Cách các thành phố châu Á di dời đại học khỏi trung tâm

3 giờ trướcBài gốc

Cảnh kẹt xe thường thấy tại một quận trung tâm thủ đô Bắc Kinh, Trung Quốc. Ảnh: SCMP.

Tại nhiều thành phố lớn của Trung Quốc như Thượng Hải hay Bắc Kinh, tình trạng tắc đường trong nội đô từ lâu đã trở nên quen thuộc. Những khu vực tập trung đông người như trường học hay bệnh viện, đặc biệt vào giờ cao điểm, thường khiến giao thông rơi vào tình trạng quá tải.

Trước áp lực này, cùng với việc quỹ đất tại khu trung tâm ngày càng khan hiếm, một chiến lược quy hoạch tại Trung Quốc đã được triển khai từ đầu những năm 2000: xây dựng các “làng đại học” ở vùng rìa đô thị và từng bước di dời các trường đại học khỏi khu vực nội đô.

Làn sóng di dời đại học ở Trung Quốc

Thượng Hải là một trong những thành phố đầu tiên của Trung Quốc thử nghiệm mô hình này. Theo nghiên cứu của nhóm giáo sư Đại học Ninh Ba, thành phố bắt đầu xây dựng Khu đô thị Đại học Tùng Giang ở phía tây nam Thượng Hải từ năm 2001. Đến năm 2005, khoảng 80.000 sinh viên cùng 7.000 giảng viên và nhân viên từ 7 trường đại học đã được chuyển từ nội đô đến khu đại học mới.

Khu đô thị Đại học Tùng Giang - nơi 7 trường đại học tại trung tâm Thượng Hải đã chuyển phần lớn cơ sở đào tạo về đây. Ảnh: Xiao Zhuang.

Do phần lớn các trường đại học tại Trung Quốc là cơ sở công lập, quá trình đàm phán giữa chính quyền và nhà trường diễn ra tương đối thuận lợi. Sự hình thành các khu đại học này không chỉ giúp giảm áp lực giao thông trong nội đô mà còn thúc đẩy sự phát triển của nhà ở, thương mại và hạ tầng giao thông tại các khu vực ngoại ô.

Sau Thượng Hải, nhiều thành phố khác của Trung Quốc cũng áp dụng chiến lược tương tự. Tại Bắc Kinh, vào năm 2015, 3 trường gồm Đại học Thành phố Bắc Kinh, Đại học Công Thương Bắc Kinh và Đại học Kiến trúc và Xây dựng Bắc Kinh đã chuyển cơ sở đào tạo ra các quận ngoại thành. Theo tờ China Daily, khoảng 6.600 sinh viên và giảng viên đã được chuyển đến các khuôn viên mới.

Trước đó, các trường này nằm trong khu công nghệ cao của Bắc Kinh, thường được gọi là “Thung lũng Silicon Trung Quốc” nơi mật độ dân cư cao và quỹ đất phát triển ngày càng hạn chế. Việc di dời giúp các trường mở rộng không gian đào tạo, đồng thời giảm áp lực hạ tầng trong khu trung tâm.

Một phần khuôn viên mới của Đại học Thành phố Bắc Kinh tại Thuận Nghĩa, phía đông bắc của thủ đô Bắc Kinh. Ảnh: Beijing City University.

Một ví dụ gần đây hơn là tại thành phố cảng Ninh Ba ở miền đông Trung Quốc vào năm 2018, 3 trường thành viên của một đại học tại trung tâm thành phố đã được chuyển ra cách trung tâm khoảng 40 km, với khoảng 3.300 sinh viên và 400 giảng viên đã di chuyển thành công.

Nhật Bản, Indonesia cũng đã thành công

Có thể nói, Trung Quốc là quốc gia triển khai chiến lược di dời đại học ra vùng rìa đô thị trên quy mô lớn trong nhiều năm qua. Tuy vậy, ý tưởng này không hoàn toàn mới. Tại Nhật Bản, một số trường hợp di dời cơ sở giáo dục vốn đã xuất hiện từ khá sớm.

Trong giai đoạn 1960-1970, chính phủ Nhật Bản quyết định chuyển Trường Đại học Sư phạm Tokyo ra Thành phố Khoa học Tsukuba, khu vực cách thủ đô khoảng 60 km về phía đông bắc. Sau quá trình tái cấu trúc, Đại học Tsukuba được thành lập tại đây vào năm 1973 và dần thu hút nhiều viện nghiên cứu quốc gia, hình thành một cụm khoa học lớn.

