Các Tổng thống Mỹ thường lách luật để kéo dài chiến sự ra sao?

3 giờ trướcBài gốc

Đạo luật Quyền lực Chiến tranh được Quốc hội Mỹ ban hành năm 1973 đặt ra mốc thời gian 60 ngày cho việc Tổng thống sử dụng lực lượng quân đội Mỹ mà không có sự phê chuẩn từ Quốc hội.

Cuộc chiến với Iran vốn không được Tổng thống Mỹ Donald Trump xin phép Quốc hội, vì vậy, chiến sự này sẽ chạm mốc 60 ngày vào ngày 1/5 tới đây. Hiện chưa rõ điều gì sẽ xảy ra sau mốc đó.

Đạo luật bị thử thách

Theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh, tiến trình đối với các cuộc chiến không được Quốc hội Mỹ thông qua sẽ gồm 3 mốc chính.

Mốc 48 giờ đòi hỏi Tổng thống Mỹ phải thông báo cho Quốc hội trong vòng 48 giờ kể từ khi chính thức triển khai lực lượng Mỹ vào “tình huống thù địch”.

Ở mốc 60 ngày, Tổng thống cần được Quốc hội phê chuẩn để tiếp tục sử dụng vũ lực.

Sau đó đến mốc 30 ngày gia hạn thêm cho chiến dịch, nếu Tổng thống cho rằng chiến dịch cần thêm thời gian để đảm bảo an toàn cho binh sĩ rút quân.

Hiện có sự bất đồng trong Quốc hội Mỹ về các mốc thời gian chính xác trong chiến dịch tại Iran. Một số ý kiến cho rằng mốc 60 ngày phải tính từ thời điểm chiến sự chính thức nổ ra trong ngày 28/2, như vậy mốc 60 ngày sẽ là ngày 29/4.

Trong khi số khác cho rằng phải tính từ thời điểm Nhà Trắng chính thức thông báo về chiến dịch với Quốc hội Mỹ trong ngày 2/3, lúc này mốc 60 ngày sẽ rơi vào ngày 1/5.

Ông Trump sắp phải đối diện với một số cột mốc thời gian nhạy cảm trong chiến sự Iran. Ảnh: Reuters.

Một số nghị sĩ Cộng hòa lại cho rằng chiến sự Iran đang trong thời gian ngừng bắn, vì vậy, không thể tính quãng thời gian ngừng bắn này vào quãng 60 ngày. Nhiều nghị sĩ Dân chủ cũng thừa nhận hiện cách tính các mốc thời gian đang khá phức tạp.

“Bạn không thể tính cả thời gian diễn ra lệnh ngừng bắn. Chúng tôi đang nỗ lực để các bên ngồi lại đối thoại với nhau”, Hạ nghị sĩ đảng Cộng hòa Brian Fitzpatrick nói với CNN.

Trong nhiều năm qua, đã có các vụ kiện từ các nghị sĩ Mỹ xung quanh việc chính quyền sử dụng vũ lực xét theo Đạo luật Quyền lực Chiến tranh, nhưng tòa án tại Mỹ chưa từng đưa ra phán quyết về tính hợp hiến của đạo luật.

Cách các Tổng thống Mỹ lách luật

Trên thực tế, các Tổng thống Mỹ đã tìm nhiều cách để kéo dài hoạt động quân sự vượt quá mốc 60 ngày mà không cần sự thông qua của Quốc hội như Đạo luật Quyền lực Chiến tranh quy định.

Tuy nhiên, theo Trung tâm Hiến pháp Quốc gia Mỹ và Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ, chưa có chiến dịch quân sự nào của Mỹ trước đây có quy mô và mức độ nghiêm trọng như cuộc chiến giữa Mỹ - Israel và Iran hiện nay.

Về lý thuyết, Quốc hội Mỹ có thể thu hồi quyền tiến hành chiến tranh của Tổng thống Mỹ bất kỳ lúc nào, nhưng trong thực tế, các nỗ lực gần đây của đảng Dân chủ tại Quốc hội Mỹ đều không thành công.

Nhiều Tổng thống Mỹ, bao gồm ông Trump, từng cho rằng Đạo luật Quyền lực Chiến tranh là vi hiến. Đạo luật Quyền lực Chiến tranh cũng chưa từng được đem ra áp dụng để buộc chấm dứt chiến dịch quân sự nào do Tổng thống Mỹ tiến hành.

Các Tổng thống Mỹ trước đây đã tìm nhiều cách để kéo dài các chiến dịch quân sự vượt quá mốc 60 ngày.

Tổng thống Reagan đã đưa quân tới Lebanon được một năm, rồi mới thông báo cho Quốc hội Mỹ. Ảnh: Reuters.

Năm 1982, Tổng thống Mỹ Ronald Reagan triển khai lực lượng thủy quân lục chiến tới Lebanon với danh nghĩa thực hiện sứ mệnh gìn giữ hòa bình quốc tế.

Một năm sau, ông Reagan mới chính thức kích hoạt chiến dịch quân sự tại Lebanon khi bắt đầu có binh sĩ thuộc lực lượng Mỹ thiệt mạng. Lúc này, ông cho phép lực lượng Mỹ sử dụng “các biện pháp tự vệ mang tính tấn công”.

Sau khi ông Reagan chính thức thông báo cho Quốc hội Mỹ về chiến dịch tại Lebanon trong năm 1983, một cuộc tranh luận đã nổ ra giữa chính quyền và Quốc hội. Sau cùng, các nhà lập pháp vẫn phải đồng ý cho lực lượng Mỹ triển khai chiến dịch tại Lebanon thêm 18 tháng.

