Các 'ông lớn' đẩy nhanh cuộc chơi đổi pin xe điện

một giờ trướcBài gốc

Khi thị trường xe điện bước sang giai đoạn cạnh tranh hạ tầng, bài toán không còn dừng ở chuyện bán được bao nhiêu xe. Thứ các doanh nghiệp muốn nắm giữ lúc này là mạng lưới đổi pin đủ dày, đủ nhanh và đủ thuận tiện để hình thành thói quen tiêu dùng mới.

Cuộc đua ấy đang khiến từng mét vỉa hè, từng cây xăng hay từng mặt bằng bán lẻ trở thành “điểm nóng” chiến lược của ngành giao thông xanh.

Hạ tầng đổi pin thành “mặt trận” mới

Thị trường xe điện Việt Nam đang chứng kiến một cuộc cạnh tranh khác biệt so với giai đoạn đầu bùng nổ sản phẩm. Nếu trước đây các hãng tập trung vào mẫu mã, quãng đường di chuyển hay giá bán, thì hiện nay ưu tiên lớn nhất lại là tốc độ phủ hạ tầng tiếp năng lượng.

Hạ tầng đổi pin đang trở thành “đất vàng” mới của thị trường xe điện Việt Nam.

Trong đó, đổi pin được xem là lời giải giúp rút ngắn thời gian chờ sạc, đặc biệt với nhóm người dùng di chuyển cường độ cao. Đây cũng là nguyên nhân khiến nhiều doanh nghiệp chấp nhận đầu tư lớn để giành lợi thế phủ điểm đổi pin trước đối thủ.

Trong nhóm doanh nghiệp đang tăng tốc mạnh nhất, VinFast nổi bật với chiến lược mở rộng thần tốc. Hãng đã triển khai nhiều dòng xe hỗ trợ đổi pin và đồng thời phát triển mạng lưới tủ đổi pin trên phạm vi toàn quốc.

Doanh nghiệp này hiện cho phép người dùng lựa chọn giữa mua pin hoặc thuê pin theo tháng. Song điều đáng chú ý hơn nằm ở cách hãng dùng chính sách giá để kéo người dùng vào hệ sinh thái. Việc miễn phí đổi pin nhiều lần mỗi tháng trong thời gian dài cho thấy doanh nghiệp đang ưu tiên mở rộng thị phần hơn là tối ưu lợi nhuận ngắn hạn.

Tốc độ triển khai cũng là yếu tố tạo khác biệt. Chỉ trong thời gian ngắn, hàng nghìn trạm đổi pin đã được đưa vào vận hành và mục tiêu trong vài năm tới là mở rộng lên quy mô hàng trăm nghìn điểm. Với ngành hạ tầng, quy mô càng lớn thì lợi thế càng khó bị san lấp.

Một lợi thế khác đến từ việc tận dụng mạng lưới mặt bằng sẵn có. Việc hợp tác với Thế Giới Di Động để đặt tủ đổi pin giúp doanh nghiệp nhanh chóng tiếp cận các vị trí có lưu lượng người qua lại lớn mà không mất quá nhiều thời gian tìm kiếm quỹ đất mới.

Trong bối cảnh giá thuê mặt bằng tại đô thị lớn liên tục leo thang, lợi thế vị trí trở thành yếu tố quyết định. Trạm đổi pin không chỉ cần diện tích phù hợp mà còn phải đảm bảo vận hành liên tục, thuận tiện tiếp cận và đáp ứng yêu cầu pháp lý về điện năng, phòng cháy chữa cháy.

Nếu VinFast chọn hướng đi “đánh phủ đầu”, thì Selex Motors lại tiếp cận thị trường theo hướng chuyên biệt hơn. Doanh nghiệp này tập trung vào nhóm khách hàng giao vận, giao hàng và xe dịch vụ, nơi thời gian chờ sạc có thể ảnh hưởng trực tiếp tới doanh thu của tài xế.

Chiến lược của Selex không nằm ở quy mô đại trà ngay lập tức mà ở khả năng bám sát “mạch máu” giao thông đô thị. Việc hợp tác với Petrolimex để đặt tủ đổi pin tại cây xăng giúp doanh nghiệp tận dụng hệ thống tiếp năng lượng vốn đã quen thuộc với người dân suốt nhiều năm qua.

Cách tiếp cận này giúp hành vi tiêu dùng chuyển đổi tự nhiên hơn. Người dùng xe điện vẫn dừng tại cây xăng quen thuộc, chỉ khác là thay vì đổ nhiên liệu, họ đổi pin trong vài phút. Đây được xem là lợi thế đáng kể khi thị trường còn đang trong giai đoạn hình thành thói quen mới.

