Các hãng hàng không nỗ lực tìm lối thoát giữa bất ổn chính trị Trung Đông

4 giờ trướcBài gốc

Trước tình thế này, các hãng hàng không nội địa và quốc tế phải gấp rút "nắn" đường bay, chấp nhận đội chi phí để duy trì mạch máu giao thương và bảo đảm an toàn bay.

Cú sốc từ các “siêu trung tâm” trung chuyển

Sự sụp đổ cấu trúc của các hành lang bay qua Trung Đông bắt đầu từ ngày 28/2/2026 đã dội “gáo nước lạnh” vào thị trường hàng không Việt Nam. Các “siêu trung tâm” như Doha (Qatar), Dubai hay Abu Dhabi (UAE) - vốn là trạm dừng chân huyết mạch của lao động, du học sinh và kiều bào Việt Nam rơi vào tình trạng tê liệt khi các vùng thông báo bay (FIR) bị đóng cửa vì lý do an ninh.

Hơn 2.000 chuyến bay ở khu vực Trung Đông bị hoãn, hủy chuyến trong ngày 7/3. Ảnh: HK

Theo số liệu từ các cơ quan quản lý hàng không, chỉ trong tuần đầu tháng 3, Qatar Airways đã phải hủy hàng loạt chuyến bay kết nối Hà Nội và TP Hồ Chí Minh với Doha, ảnh hưởng trực tiếp tới hơn 4.600 hành khách. Sự gián đoạn này còn tạo ra những tình huống khẩn cấp trên không.

Điển hình là chuyến bay QR975 từ TP Hồ Chí Minh phải chuyển hướng hạ cánh xuống Muscat (Oman) khi điểm đến đóng cửa đột ngột, khiến hàng trăm hành khách phải chờ đợi nhiều giờ giữa “tâm chấn” khủng hoảng.

Tại sân bay Nội Bài, thời điểm cao nhất có khoảng 3.800 hành khách bị ảnh hưởng khi 16 chuyến bay tới Trung Đông bị hủy. Tổng cộng từ ngày 28/2 đến đầu tháng 3, nhà chức trách ghi nhận 22 chuyến bay quốc tế bị hủy, làm đứt gãy hành trình của khoảng 4.600 người. Đáng chú ý, khủng hoảng xảy ra đúng dịp cao điểm kiều bào, du học sinh quay lại châu Âu sau Tết Nguyên đán, khiến nhu cầu tìm vé thay thế trở thành cuộc đua khốc liệt.

Hệ quả trực tiếp là giá vé máy bay tăng phi mã. Trước khủng hoảng, vé từ Hà Nội đi Ba Lan (quá cảnh Dubai) khoảng 21 triệu đồng, nay tăng vọt lên 34 - 56 triệu đồng khi phải bay vòng qua Đông Á. Thậm chí, vé hạng thương gia từ Việt Nam sang châu Âu có thời điểm chạm mốc 100 triệu đồng cho một chiều bay nhưng vẫn không còn chỗ.

Ông Đỗ Hồng Cẩm, Phó Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam cho biết, khi các tuyến bay qua Trung Đông sụt giảm, hành khách buộc phải chọn các điểm trung chuyển khác tại Đông Nam Á và Đông Bắc Á, khiến giá vé tăng mạnh do các hãng khó bổ sung tải cung ứng kịp thời để đáp ứng nhu cầu đột biến.

Trong tuần đầu tháng 3, Qatar Airways đã phải hủy hàng loạt chuyến bay kết nối Hà Nội và TP Hồ Chí Minh với Doha: Ảnh: HK

Trong bối cảnh đó, Turkish Airlines trở thành “cửa ngõ” hiếm hoi còn kết nối với châu Âu, song hệ số lấp đầy gần như tối đa khiến hành khách khó tiếp cận. Nhân viên các phòng vé tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh phải làm việc xuyên đêm để xử lý các yêu cầu đổi chặng qua Trung Quốc, Kazakhstan với tổng thời gian di chuyển kéo dài tới 20 - 25 giờ.

Nỗ lực hồi phục mạng bay

Trước những bất ổn do chiến sự ở Trung Đông, ngành hàng không buộc phải triển khai những phương án khai thác chưa từng có tiền lệ. Đại diện Vietnam Airlines khẳng định: “Toàn bộ các chuyến bay giữa Việt Nam và châu Âu do hãng khai thác đã và đang có lộ trình cách xa khu vực xảy ra chiến sự tại Trung Đông”. Để đảm bảo an toàn tuyệt đối, hãng đã điều chỉnh đường bay tránh các vùng trời Iran, Iraq và vùng lân cận, chuyển sang sử dụng hành lang phía Bắc (qua Trung Á, Trung Quốc) hoặc hành lang phía Nam (qua Nam Á và bán đảo Saudi Arabia).

