lại đìa của người dân tại khu vực đầm phá để nuôi tôm thẻ chân trắng. Anh Điệp cho biết đã chọn Tam Giang – Cầu Hai sau khi tìm hiểu kỹ điều kiện tự nhiên và môi trường. Tam Giang – Cầu Hai là vùng đầm phá đặc biệt, đầm thông ra biển ở cả hai đầu qua các cửa Thuận An và Vinh Hiền nên nguồn nước luôn được lưu thông, sạch và có độ mặn ổn định.

Nhờ đó, tôm nuôi ít dịch bệnh, chất lượng tốt, người nuôi yên tâm sản xuất.
So với nhiều vùng nuôi khác, điều kiện tự nhiên của đầm phá giúp giảm đáng kể rủi ro trong quá trình nuôi, đồng thời tạo ra sản phẩm có chất lượng cao, dễ tiêu thụ. Việc phát triển nuôi trồng theo hướng kiểm soát, gắn với bảo vệ môi trường cũng góp phần giảm áp lực lên nguồn lợi thủy sản tự nhiên - anh Điệp nhận xét.

Áp lực sinh kế, cộng với việc khai thác thiếu kiểm soát trong thời gian dài, đã khiến nguồn lợi thủy sản suy giảm, môi trường sinh thái bị ảnh hưởng. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thay đổi cách thức quản lý và khai thác.

Ông Trần Quang Nhất cho biết, thời gian tới, Chi cục Thủy sản thành phố Huế đang xây dựng đề án, nâng diện tích 22 khu vực mặt đầm để bảo vệ, tái tạo nguồn ngành thủy sản hiện nay từ 6% lên 22% diện tích, tức khoảng 3.000 ha. Chi cục Thủy sản sẽ tiếp tục phối hợp với chính quyền địa phương đẩy mạnh tuyên truyền, vận động người dân không sử dụng các phương thức khai thác mang tính tận diệt, đồng thời nâng cao ý thức bảo vệ nguồn lợi. Mục tiêu là mở rộng diện tích khu vực bảo vệ đồng thời nâng cấp các khu bảo vệ theo hướng bền vững, nâng cao hiệu quả đã đạt được, tiếp tục gia tăng nguồn lợi, kết hợp phát triển du lịch sinh thái cộng đồng nhằm tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân ven đầm.

Đầm phá Tam Giang- Cầu Hai, hệ đầm phá nước lợ lớn nhất Đông Nam Á- nhìn từ cửa biển Tư Hiền, xã Vinh Lộc. Ảnh: Hải Âu/TTXVN

Những chuyển động tích cực từ thực tiễn cho thấy nguồn lợi thủy sản tại đầm phá Tam Giang – Cầu Hai đang từng bước được phục hồi. Nhiều loài thủy sản có giá trị kinh tế xuất hiện trở lại, sản lượng khai thác ổn định hơn, đời sống người dân được cải thiện. Đầm phá không chỉ là một hệ sinh thái đặc thù mà còn là không gian sinh kế của hàng nghìn người dân. Vì vậy, bảo vệ nguồn lợi thủy sản không chỉ là nhiệm vụ bảo vệ môi trường mà còn là yêu cầu phát triển bền vững.

Kha Phạm - Hải Âu (TTXVN)

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/kinh-te/ca-tom-tro-lai-sinh-ke-khoi-sac-o-dam-pha-tam-giang-cau-hai-20260331144621767.htm