Các nước vùng Vịnh tiến thoái lưỡng nan sau đòn tấn công của Iran

5 giờ trướcBài gốc

Cuối tuần qua, khi tên lửa Iran dội xuống các thành phố như Doha, Dubai và Manama, những biểu tượng của sự ổn định và thịnh vượng tại Trung Đông đã bị rung chuyển. Không chỉ kính vỡ và bê tông đổ nát, các cuộc tấn công còn giáng một đòn mạnh vào hình ảnh mà các quốc gia vùng Vịnh dày công xây dựng suốt nhiều thập kỷ: những “ốc đảo an toàn” tách biệt khỏi vòng xoáy xung đột khu vực.

Iran tấn công tên lửa vào UAE. Ảnh: AP

Theo các nhà phân tích, khu vực hiện đối mặt với một lựa chọn gần như không thể dung hòa. Nếu phản công, họ có nguy cơ bị nhìn nhận là tham chiến cùng Israel nhưng nếu đứng ngoài, họ phải chứng kiến thành phố của mình bị tàn phá mà không có phản ứng tương xứng.

Điều này xảy ra sau khi Iran tiến hành trả đũa chiến dịch tấn công quy mô lớn do Mỹ và Israel phối hợp thực hiện, khiến nhiều lãnh đạo cấp cao Iran thiệt mạng, trong đó có Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei. Các cuộc không kích cũng đánh trúng nhiều cơ sở quân sự và chính phủ, gây thương vong lớn cho dân thường.

Nhưng hệ quả không dừng lại ở biên giới Iran. Lần đầu tiên sau nhiều năm, các đô thị giàu có và yên bình của Vùng Vịnh trở thành mục tiêu trực tiếp của tên lửa và máy bay không người lái khi Iran tấn công đáp trả nhằm vào Israel và các căn cứ quân sự của Mỹ trong khu vực.

Tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất, ít nhất 3 người thiệt mạng và hàng chục người bị thương. Những công trình biểu tượng tại Dubai, các tòa nhà cao tầng ở Manama hay sân bay Kuwait đều bị ảnh hưởng. Saudi Arabia, Qatar, Oman và Bahrain đều ghi nhận thương vong ở các mức độ khác nhau, cho thấy phạm vi tấn công trải rộng và có chủ đích.

Một cuộc chiến không mong muốn

Trên thực tế, các quốc gia vùng Vịnh đã nỗ lực ngăn chặn kịch bản leo thang này. Oman từng đóng vai trò trung gian trong các cuộc đàm phán gián tiếp giữa Washington và Tehran, với hy vọng đạt được thỏa thuận kiểm soát chương trình hạt nhân Iran. Ngoại trưởng Oman, Badr Albusaidi, thậm chí tuyên bố hòa bình “đã ở trong tầm tay” khi Iran đồng ý không tích trữ urani làm giàu.

Tuy nhiên, chỉ ít giờ sau, Mỹ và Israel vẫn tiến hành tấn công, đẩy tình hình vượt qua “lằn ranh đỏ” mà các nước vùng Vịnh cố gắng duy trì. Theo các chuyên gia, các nước thuộc Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) đã nhìn thấy nguy cơ xung đột từ nhiều tuần trước và đã dốc sức vận động để ngăn chặn.

Giới phân tích cho rằng các nước vùng Vịnh hiểu rõ một Iran bị dồn vào thế bí sẽ không chấp nhận thất bại dễ dàng, mà có thể kéo các quốc gia láng giềng vào vòng xoáy xung đột.

Dù vậy, việc tham chiến sẽ mang lại rủi ro chính trị lớn. Theo chuyên gia Rob Geist Pinfold từ Đại học King’s College London, việc bị nhìn nhận là “đứng cùng chiến tuyến với Israel” sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính chính danh của các nước vùng Vịnh trong mắt công chúng.

Iran tấn công Đại sứ quán Mỹ tại Bayan, Kuwait. Ảnh: Reuters

Song, lựa chọn đứng ngoài cũng không kém phần rủi ro. Việc không phản ứng trước các cuộc tấn công của Iran có thể làm suy giảm uy tín của chính quyền, vốn phải chứng minh khả năng bảo vệ chủ quyền và an ninh quốc gia của mình. Trong bối cảnh đó, các quốc gia vùng Vịnh có thể buộc phải hành động, nhưng theo cách riêng nhằm tránh bị cuốn vào quỹ đạo của các cường quốc bên ngoài.

Một kịch bản được nhắc tới là hành động quân sự độc lập hoặc thông qua lực lượng chung như Lực lượng Lá chắn Bán đảo, một cơ chế phòng thủ tập thể của GCC nhằm thể hiện vai trò chủ động thay vì phụ thuộc.

"Chính Mỹ và Israel đã khơi mào và Iran là bên gia tăng căng thẳng. Vì vậy, các quốc gia vùng Vịnh giờ đây đang ở vị thế phải chứng minh rằng họ không thể chỉ ở thế bị động", ông Rob Geist Pinfold nói.

Những kịch bản ác mộng và sự dịch chuyển chiến lược

Mối lo trước mắt của các nhà lãnh đạo vùng Vịnh tập trung vào các hạ tầng trọng yếu. Những cuộc tấn công nhằm vào hệ thống điện, nhà máy khử mặn nước biển hay cơ sở năng lượng có thể đẩy khu vực vào khủng hoảng nghiêm trọng. Trong điều kiện khí hậu khắc nghiệt, thiếu điện và nước đồng nghĩa với việc nhiều khu vực trở nên không thể sinh sống.

Tuy nhiên, một nguy cơ sâu xa hơn nằm ở phương diện hình ảnh. Các cuộc tấn công đã làm xói mòn “thương hiệu” ổn định, yếu tố cốt lõi giúp các quốc gia vùng Vịnh thu hút đầu tư và du lịch suốt nhiều năm qua.

Khủng hoảng hiện tại cũng đánh dấu một bước ngoặt trong cấu trúc an ninh khu vực. Nếu trước đây, mối đe dọa chủ yếu đến từ các lực lượng phi nhà nước như Hezbollah hay Houthi, thì nay xung đột trực tiếp giữa các quốc gia đang quay trở lại, với mức độ leo thang rõ rệt hơn.

Trước khi chiến sự bùng phát, một số quốc gia vùng Vịnh, trong đó có UAE, từng coi Israel là yếu tố gây bất ổn lớn hơn Iran. Tuy nhiên, sau loạt tấn công tên lửa quy mô lớn từ Tehran, nhận định này đang thay đổi nhanh chóng.

Hiện tại, các nước vùng Vịnh buộc phải điều chỉnh chiến lược trong thời gian thực. Quyết định tiếp theo của họ sẽ phụ thuộc vào mức độ leo thang từ phía Iran và khả năng duy trì một “ngưỡng xung đột có kiểm soát”. Tuy nhiên, khi những đường chân trời rực sáng của khu vực đã in dấu vết của chiến tranh, không gian cho sự trung lập dường như đang thu hẹp nhanh chóng.

Giang Bùi/VOV.VN

Nguồn VOV : https://vov.vn/the-gioi/quan-sat/cac-nuoc-vung-vinh-tien-thoai-luong-nan-sau-don-tan-cong-cua-iran-post1272413.vov