Cá tra chịu nước mặn mở không gian phát triển mới cho Cần Thơ

6 giờ trướcBài gốc

Đột phá khoa học từ giống cá tra chịu nước mặn

Thực tế cho thấy, cá tra – loài cá nước ngọt truyền thống – vẫn có khả năng thích nghi trong môi trường nước lợ nếu độ mặn được kiểm soát phù hợp.

Ở ngưỡng dưới 5‰, cá sinh trưởng bình thường; từ 7–10‰, cá vẫn có thể tồn tại nhưng tốc độ tăng trưởng giảm; trên 12‰ là mức nguy hiểm. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về nghiên cứu giống và quy trình nuôi phù hợp nhằm khai thác hiệu quả vùng nước lợ ven biển.

Trại nuôi thử nghiệm cá tra chịu mặn tại Trường Thủy sản (Đại học Cần Thơ) - Ảnh: Kim Anh.

Trong bối cảnh đó, việc chuyển đổi tư duy sản xuất từ phụ thuộc hoàn toàn vào điều kiện tự nhiên sang chủ động thích ứng đang trở thành xu hướng tất yếu. Cá tra chịu nước mặn không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là hướng đi chiến lược giúp ngành thủy sản duy trì đà tăng trưởng.

PGS.TS. Trần Minh Phú, Phó hiệu trưởng Trường Thủy sản – Đại học Cần Thơ cho rằng: Một trong những điểm sáng của Trường Thủy sản – Đại học Cần Thơ là việc nghiên cứu, chọn tạo thành công giống cá tra chịu nước mặn. Sự phối hợp giữa doanh nghiệp và nhà khoa học, tiêu biểu là chuỗi liên kết giữa De Heus và Hùng Nhơn cùng Trường Thủy sản – Đại học Cần Thơ đã tạo ra những bước tiến đáng kể.

Cá tra nước ngọt - Ảnh: T.L

Các dòng cá tra mới có thể thích nghi với độ mặn lên đến 10‰, thậm chí 10–12‰ trong điều kiện thí nghiệm. Quá trình chọn giống đã đạt đến thế hệ thứ hai và tiếp tục được hoàn thiện. Cá được thuần hóa trong môi trường “lúc mặn, lúc ngọt”, đặc trưng của vùng ven biển, giúp tăng khả năng thích nghi và ổn định sinh trưởng.

Kết quả bước đầu cho thấy cá tra chịu nước mặn không chỉ duy trì tốc độ tăng trưởng tốt mà còn đảm bảo chất lượng thịt. Một số đánh giá cho thấy thịt cá săn chắc hơn và ít mùi bùn so với nuôi trong môi trường nước ngọt tĩnh. Đây là lợi thế lớn trong việc nâng cao giá trị sản phẩm trên thị trường xuất khẩu.

Ngoài ra, việc nghiên cứu giống còn góp phần giảm chi phí sản xuất lâu dài, hạn chế rủi ro dịch bệnh và nâng cao hiệu quả nuôi trồng. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển ngành cá tra theo hướng bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Bà Nguyễn Thị Mỹ Dung - đại diện Tập đoàn De Heus - Ảnh: K.A

Hình thành chuỗi giá trị và thương hiệu mới

Theo bà Nguyễn Thị Mỹ Dung - Giám đốc mảng thủy sản Tập đoàn De Heus, Cần Thơ hiện được xem là một trong những “trung tâm” nuôi, chế biến và xuất khẩu cá tra của ĐBSCL, với sự hiện diện của nhiều doanh nghiệp quy mô lớn.

Không dừng lại ở nghiên cứu, các doanh nghiệp đã bắt đầu triển khai nuôi thử nghiệm và xây dựng thương hiệu cho cá tra chịu nước mặn. Nguồn giống đã được cung cấp cho các đơn vị nuôi tại vùng ven biển, từng bước hình thành vùng nguyên liệu mới.

Đáng chú ý, việc xây dựng thương hiệu riêng cho cá tra chịu nước mặn được kỳ vọng sẽ tạo ra phân khúc sản phẩm mới, có giá trị gia tăng cao hơn so với cá tra truyền thống. Trong bối cảnh thị trường quốc tế ngày càng yêu cầu cao về chất lượng và tính bền vững, đây là hướng đi phù hợp để nâng cao năng lực cạnh tranh.

Song song đó, các giải pháp công nghệ như tự động hóa, Internet vạn vật (IoT) trong quản lý ao nuôi, hệ thống quan trắc môi trường và tối ưu hóa thức ăn đang được áp dụng. Những công nghệ này không chỉ giúp giảm chi phí sản xuất mà còn nâng cao hiệu quả và tính ổn định của mô hình nuôi.

