Các nước kiểm định khí thải xe máy thế nào?

2 giờ trướcBài gốc

HĐND TP. Hà Nội đã thông qua nghị quyết triển khai vùng phát thải thấp (LEZ), với lộ trình tiến tới hạn chế xe máy chạy xăng ở các khu vực trung tâm. Từ ngày 1/7 tới, thành phố sẽ thí điểm tại một số phường trong vành đai 1, sau đó mở rộng ra vành đai 2 vào năm 2028 và toàn bộ vành đai 3 vào năm 2030. Xa hơn, từ năm 2035, phạm vi và thời điểm hạn chế phương tiện sẽ được điều chỉnh tùy theo điều kiện thực tế.

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy, kiểm định khí thải xe máy không được triển khai theo cách “đồng loạt ngay lập tức”, mà thường theo lộ trình có tính toán nhằm giảm chi phí xã hội. Trong những năm đầu sử dụng, đa số quốc gia không yêu cầu người dân kiểm định định kỳ xe máy, bởi hệ thống động cơ và kiểm soát khí thải vẫn hoạt động gần với thiết kế ban đầu, đáp ứng các tiêu chuẩn như Euro 3 hay Euro 4.

Tuy nhiên, sau khoảng 3-5 năm, khi các bộ phận bắt đầu hao mòn và không được bảo dưỡng cẩn thận, lượng khí thải độc hại xả ra tăng lên, việc kiểm tra định kỳ mới được áp dụng.

Từ ngày 1/7 tới, Hà Nội sẽ thí điểm hạn chế xe máy chạy xăng tại một số phường trong vành đai 1. Ảnh: LL.

Cách tiếp cận linh hoạt này được thể hiện rõ ở nhiều quốc gia. Tại Nhật Bản, xe máy dưới 250 phân khối - chiếm đa số - không phải kiểm định định kỳ, thay vào đó chính phủ siết chặt tiêu chuẩn kỹ thuật ngay từ khâu sản xuất. Với xe dung tích lớn hơn, hệ thống “Shaken” yêu cầu kiểm tra lần đầu sau 3 năm và định kỳ 2 năm/lần. Ở Thái Lan, xe máy được miễn kiểm định trong 5 năm đầu sử dụng, sau đó phải kiểm tra khí thải hằng năm khi gia hạn đăng ký.

Trong khi đó, Indonesia lựa chọn cách làm có tính địa phương hóa. Trên phạm vi toàn quốc, nước này chưa bắt buộc kiểm định khí thải định kỳ, nhưng tại thủ đô Jakarta - nơi ô nhiễm ở mức báo động - xe trên 3 năm tuổi buộc phải kiểm tra khí thải, nếu vi phạm có thể bị xử phạt và tăng phí dịch vụ đô thị.

Song song với kiểm định, nhiều quốc gia đẩy nhanh việc nâng cấp tiêu chuẩn khí thải. Ấn Độ từ năm 2020 đã buộc xe máy phải sử dụng công nghệ phun xăng điện tử và hệ thống chẩn đoán lỗi. Tại Liên minh châu Âu, tiêu chuẩn Euro 5+ đã được áp dụng, đồng thời các nhà hoạch định chính sách đang thảo luận lộ trình hướng tới Euro 6 với giới hạn nghiêm ngặt hơn đối với hạt bụi mịn.

Thực tế cho thấy, kiểm định khí thải chỉ là một phần trong chiến lược tổng thể. Các quốc gia thường kết hợp đồng thời nhiều giải pháp như thiết lập khu vực phát thải thấp, hỗ trợ tài chính để người dân chuyển đổi sang xe điện, thu hồi xe cũ và nâng cấp chất lượng nhiên liệu. Thành công của việc triển khai chính sách này phụ thuộc lớn vào xây dựng mạng lưới trạm kiểm định thuận tiện và cơ chế hỗ trợ nhóm thu nhập thấp - những người chịu tác động trực tiếp từ quá trình chuyển đổi.

Trao đổi với PV Tiền Phong, đại diện Cục Đăng kiểm Việt Nam cho biết, lộ trình kiểm định khí thải xe máy đã chính thức được đặt ra theo Quyết định 13/2026/QĐ-TTg. Từ ngày 1/7/2027, việc kiểm định sẽ bắt đầu tại Hà Nội và TPHCM, mở rộng ra các đô thị lớn từ năm 2028 và triển khai trên toàn quốc từ năm 2030. Xe máy mới dưới 5 năm được miễn kiểm định; xe từ 5 đến 12 năm tuổi kiểm định 2 năm/lần; trên 12 năm tuổi kiểm định hằng năm.

Mức phí dự kiến dao động 100.000 - 150.000 đồng/lần. Trong bối cảnh môi trường ô nhiễm ngày càng nghiêm trọng, thiết kế một lộ trình kiểm định phù hợp vừa đảm bảo giảm phát thải, vừa hạn chế tác động đến đời sống người dân sẽ quyết định thành công của chính sách.

Lộc Liên

Nguồn Tiền Phong : https://tienphong.vn/cac-nuoc-kiem-dinh-khi-thai-xe-may-the-nao-post1839794.tpo