“Việc điều chỉnh đường bay có thể khiến thời gian bay kéo dài hơn và ảnh hưởng dây chuyền đến lịch khai thác toàn mạng bay. Tuy nhiên, đây là giải pháp cần thiết, thể hiện nguyên tắc an toàn là ưu tiên cao nhất trong mọi quyết định khai thác của hãng”, đại diện Vietnam Airlines cho biết thêm. Theo tính toán, việc bay vòng khiến thời gian mỗi chuyến kéo dài thêm từ 10 - 15 phút, chi phí phát sinh ước tính khoảng 2.000 USD/chuyến bay.

Ngành hàng không Việt Nam buộc phải triển khai những phương án khai thác chưa từng có tiền lệ.

Trong khi đó, đại diện Vietjet Air cho biết hãng không bị ảnh hưởng trực tiếp do không khai thác các chặng đi Trung Đông hay Mỹ. Hãng hiện tập trung vào khu vực Đông Nam Á, Đông Bắc Á và các đường bay thẳng đến Australia.

Dù không có hãng bay nội địa nào bay trực tiếp đến Trung Đông, nhưng tác động gián tiếp là vô cùng nghiêm trọng. Theo ông Đỗ Hồng Cẩm, cuộc khủng hoảng tạo áp lực lớn lên vận tải, thương mại và du lịch. Các tour du lịch cao cấp đi Trung Đông hiện đã bị hủy hoàn toàn do tâm lý e ngại của khách hàng.

Không chỉ du lịch, chuỗi cung ứng hàng hóa cũng bị đe dọa. “Việc vận chuyển hàng hóa đi và đến châu Âu bị chậm trễ và tăng giá cước, ảnh hưởng đến các mặt hàng xuất khẩu chủ lực như linh kiện điện tử và hàng may mặc”, ông Cẩm nhấn mạnh. Bên cạnh đó, các đơn vị như Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VTM) và Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cũng đang đối mặt với việc thất thu hàng chục triệu USD phí điều hành bay và dịch vụ sân bay do lượng chuyến bay quốc tế qua khu vực sụt giảm.

Ở chiều ngược lại, các hãng hàng không quốc tế cũng bắt đầu từng bước khôi phục hoạt động khi một phần không phận được khai thông. Theo cập nhật ngày 6/3, Emirates đã phục vụ khoảng 30.000 hành khách rời Dubai chỉ trong một ngày, đồng thời từng bước tái thiết lập mạng bay toàn cầu.

Hãng dự kiến khai thác 106 chuyến bay khứ hồi mỗi ngày tới 83 điểm đến, tương đương khoảng 60% mạng lưới trước khủng hoảng. Chiến lược phục hồi của Emirates tập trung vào các thị trường có nhu cầu cao, trong đó riêng Vương quốc Anh có tới 11 chuyến bay mỗi ngày tới 5 sân bay, còn tại Ấn Độ công suất khai thác tăng lên 22 chuyến bay mỗi ngày tới 9 điểm đến.

Ngày 6/3, Emirates đã phục vụ khoảng 30.000 hành khách rời Dubai chỉ trong một ngày. Ản: HK

Đối với thị trường Việt Nam, chuyến bay EK395 từ Hà Nội đi Dubai rạng sáng 6/3 được xem là dấu hiệu quan trọng cho thấy các tuyến trung chuyển bắt đầu được nối lại sau nhiều ngày gián đoạn. Tuy nhiên, hoạt động khai thác vẫn diễn ra thận trọng khi các hãng phải liên tục theo dõi các Điện văn thông báo hàng không (NOTAM) và điều chỉnh lịch bay trong thời gian rất ngắn nếu tình hình an ninh thay đổi.

Các chuyên gia đánh giá, cuộc khủng hoảng này là “bài kiểm tra sức chịu đựng” của mạng lưới hàng không toàn cầu. Đối với hàng không Việt Nam, sự kiện này không chỉ là yêu cầu ứng phó khẩn cấp mà còn gợi mở bài toán dài hạn về việc đa dạng hóa hành lang bay, giảm phụ thuộc vào các trung tâm trung chuyển cố định và tăng khả năng thích ứng trước những biến động địa chính trị khó lường trong tương lai.

Hải Yên/Báo Tin tức và Dân tộc

Nguồn Tin Tức TTXVN : https://baotintuc.vn/kinh-te/cac-hang-hang-khong-no-luc-tim-loi-thoat-giua-bat-on-chinh-tri-trung-dong-20260307202036327.htm