Chỉ vài ngày sau khi Quốc hội Mỹ đưa ra quyết định đồng ý, một vụ đánh bom liều chết khiến 241 lính thủy đánh bộ của Mỹ thiệt mạng tại một doanh trại ở Beirut.

Tổng thống Obama bác bỏ việc áp dụng Đạo luật Quyền lực Chiến tranh vào chiến dịch tại Libya. Ảnh: Reuters.

Năm 2011, Tổng thống Mỹ Barack Obama lập luận rằng chiến dịch tại Libya không xuất hiện “tình huống thù địch” theo định nghĩa của đạo luật nên không thể đem đạo luật ra áp dụng, do phần lớn hoạt động tác chiến trong chiến dịch đều do các đồng minh trong NATO đảm nhận.

Khi đó, Tổng thống Obama đã bác bỏ ý kiến của các luật sư trong Bộ Tư pháp, tiếp tục duy trì sự tham gia của lực lượng Mỹ trong chiến dịch của NATO tại Libya trong hơn 60 ngày, mà không có sự chấp thuận của Quốc hội.

Tổng thống Obama đã cử luật sư cấp cao của Bộ Ngoại giao, ông Harold Koh, tới điều trần trước Quốc hội, để đưa ra các lý do cho thấy đạo luật không thể đem áp dụng vào cuộc xung đột tại Libya.

Chính quyền ông Obama lập luận rằng chiến dịch quân sự không đặt lực lượng Mỹ vào tình trạng “tham chiến”, lực lượng Mỹ không gặp nguy hiểm, bởi phần lớn nhiệm vụ nguy hiểm được thực hiện bằng UAV hoặc do lực lượng của các đồng minh NATO đảm nhận.

Cách lập luận của ông Obama đã được chính quyền ông Trump viện dẫn trong năm ngoái, khi ông Trump ra lệnh cho quân đội Mỹ đánh chìm các tàu bị nghi vận chuyển ma túy bằng đường biển vào Mỹ.

Chiến dịch này kéo dài hơn 60 ngày và được ông Trump gọi là “cuộc chiến” của Mỹ. Nhưng ông Trump sử dụng lập luận khiến Quốc hội Mỹ không thể đem áp dụng Đạo luật Quyền lực Chiến tranh vào chiến dịch.

Tổng thống Clinton đưa quân tới Kosovo quá 60 ngày mà không cần sự thông qua chính thức từ Quốc hội Mỹ. Ảnh: Reuters.

Năm 1999, Tổng thống Bill Clinton cũng từng duy trì lực lượng Mỹ tại Kosovo quá 60 ngày mà không có phê chuẩn chính thức từ Quốc hội. Khi đó, lực lượng Mỹ được huy động trong khuôn khổ thực hiện sứ mệnh gìn giữ hòa bình.

Ông Clinton cũng cho rằng Quốc hội đã “ngầm đồng ý” với chiến dịch thông qua việc cấp ngân sách cho chiến dịch, đồng thời đặt ra các giới hạn về thời điểm khoản ngân sách này có thể được sử dụng.

Với chiến dịch Iran hiện nay, ông Trump có thể cho rằng do đã có lệnh ngừng bắn, các hành động thù địch đã chấm dứt, “đồng hồ” tính các mốc thời gian cần được thiết lập lại.

Trong khi đó, các nghị sĩ Cộng hòa nhìn chung chưa thể hiện sự phản đối mạnh mẽ đối với Tổng thống trong vấn đề Iran. Tuy nhiên, mốc 60 ngày vẫn sẽ trở thành thời điểm nhạy cảm trong chính trường Mỹ.

Các nghị sĩ Cộng hòa cho đến nay vẫn duy trì được sự đoàn kết trong nội bộ, ngăn chặn những cuộc bỏ phiếu mà đảng Dân chủ liên tục thúc đẩy tại Quốc hội xung quanh chiến dịch Iran.

Ngoài ra, có một luật bất thành văn rằng các thành viên trong đảng sẽ hạn chế công khai chỉ trích Tổng thống trong thời chiến. Ngay cả những nghị sĩ không ủng hộ cuộc chiến tại Iran cũng vẫn từ chối bỏ phiếu chống lại ông Trump tại Quốc hội, do lo ngại các động thái này có thể bị các đối thủ chính trị lợi dụng, cũng như nguy cơ phải đối mặt với sự trả đũa từ Tổng thống.

Tuy vậy, nhiều nguồn tin từ đảng Cộng hòa vẫn thừa nhận với CNN rằng mốc 60 ngày có thể trở thành bước ngoặt chứng kiến sự lung lay về mức độ thống nhất trong nội bộ đảng Cộng hòa đối với vấn đề Iran.

Mỹ tận dụng ngừng bắn, âm thầm chuẩn bị đối đầu Iran Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đăng tải video với hình ảnh các chiến đấu cơ, tàu chiến và binh sĩ Mỹ đang hoạt động, trích dẫn phát biểu của Tư lệnh CENTCOM, Đô đốc Brad Cooper: “Chúng tôi đang tái vũ trang, nâng cấp năng lực và điều chỉnh chiến thuật, kỹ thuật cũng như quy trình tác chiến, ngay lúc này, trong thời gian ngừng bắn".

An Hòa

Nguồn Znews : https://znews.vn/cac-tong-thong-my-thuong-lach-luat-de-keo-dai-chien-su-ra-sao-post1646944.html