Các quốc gia tìm lời giải cho bài toán phân loại rác

3 giờ trướcBài gốc

Bên trong Trạm xử lý rác thải tại thị trấn Kamikatsu, hầu hết các biển báo và vật dụng đều được chế tác từ vật liệu tái chế. Ảnh: Nippon

Mô hình phân loại hơn 40 loại rác tại thị trấn Kamikatsu của Nhật Bản thường được ca ngợi như hình mẫu của quản lý chất thải bền vững. Tuy nhiên, chính thành công này cũng đặt ra một câu hỏi lớn hơn: liệu việc tăng số lượng thùng rác và chi tiết hóa phân loại có thực sự đồng nghĩa với hiệu quả môi trường cao hơn?

Số liệu cho thấy cách làm của Kamikatsu giúp thị trấn đạt tỷ lệ tái chế khoảng 80%, mức rất cao so với tiêu chuẩn toàn cầu.

Nhưng khi đặt trong bối cảnh rộng hơn, đặc biệt tại các quốc gia có quy mô lớn hoặc hệ thống vận hành phức tạp, mô hình này bộc lộ những hạn chế về chi phí và khả năng nhân rộng.

Tại Úc, các hộ gia đình thường sử dụng từ hai đến bốn thùng rác, phân loại thành rác chung, tái chế và hữu cơ. Hệ thống này xử lý gần 10 triệu tấn rác mỗi năm, nhưng tỷ lệ tái chế chỉ đạt khoảng 44%, thấp hơn đáng kể so với Nhật Bản hay Đức. Trong khi đó, Đức phân loại rác thành năm nhóm chính, kết hợp với hệ thống hoàn trả vỏ chai đạt tỷ lệ lên tới 98%, góp phần đưa tỷ lệ tái chế lên khoảng 69%.

Tại xứ Wales, các chính sách hướng tới mục tiêu “không rác thải” đã nâng tỷ lệ tái chế từ khoảng 5% năm 1999 lên 68% vào năm 2025, với một số khu vực yêu cầu phân loại tới tám hoặc mười loại rác. Những con số này dường như cho thấy việc phân loại càng chi tiết thì hiệu quả càng cao.

Nhưng thực tế phức tạp hơn. “Tôi không nghĩ có ai có công thức hoàn hảo,” Joe Pickin, Giám đốc Công ty Tư vấn Môi trường Blue Environment, nhận định. Ông cho biết việc tăng số lượng thùng rác đồng nghĩa với chi phí thu gom cao hơn, cần nhiều phương tiện vận chuyển hơn và hệ thống vận hành phức tạp hơn. Đặc biệt tại các quốc gia rộng lớn như Úc, chi phí logistics có thể trở thành rào cản lớn đối với việc mở rộng các mô hình phân loại chi tiết.

Quan trọng hơn, hiệu quả tái chế không chỉ phụ thuộc vào việc phân loại tại hộ gia đình. Amelia Leavesley, nhà nghiên cứu tại Đại học Melbourne, nhấn mạnh rằng vật liệu phải có khả năng tái chế ngay từ đầu, cần có cơ sở hạ tầng xử lý phù hợp, và phải tồn tại thị trường tiêu thụ cho sản phẩm tái chế. Điều này cho thấy phân loại rác chỉ là khâu đầu trong một hệ thống phức tạp hơn nhiều.

Các chuyên gia cũng cho rằng trọng tâm của vấn đề nằm ở khâu sản xuất. Theo Chương trình Môi trường Liên hợp quốc, thế giới tạo ra hơn 2 tỷ tấn rác thải sinh hoạt mỗi năm. Trong bối cảnh đó, tái chế không phải là giải pháp tối ưu nếu không đi kèm với việc giảm thiểu và tái sử dụng.

“Chúng ta không thể tái chế để thoát khỏi một cuộc khủng hoảng do sản xuất quá mức gây ra,” Cip Hamilton, quản lý chiến dịch tại Hiệp hội Bảo tồn Biển Úc, nhận định. Bà cho rằng ô nhiễm, đặc biệt là rác thải nhựa, phát sinh ở mọi giai đoạn của vòng đời sản phẩm. Nếu chỉ tập trung vào xử lý sau tiêu dùng, lượng rác thải tổng thể sẽ khó có thể giảm đáng kể.

Những phân tích này cho thấy việc tăng số lượng thùng rác và cải thiện phân loại là cần thiết nhưng không đủ. Một chiến lược bền vững hơn đòi hỏi thay đổi từ gốc: thiết kế lại sản phẩm, đơn giản hóa bao bì và điều chỉnh hành vi tiêu dùng.

Trong bối cảnh đó, bài toán rác thải không thể được giải quyết chỉ bằng việc phân loại tốt hơn, mà bằng cách tái cấu trúc toàn bộ hệ thống sản xuất và tiêu dùng để giảm thiểu chất thải ngay từ đầu.

Đỗ Hương

Nguồn Hà Nội Mới : https://hanoimoi.vn/cac-quoc-gia-tim-loi-giai-cho-bai-toan-phan-loai-rac-746438.html