Cá tra tăng giá, nhưng thiếu nguồn cung, vì sao?

3 giờ trướcBài gốc

Những ngày gần đây, giá cá tra nguyên liệu tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) tăng mạnh, dao động từ 33.000–35.000 đồng/kg – mức kịch trần trong nhiều năm qua. Tuy nhiên, trái với kỳ vọng, không khí phấn khởi không lan rộng trong cộng đồng người nuôi. Thực tế cho thấy, đằng sau mức giá “kịch trần” là một nghịch lý lớn - cá tra nguyên liệu đang thiếu hụt nghiêm trọng, trong khi người nuôi phần lớn đã “kiệt quệ” sau giai đoạn thua lỗ kéo dài.

Cá tra ĐBSCL - Ảnh: Văn Kim Khanh

Nguồn cung giảm mạnh sau chuỗi ngày thua lỗ

Tại các địa phương nuôi cá tra trọng điểm như Cần Thơ, Hậu Giang, Đồng Tháp và An Giang, nhiều ao nuôi vẫn trong tình trạng “treo ao” kéo dài từ năm 2024 đến nay. Nguyên nhân chủ yếu là do giá cá trước đó liên tục ở mức thấp, chỉ khoảng 23.000–28.000 đồng/kg, thấp hơn giá thành sản xuất.

Ông Nguyễn Văn Thanh, hộ nuôi cá tra tại phường Ô Môn (TP. Cần Thơ), cho biết gia đình từng duy trì hơn 2 ha ao nuôi, nhưng đã phải tạm dừng một nửa diện tích từ cuối năm 2024.

“Có vụ bán cá chỉ hơn 24.000 đồng/kg, trong khi chi phí nuôi lên tới 27.000–28.000 đồng/kg. Nuôi càng nhiều càng lỗ nên phải dừng lại. Bây giờ giá tăng thì lại không còn vốn để làm lại,” ông Thanh chia sẻ.

Không riêng ông Thanh, nhiều hộ nuôi khác cũng rơi vào cảnh tương tự. Sau nhiều vụ thua lỗ, không ít người buộc phải bán ao, chuyển nghề hoặc rời quê tìm kế sinh nhai.

Ông Trần Chí Thiện, từng có 5ha ao nuôi tại xã Long Giang (An Giang), cho biết đã phải bán toàn bộ ao nuôi từ năm 2022 để trả nợ vay. "Nuôi cá tra ‘ba chìm bảy nổi’, lỗ nhiều hơn lời nên không thể trụ nổi,” ông nói.

Cá tra hiện nay được xuất khẩu đến nhiều thị trường lớn - Ảnh: T.L

Chi phí đầu vào tăng cao, người nuôi dè dặt thả cá giống

Dù giá cá nguyên liệu đang ở mức cao, người nuôi vẫn không dám mạnh dạn tái thả giống do chi phí đầu vào tăng mạnh.

Đáng chú ý, giá cá giống trong năm 2025 tăng đột biến. Cá giống cỡ 25–30 con/kg có thời điểm lên tới 70.000–72.000 đồng/kg, gần gấp đôi so với trước.

Ông Lê Văn Hai, chủ trại nuôi tại huyện Lai Vung (Đồng Tháp), cho biết chi phí con giống cho một ao nuôi 5.000m² có thể lên đến hàng trăm triệu đồng.

“Giá giống cao, thức ăn tăng, lãi suất ngân hàng cao, lại khó vay vốn. Nếu không tính toán kỹ là thua lỗ ngay. Hiện nay người nuôi chỉ dám thả cầm chừng,” ông Hai nói.

Ngoài ra, các chi phí như thức ăn, điện, thuốc xử lý môi trường và nhân công đều tăng. Theo tính toán, giá thành nuôi cá tra hiện dao động 27.000–28.000 đồng/kg, tạo áp lực lớn cho người nuôi.

Một trong những rào cản lớn nhất hiện nay là việc tiếp cận vốn tín dụng. Sau nhiều năm thua lỗ, nhiều hộ nuôi không còn tài sản thế chấp để vay vốn.