Tham vọng dựng “xa lộ năng lượng” dùng chung cho xe điện

Không chỉ doanh nghiệp nội địa, nhiều tập đoàn quốc tế cũng bắt đầu tham gia cuộc đua hạ tầng đổi pin tại Việt Nam. Sự xuất hiện của Honda Motor và LG Energy Solution đang tạo ra một hướng tiếp cận khác biệt cho thị trường.

Theo kế hoạch triển khai tại Hà Nội, hai doanh nghiệp này hướng tới mô hình hạ tầng dùng chung cho nhiều hãng xe thay vì xây hệ sinh thái khép kín. Đây là điểm khác biệt đáng chú ý nếu so với chiến lược kiểm soát toàn bộ chuỗi giá trị mà VinFast đang theo đuổi.

Về mặt kinh tế, mô hình mở giúp giảm áp lực đầu tư ban đầu. Thay vì mỗi hãng tự xây một mạng lưới riêng, nhiều doanh nghiệp có thể cùng chia sẻ chi phí hạ tầng. Điều này cũng hạn chế tình trạng trạm đổi pin bị chồng chéo, lãng phí nguồn lực tại đô thị đông đúc.

Người dùng cũng có xu hướng hưởng lợi nếu xuất hiện chuẩn dùng chung. Khi đó, rủi ro “mua xe nhưng khó tìm chỗ đổi pin” sẽ giảm xuống. Tâm lý e ngại chuyển đổi sang xe điện vì thiếu hạ tầng cũng có thể được giải tỏa nhanh hơn.

Tuy nhiên, bài toán chuẩn hóa pin không đơn giản. Mỗi hãng hiện sử dụng nền tảng kỹ thuật khác nhau, từ điện áp, thiết kế pin tới hệ thống quản lý năng lượng. Việc tạo ra một chuẩn chung đòi hỏi mức độ hợp tác rất lớn giữa các doanh nghiệp vốn đang cạnh tranh trực tiếp trên thị trường.

Nếu không đạt được tính tương thích, mô hình đổi pin dùng chung sẽ khó mở rộng quy mô. Đây cũng là lý do nhiều doanh nghiệp vẫn chọn xây hệ sinh thái riêng để kiểm soát công nghệ và tránh phụ thuộc đối tác.

Ở nhóm đi sau, Yamaha Motor đã bắt đầu thử nghiệm mô hình đổi pin thông qua hệ thống đại lý và đối tác tại Việt Nam. Lợi thế của hãng nằm ở độ phủ thương hiệu cùng mạng lưới phân phối lâu năm. Tuy nhiên, tốc độ triển khai vẫn khá thận trọng.

Trong khi đó, TMT Motors và Yadea cũng phát tín hiệu tham gia cuộc chơi. Các doanh nghiệp này có ưu thế về giá bán và kinh nghiệm từ thị trường Trung Quốc, nơi mô hình đổi pin đã phát triển mạnh nhiều năm qua.

Điểm yếu lớn nhất của nhóm đi sau là chưa sở hữu hạ tầng đủ rộng. Khi các vị trí chiến lược tại đô thị dần được lấp đầy, chi phí mở rộng mạng lưới sẽ ngày càng đắt đỏ. Điều đó buộc nhiều doanh nghiệp phải cân nhắc giữa việc tự “đốt tiền” xây hạ tầng hay tham gia các liên minh dùng chung.

Thị trường xe điện Việt Nam đang tái hiện mô hình cạnh tranh từng xuất hiện ở lĩnh vực viễn thông và nền tảng số. Sản phẩm có thể nhanh chóng bị sao chép, công nghệ rồi sẽ phổ cập, nhưng hạ tầng phủ rộng và tạo được thói quen sử dụng mới là tài sản có giá trị dài hạn.

Tại các đô thị lớn như Hà Nội hay TP.HCM, áp lực chuyển đổi sang phương tiện xanh đang tăng mạnh cùng các chính sách kiểm soát phát thải. Khi số lượng xe điện ngày càng lớn, hạ tầng tiếp năng lượng sẽ trở thành yếu tố quyết định tốc độ chuyển đổi của toàn thị trường.

Cuộc đua hiện nay vì thế không chỉ là bán thêm một mẫu xe mới. Đó là cuộc cạnh tranh giành quyền kiểm soát từng vị trí chiến lược giữa lòng đô thị. Trong tương lai gần, những trạm đổi pin có thể trở thành dạng “bất động sản năng lượng” mới mà mọi hãng xe điện đều muốn sở hữu để giành lợi thế tiên phong.

Nhất Minh

Nguồn Vnbusiness : https://vnbusiness.vn/cac-ong-lon-day-nhanh-cuoc-choi-doi-pin-xe-dien.html