Tehran phóng hàng trăm tên lửa và máy bay không người lái khắp Trung Đông sau cuộc tấn công phủ đầu của Mỹ và Israel diễn ra hôm 28/2. Điều này cho thấy rõ tầm quan trọng của hệ thống máy bay không người lái (UAV) đối với chiến lược quân sự của Iran.
Một số máy bay không người lái này đã bay xa đến tận căn cứ căn cứ Không quân Hoàng gia Anh Akrotiri tại khu đô thị Limassol, miền Nam Cyprus và va chạm với đường băng - dấu hiệu cho thấy tầm hoạt động rộng lớn của chúng.
Video kho vũ khí trong hầm và cảnh tập kích những địa điểm được mô tả là căn cứ Mỹ của Iran.
Mối đe dọa trên không giá rẻ
Trong bối cảnh Tehran được cho là triển khai hàng nghìn máy bay không người lái Shahed trên khắp khu vực và truyền thông nhà nước Iran cũng chia sẻ hình ảnh về kho dự trữ ngầm. Ông Cameron Chell, Giám đốc điều hành kiêm người đồng sáng lập công ty công nghệ UAV Draganfly cho biết chiến lược của Iran được thiết kế để buộc hệ thống phòng thủ cao cấp phải đối phó với mối đe dọa trên không giá rẻ.
"Ngay cả 100 máy bay không người lái này trong tay một đơn vị phân tán cũng có thể gây ra nỗi kinh hoàng ở một quốc gia láng giềng theo cách chưa từng tưởng tượng được. Iran có thể gây ra cuộc xung đột theo những cách không thể tưởng tượng nổi và gây ra tổn thất khổng lồ cho phía Mỹ khi phải nhắm mục tiêu vào những đơn vị máy bay không người lái nhỏ, rất khó phát hiện này", ông Chell nói với Fox News.
Máy bay không người lái của Iran cũng chứng tỏ được sự nguy hiểm chết người khi khiến 6 binh sĩ Mỹ thiệt mạng trong cuộc tấn công vào trung tâm huấn luyện chiến thuật ở Kuwait hồi đầu tuần. Ngoài ra, cơ sở của Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) tại Ả Rập Xê-út cũng bị tấn công bằng máy bay không người lái của Iran, gây ra một đám cháy nhỏ nhưng không có thương vong nào được báo cáo.
Tại Bahrain, máy bay không người lái được cho là thuộc dòng Shahed của Iran đã đâm vào tầng trên của tòa tháp Era View ở Manama, cách căn cứ hải quân Mỹ khoảng một dặm.
Hãng thông tấn Fars cũng công bố video cho thấy hàng loạt máy bay không người lái tấn công được cất giữ trong đường hầm ngầm rộng lớn ở Iran. Những hàng máy bay không người lái trong video chủ yếu có hình tam giác được đặt trên bệ phóng tên lửa cùng nhiều tên lửa khác được xếp thẳng hàng, mỗi xe phóng 4 quả và những bức tường được trang trí bằng cờ Iran.
Một tòa nhà bị hư hại do cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Iran. (Ảnh: Reuters)
Báo cáo mới từ Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế cũng nhấn mạnh những nhận xét của ông Chell về chi phí và phạm vi tấn công của UAV giá rẻ.
"Hiện tại, Iran đang sử dụng kết hợp tên lửa đạn đạo và máy bay không người lái tấn công. Các phương pháp này hiệu quả, nhưng việc nhắm mục tiêu vào máy bay không người lái theo cách này tốn nhiều nguồn lực và chi phí, và nó sẽ nhanh chóng làm cạn kiệt một số loại tên lửa đánh chặn", nhà nghiên cứu cấp cao Dara Massicot cho biết.
Hàng phòng thủ Mỹ và Trung Đông có đủ khả năng đối phó?
So với tên lửa đạn đạo, máy bay không người lái Shahed có tốc độ và tiếng ồn tương đối thấp, do đó dễ bị phát hiện và theo dõi hơn.
Những hệ thống phòng không như Patriot do Mỹ sản xuất, Iron Dome của Israel và nhiều tên lửa đánh chặn tầm ngắn khác có khả năng bắn hạ chúng. Máy bay chiến đấu cũng có thể được sử dụng để đánh chặn chúng giữa không trung.
“Các phương pháp này hiệu quả, nhưng việc nhắm mục tiêu vào máy bay không người lái theo cách này tốn nhiều nguồn lực và chi phí, đồng thời sẽ nhanh chóng làm cạn kiệt một số loại máy bay đánh chặn nhất định. Đ
ặc biệt, tên lửa đánh chặn Patriot phải được sử dụng để chống lại tên lửa đạn đạo và sẽ xuất hiện tình trạng căng thẳng trong kho dự trữ nếu chúng được sử dụng quá nhiều để chống lại UAV Shahed", bà Dara Massicot, chuyên gia quân sự về Nga tại Quỹ Carnegie vì Hòa bình Quốc tế giải thích.
UAV giá rẻ của Iran định hình cuộc xung đột ở Trung Đông. (Ảnh: CENTCOM)
Chính vì vậy, thách thức không nằm ở năng lực mà nằm ở khía cạnh kinh tế và quy mô. Iran thường phóng máy bay không người lái theo từng đợt, thường đi kèm với tên lửa đạn đạo hoặc tên lửa hành trình. Điều này buộc lực lượng phòng thủ đối phương phải phân bổ sự chú ý và tên lửa đánh chặn cho nhiều mối đe dọa cùng một lúc.
Tên lửa đạn đạo - di chuyển nhanh hơn nhiều và gây ra rủi ro hủy diệt lớn hơn được cho là phải được ưu tiên. Điều đó khiến máy bay không người lái giá rẻ phải cạnh tranh với nguồn lực phòng thủ đắt đỏ.
Ngoài ra, còn có vấn đề về phạm vi bảo hiểm. Trong khi các cơ sở quân sự có giá trị cao thường được bảo vệ bởi mạng lưới phòng không nhiều lớp, thì cơ sở hạ tầng trọng yếu hoặc mục tiêu dễ bị tổn thương hơn có thể thiếu hệ thống phòng thủ điểm đầy đủ.
“Quân đội Mỹ và đối tác vẫn cần thêm hệ thống phòng thủ điểm chi phí thấp tại cơ sở trọng yếu để hoàn thiện hệ thống phòng thủ nhiều lớp chống lại máy bay không người lái Shahed, đặc biệt là trong cuộc xung đột kéo dài và cường độ cao”, bà Massicot cho biết.
Ông Mei Ching Liu - nghiên cứu viên tại Trường nghiên cứu quốc tế S. Rajaratnam (RSIS), Singapore cho rằng hệ thống phòng không đơn thuần có thể không đủ để duy trì khả năng phòng thủ trước cuộc chiến bằng máy bay không người lái kéo dài hoặc cuộc tấn công bằng số lượng lớn máy bay không người lái.