Xã Vật Lại đẩy mạnh giải phóng mặt bằng dự án trọng điểm trên địa bàn. Ảnh: Xã Vật Lại
Các địa phương đồng loạt vào cuộc
Ngay từ những ngày đầu năm mới, thực hiện chỉ đạo của Thành ủy tại Thông báo Kết luận số 245-TBKL/TU ngày 9-2-2026 về công tác giải phóng mặt bằng đối với Dự án công viên nghĩa trang Yên Kỳ (giai đoạn 1) và thu hồi đất xây dựng thao trường huấn luyện mới cho Trường Trung cấp kỹ thuật công binh, xã Vật Lại đã triển khai đợt cao điểm “68 ngày đêm” với tinh thần làm việc khẩn trương, quyết liệt. Không khí làm việc sôi nổi diễn ra ngay sau kỳ nghỉ Tết, khi toàn bộ hệ thống chính trị của xã tập trung cho nhiệm vụ trọng tâm là đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng các dự án trên địa bàn.
Hai dự án có quy mô lớn, liên quan trực tiếp đến nhiều thôn và hàng nghìn thửa đất. Trong đó, Dự án công viên nghĩa trang Yên Kỳ (giai đoạn 1) có tổng diện tích 200,03ha; đến nay đã giải phóng mặt bằng được 96ha, còn lại 104,03ha với 1.757 thửa đất cần tiếp tục thực hiện. Dự án thu hồi đất xây dựng thao trường huấn luyện mới cho Trường Trung cấp kỹ thuật công binh có diện tích 51,53ha; đã giải phóng mặt bằng 39,1ha, còn lại 12,43ha với 364 thửa đất. Phạm vi thu hồi đất trải rộng tại nhiều thôn: Phú Mỹ, Yên Kỳ, Phú Nhiêu, Thượng Tả, Nhông Nương Tụ, Đông Hữu, Cộng Hòa, Trung Hà, Thuận An, Phú An.
Xã Vật Lại đẩy mạnh giải phóng mặt bằng dự án trọng điểm trên địa bàn. Ảnh: Xã Vật Lại
Để bảo đảm tiến độ, UBND xã Vật Lại đã tổ chức nhiều cuộc họp, hội nghị đối thoại với người dân trong vùng dự án nhằm thông tin rõ về quy mô, phạm vi thu hồi đất, chính sách bồi thường, hỗ trợ và lộ trình thực hiện. Những kiến nghị của người dân liên quan đến giá bồi thường, phương án di chuyển tài sản hay các vấn đề môi trường, hạ tầng khu vực đều được chính quyền tiếp thu, tổng hợp và báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét giải quyết.
Song song với công tác tuyên truyền, vận động, việc kiểm đếm thực địa được triển khai khẩn trương, bảo đảm công khai và minh bạch. Đến ngày 5-3-2026, Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của xã đã tổ chức kiểm đếm được 180 hộ dân với 665 thửa đất, tổng diện tích khoảng 22,5ha.
Xã Vật Lại đang bước vào giai đoạn cao điểm giải phóng mặt bằng với khối lượng công việc lớn. Ảnh: Xã Vật Lại
Không riêng Vật Lại, nhiều địa phương khác trên địa bàn thành phố cũng đang bước vào giai đoạn cao điểm giải phóng mặt bằng với khối lượng công việc lớn. Tại xã Xuân Mai, công tác giải phóng mặt bằng phục vụ dự án cải tạo, nâng cấp quốc lộ 6 đoạn Ba La - Xuân Mai được xác định là nhiệm vụ chính trị trọng tâm. Tuyến đường đi qua địa bàn xã dài 6,53km, cần thu hồi khoảng 38,58ha đất với 1.801 thửa đất, liên quan tới hơn 1.300 hộ dân.
Theo lãnh đạo xã Xuân Mai, nhờ làm tốt công tác tuyên truyền, nhiều hộ dân đã đồng thuận bàn giao mặt bằng, trong đó có những trường hợp tự nguyện di chuyển mồ mả, công trình tâm linh để phục vụ dự án.
Xã Yên Nghĩa đẩy mạnh giải phóng mặt bằng dự án cải tạo, nâng cấp quốc lộ 6. Ảnh: Kim Nhuệ
Tại xã Phú Nghĩa, dự án cải tạo, nâng cấp quốc lộ 6 đi qua địa bàn dài khoảng 7,8km với tổng diện tích cần thu hồi 32,34ha. Đến nay, địa phương đã bàn giao cho chủ đầu tư gần 20ha đất, trong đó có phần lớn diện tích đất công và đất nông nghiệp. Các tổ công tác đang tiếp tục rà soát hồ sơ, xác nhận nguồn gốc đất, hoàn thiện phương án bồi thường để bảo đảm tiến độ chung của thành phố.
Ở khu vực phía Nam Thủ đô, xã Dân Hòa đang triển khai công tác giải phóng mặt bằng phục vụ dự án Khu đô thị thể thao Olympic phía Nam Hà Nội, công trình trọng điểm có quy mô hàng nghìn héc-ta. Riêng địa bàn xã Dân Hòa dự kiến thu hồi khoảng 1.870ha đất, liên quan tới gần 9.600 hộ dân. Đến nay đã có hơn 100 hộ gia đình nhận tiền bồi thường với tổng số tiền khoảng 272 tỷ đồng.