Việc hình thành chuỗi giá trị khép kín từ con giống, thức ăn, nuôi trồng đến chế biến và tiêu thụ cũng đang được thúc đẩy mạnh mẽ. Điều này giúp nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm cá tra chịu mặn trong thời gian tới.

Với hơn 700 km bờ biển, ĐBSCL có lợi thế lớn để phát triển các mô hình nuôi thủy sản nước lợ. Tuy nhiên, nhiều khu vực trước đây chưa thể khai thác hiệu quả do hạn chế về đối tượng nuôi. Sự xuất hiện của cá tra chịu mặn đã mở ra cơ hội tận dụng các vùng này, đặc biệt trong bối cảnh xâm nhập mặn ngày càng sâu.

Tại Cần Thơ, dù là địa phương nội vùng, nhưng sau sáp nhập và mở rộng không gian phát triển, thành phố có thêm điều kiện để quy hoạch vùng nuôi phù hợp với nhiều loại nguồn nước. Với sản lượng cá tra hiện đạt hơn 263 nghìn tấn trong tổng số gần 782 nghìn tấn thủy sản, dư địa phát triển vẫn còn rất lớn.

Mô hình cá tra chịu nước mặn còn cho phép người nuôi linh hoạt hơn về mùa vụ. Thay vì chỉ một vụ nuôi phụ thuộc vào nước ngọt, người dân có thể tăng số vụ trong năm, từ đó nâng cao thu nhập và giảm rủi ro.

Cùng với cá tra nước ngọt, cá tra chịu nước mặn sẽ giúp cho sản lượng cá tra Cần Thơ tăng cao - Ảnh: T.L

Định hình ngành thủy sản thích ứng biến đổi khí hậu

Dù nhiều triển vọng, nuôi cá tra chịu nước mặn vẫn đòi hỏi kỹ thuật cao và quản lý chặt chẽ. Việc kiểm soát độ mặn là yếu tố then chốt, yêu cầu người nuôi phải thường xuyên theo dõi và điều chỉnh môi trường nước. Hệ thống ao lắng, xử lý nước và thiết bị đo độ mặn là những điều kiện bắt buộc.

Ngoài ra, chế độ dinh dưỡng cần được điều chỉnh phù hợp khi nuôi trong môi trường nước lợ, với việc bổ sung vitamin và khoáng chất để tăng sức đề kháng cho cá. Việc chọn thời điểm thả giống cũng rất quan trọng, nên ưu tiên lúc độ mặn thấp để cá có thời gian thích nghi dần.

Một thách thức khác là việc sản xuất giống chưa được phổ biến rộng rãi, chi phí còn cao. Điều này đòi hỏi sự đầu tư mạnh mẽ hơn từ doanh nghiệp và sự hỗ trợ từ chính sách để nhanh chóng thương mại hóa giống cá tra chịu mặn.

Bà Nguyễn Thị Mỹ Dung - đại diện Tập đoàn De Heus chia sẻ về triển vọng phát triển ngành cá tra TP Cần Thơ nếu xây dựng thành công vùng nuôi cá tra nước chịu mặn. Đó không chỉ là giải pháp kỹ thuật mà còn là bước chuyển chiến lược trong tư duy phát triển ngành thủy sản.

Chủ tịch UBND TP.Cần Thơ Trương Cảnh Tuyên cho biết: “TP cam kết sẵn sàng cung ứng quỹ đất và nguồn nước cho các dự án chăn nuôi (nước ngọt, nước mặn). Đồng thời, hỗ trợ tối đa nhà đầu tư trong quá trình hình thành các dự án, tạo mọi điều kiện thuận lợi về thủ tục hành chính và môi trường đầu tư minh bạch để các tập đoàn triển khai dự án thành công, bền vững".

Ông tin tưởng với tiềm năng, lợi thế của thành phố và kinh nghiệm đầu tư của hai Tập đoàn, lĩnh vực chăn nuôi, nuôi trồng thủy, hải sản sẽ phát triển theo hướng hiện đại, bền vững.

Trong tương lai, khi các rào cản về giống, kỹ thuật và hạ tầng được tháo gỡ, cá tra chịu nước mặn có thể trở thành một ngành hàng mới, góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và nâng cao vị thế thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. Đây chính là minh chứng rõ nét cho vai trò của khoa học công nghệ trong việc biến thách thức thành cơ hội phát triển bền vững cho toàn vùng ĐBSCL.

Văn Kim Khanh

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/ca-tra-chiu-nuoc-man-mo-khong-gian-phat-trien-moi-cho-can-tho-250582.html