Sau khi chuyển hoạt động chính đến Tsukuba, một số cơ sở vẫn được duy trì tại Tokyo, nằm ở quận Bunkyo, sát bên quận trung tâm Chiyoda, chủ yếu phục vụ đào tạo sau đại học và các trường thực nghiệm trực thuộc.

Sau khi chuyển phần lớn cơ sở về Thành phố Khoa học Tsukuba (phải), chi nhánh tại Tokyo (trái) vẫn được giữ lại nhằm phục vụ đào tạo sau đại học và các trường thực nghiệm trực thuộc. Ảnh: The University of Tsukuba.

Tại thủ đô Jakarta của Indonesia, một trong những đô thị có tình trạng tắc nghẽn giao thông nghiêm trọng không kém ở châu Á, cũng từng thực hiện bước đi tương tự. Phần lớn hoạt động đào tạo của Đại học Indonesia đã từng được chuyển từ khuôn viên tại trung tâm Salemba sang khu vực Depok, cách khoảng 25 km.

Nhìn chung, trong nhiều trường hợp tại châu Á, khuôn viên cũ của các trường đại học thường không bị chuyển đổi hoàn toàn sang mục đích thương mại. Thay vào đó, chúng được giữ lại cho các hoạt động giáo dục như đào tạo sau đại học, các cơ sở chuyên ngành hoặc các đơn vị đào tạo khác.

Tuy nhiên, theo nhận định của các giáo sư Đại học Ninh Ba, việc di dời các cơ sở đào tạo ra vùng rìa đô thị cũng đặt ra một số thách thức. Trong giai đoạn đầu, hạ tầng và các tiện ích xã hội tại khu vực mới thường chưa phát triển đầy đủ. Điều này khiến giảng viên và sinh viên phải lựa chọn giữa việc chuyển nơi ở đến gần khuôn viên mới, hoặc tiếp tục sống tại trung tâm và đối mặt với quãng đường di chuyển dài mỗi ngày.

TP.HCM nối gót?

Tại TP.HCM, gần đây CTCP Phát triển Bất động sản Phát Đạt đã có văn bản đề xuất được nghiên cứu dự án xây dựng cơ sở mới và di dời Trường Đại học Bách khoa - Đại học Quốc gia TP.HCM từ địa chỉ 268 Lý Thường Kiệt về Khu đô thị Đại học Quốc gia TP.HCM, còn gọi là Làng Đại học Thủ Đức.

Theo TP.HCM, chủ trương di dời cơ sở Trường Đại học Bách khoa từ nội đô về Khu đô thị Đại học Quốc gia TP.HCM thực chất đã nằm trong định hướng phát triển hệ thống Đại học Quốc gia TP.HCM từ trước, với mục tiêu hình thành một trung tâm đào tạo và nghiên cứu khoa học quy mô lớn.

Tuy nhiên trước đây, việc triển khai gặp nhiều khó khăn do hạ tầng và quỹ đất chưa đáp ứng. Hiện nay, tại Khu đô thị Đại học Quốc gia TP.HCM đã bố trí gần 40 ha đất dành cho Trường Đại học Bách khoa, đồng thời hạ tầng trong khu đô thị đại học cũng đã được đầu tư tương đối đồng bộ. Đây được xem là điều kiện quan trọng để tiếp tục nghiên cứu phương án mở rộng và phát triển cơ sở đào tạo của nhà trường trong thời gian tới.

Trường Đại học Bách khoa - Đại học Quốc gia TP.HCM tại số 268 Lý Thường Kiệt, phường Diên Hồng, TP.HCM. Ảnh: Quỳnh Danh.

Ngày 25/2, Ban Thường vụ Thành ủy TP.HCM đã ban hành Kết luận 316, trong đó nêu chủ trương nghiên cứu di dời và mở rộng các cơ sở giáo dục, đào tạo nghề và một số cơ sở y tế ra khỏi khu vực nội thành. Mục tiêu là giảm áp lực dân số và giao thông tại trung tâm, đồng thời tổ chức lại không gian đô thị.

Đối với khu đất của Trường Đại học Bách khoa tại 268 Lý Thường Kiệt, các cơ quan liên quan hiện nghiên cứu phương án sử dụng phù hợp với quy hoạch và định hướng phát triển đô thị của TP.HCM. Hiện chưa có quyết định cụ thể về việc sử dụng khu đất này, đồng thời chưa có chủ trương giao cho bất kỳ doanh nghiệp nào để phát triển dự án bất động sản thương mại.

Lam Như

Nguồn Znews : https://znews.vn/cach-cac-thanh-pho-chau-a-di-doi-dai-hoc-khoi-trung-tam-post1634120.html