Ông Trần Văn Sáu, hộ nuôi tại xã Phụng Hiệp (TP. Cần Thơ), cho biết để nuôi một vụ cá tra 2 ha cần nguồn vốn lên tới vài tỉ đồng.

“Sau những năm lỗ liên tiếp, nhiều hộ đã mang nợ. Giờ muốn vay lại rất khó vì không còn tài sản đảm bảo,” ông Sáu nói.

Tình trạng thiếu vốn khiến quá trình phục hồi sản xuất diễn ra chậm, kéo dài tình trạng thiếu hụt nguồn cung cá nguyên liệu.

Doanh nghiệp chế biến “khát” cá

Trong khi người nuôi chưa thể quay lại sản xuất, các doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu lại đang rơi vào thế bị động do thiếu nguyên liệu.

Một doanh nghiệp chế biến cá tra tại An Giang cho biết hiện nhiều nhà máy chỉ hoạt động 60–70% công suất.

“Đơn hàng xuất khẩu đang phục hồi, đặc biệt từ Trung Quốc, Hoa Kỳ và Brazil, nhưng cá nuôi trong dân không đủ cung cấp. Doanh nghiệp buộc phải nâng giá thu mua,” đại diện doanh nghiệp cho hay.

Việc thiếu nguyên liệu không chỉ ảnh hưởng đến tiến độ sản xuất mà còn làm giảm khả năng cạnh tranh của ngành cá tra Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Theo Hiệp hội Cá tra ĐBSCL, mức giá 33.000–35.000 đồng/kg hiện nay mới chỉ giúp người nuôi có lãi nhẹ, chưa đủ bù đắp những khoản lỗ trước đó.

Do đó, việc duy trì mức giá hợp lý trong thời gian tới là rất quan trọng để khuyến khích người nuôi quay lại sản xuất.

Ông Trương Vĩnh Thành, Phó Tổng giám đốc Tập đoàn Sao Mai cho rằng: “Giá cá cần ổn định ở mức đủ hấp dẫn để người nuôi tái đầu tư. Nếu giá giảm sớm, nguy cơ người nuôi tiếp tục bỏ ao là rất lớn. Tuy nhiên, giá cao cũng đặt ra áp lực cho doanh nghiệp chế biến khi chi phí đầu vào tăng, ảnh hưởng đến lợi nhuận và khả năng cạnh tranh”.

Nuôi cá tra nguyên liệu ở ĐBSCL - Ảnh: Internet

Hướng tới phát triển bền vững

Trước những biến động hiện nay, ngành cá tra cần có giải pháp căn cơ để phát triển bền vững.

Các chuyên gia cho rằng cần đẩy mạnh liên kết chuỗi giữa người nuôi và doanh nghiệp thông qua hợp đồng bao tiêu, giúp ổn định đầu ra và giảm rủi ro.

Bên cạnh đó, cần có chính sách tín dụng ưu đãi để hỗ trợ người nuôi tái đàn, đặc biệt là các hộ nhỏ lẻ.

Việc kiểm soát chất lượng con giống, ổn định giá thức ăn và ứng dụng công nghệ trong nuôi cũng là những yếu tố then chốt giúp giảm chi phí, nâng cao hiệu quả sản xuất.

Ngoài ra, phát triển các vùng nuôi liên kết, quy hoạch lại diện tích nuôi và nâng cao chất lượng chế biến sẽ giúp ngành cá tra nâng cao giá trị gia tăng và khả năng cạnh tranh.

Giá cá tra tăng kịch trần là tín hiệu tích cực của thị trường, nhưng cũng phơi bày những điểm yếu cố hữu của ngành. Khi người nuôi chưa kịp hưởng lợi, doanh nghiệp thiếu nguyên liệu, thì bài toán phát triển bền vững càng trở nên cấp thiết. Chỉ khi giải quyết được các “nút thắt” về vốn, chi phí và liên kết chuỗi, ngành cá tra mới có thể thoát khỏi vòng luẩn quẩn và phát triển ổn định trong dài hạn.

Văn Kim Khanh

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/ca-tra-tang-gia-nhung-thieu-nguon-cung-vi-sao-248918.html