Trong khi đó, tại xã Hòa Lạc, công tác giải phóng mặt bằng phục vụ phát triển Khu công nghệ cao Hòa Lạc cũng đang được triển khai quyết liệt. Tổng diện tích cần thu hồi là 1.432ha, đến nay, đã giải phóng được hơn 1.336ha, phần còn lại đang được các tổ công tác tiếp tục rà soát, kiểm đếm và hoàn thiện hồ sơ theo đúng quy định.
Xã Dân Hòa quyết tâm thực hiện giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm. Ảnh: Dân Hòa
Hoàn thiện cơ chế, chính sách
Bên cạnh sự vào cuộc quyết liệt của các địa phương, công tác giải phóng mặt bằng trên địa bàn thành phố thời gian qua cũng ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực nhờ hệ thống cơ chế, chính sách ngày càng được hoàn thiện. Các quy định mới của trung ương và thành phố đã từng bước tháo gỡ những điểm nghẽn tồn tại nhiều năm, tạo cơ sở pháp lý rõ ràng để các địa phương đẩy nhanh tiến độ triển khai các dự án trọng điểm.
Việc ban hành Luật Đất đai năm 2024, cùng với Nghị quyết số 258/2025/QH15, Nghị quyết số 254/2025/QH15 của Quốc hội, các nghị định hướng dẫn thi hành và Nghị định số 49/2026/NĐ-CP của Chính phủ đã góp phần hoàn thiện khung pháp lý liên quan đến công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư. Trên cơ sở đó, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành nhiều văn bản cụ thể hóa để áp dụng phù hợp với thực tiễn địa phương, như: Quyết định số 56/2024/QĐ-UBND, Quyết định số 38/2025/QĐ-UBND và mới đây là Quyết định số 10/2026/QĐ-UBND ngày 18-1-2026.
Lãnh đạo xã Hòa Lạc bàn giao mặt bằng thực địa, bảo đảm tiến độ thi công Dự án Đại lộ Thăng Long. Ảnh: Vũ Vân
Theo các quy định mới, mức bồi thường về đất (bằng tiền) đã được điều chỉnh theo hướng linh hoạt, phù hợp hơn với từng loại dự án. Cụ thể, thành phố quy định ba mức bồi thường, gồm: Mức bằng 2 lần giá đất đối với các dự án lớn, quan trọng của Thủ đô; 1,5 lần đối với các dự án cấp bách, dự án tái thiết đô thị và 1 lần đối với các dự án còn lại. Cách tiếp cận này được đánh giá là phù hợp với thực tế, vừa bảo đảm quyền lợi của người dân có đất bị thu hồi, vừa tạo điều kiện để các dự án trọng điểm sớm được triển khai.
Một trong những khó khăn lớn của công tác giải phóng mặt bằng là nhóm trường hợp không đủ điều kiện được bồi thường về đất, tài sản, cây trồng, vật nuôi theo quy định. Nhóm này chiếm khoảng 20% tổng số trường hợp bị thu hồi đất, nếu không có cơ chế hỗ trợ phù hợp sẽ dễ phát sinh vướng mắc, kéo dài thời gian thực hiện dự án.
Lãnh đạo xã Hòa Lạc bàn giao mặt bằng thực địa, bảo đảm tiến độ thi công Dự án Đại lộ Thăng Long. Ảnh: Vũ Vân
Để tháo gỡ khó khăn này, thời gian qua, thành phố đã ban hành nhiều văn bản chấp thuận mức hỗ trợ khác đối với các trường hợp không đủ điều kiện bồi thường khi thực hiện các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm như các tuyến Vành đai 1, 2, 2,5, 3, 4 cũng như một số dự án phát triển kinh tế - xã hội quan trọng khác. Chính sách này đã góp phần giải quyết hài hòa quyền lợi của người dân, đồng thời tạo điều kiện để các địa phương xử lý dứt điểm những trường hợp tồn đọng.
Hiện, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội tiếp tục rà soát, tham mưu để UBND thành phố ban hành khung quy định mức hỗ trợ khác đối với đất, tài sản, cây cối, hoa màu và hỗ trợ tạm cư nhằm áp dụng thống nhất trên toàn địa bàn. Theo kế hoạch, quyết định này dự kiến được ban hành trước ngày 15-3-2026, tạo cơ sở để các địa phương chủ động triển khai các phương án bồi thường, hỗ trợ, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục.
Trên cơ sở khung chính sách chung của thành phố, UBND các xã, phường căn cứ tình hình thực tế của từng dự án để quyết định mức hỗ trợ cụ thể, bảo đảm đúng quy định, phù hợp điều kiện địa phương. Việc phân cấp này giúp tăng tính chủ động cho cơ sở, đồng thời rút ngắn đáng kể thời gian xử lý hồ sơ trong quá trình giải phóng mặt bằng.
Thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục phối hợp với các sở, ngành liên quan kịp thời tháo gỡ những vướng mắc về cơ chế, chính sách phát sinh trong quá trình triển khai; đồng thời tăng cường đôn đốc, hướng dẫn các xã, phường thực hiện đúng quy trình, bảo đảm tiến độ các dự án theo chỉ đạo của Ban Thường vụ Thành ủy và UBND thành phố.
Bạch Thanh