Cách Mỹ biến sát thủ bầu trời MQ-9 Reaper Mỹ trở thành 'tàu mẹ' drone

3 giờ trướcBài gốc

Cuộc dịch chuyển ngân sách chưa từng có

Tài liệu ngân sách quốc phòng Mỹ năm 2027 tiết lộ SOCOM yêu cầu 75,8 triệu USD cho chương trình MQ-9 Reaper trong tài khóa 2027 - tăng vọt so với 24,9 triệu USD của năm 2026. Phần lớn khoản tăng thêm 50 triệu USD này dùng để mua các hệ thống biến chiếc UAV vũ trang lừng danh thành một "tàu mẹ" trên không, có khả năng phóng và điều khiển nhiều drone nhỏ hơn.

UAV MQ-9 Reaper. Ảnh: Wikimedia Commons.

Đáng chú ý, cùng văn bản ngân sách cho thấy SOCOM đã cắt giảm đơn hàng máy bay tấn công hạng nhẹ OA-1K Skyraider II từ 75 xuống còn 53 chiếc. Đây là chương trình do hãng L3Harris Technologies trúng thầu năm 2022, trị giá 3 tỉ USD, phát triển trên nền máy bay nông nghiệp AT-802U Sky Warden để thực hiện nhiệm vụ chi viện hỏa lực cận chiến, tấn công nhẹ và thu thập tin tức tình báo.'

OA-1K được thiết kế chủ yếu cho các chiến dịch chống nổi dậy ở những nơi không quân đối phương yếu - đúng hình mẫu chiến trường Iraq, Afghanistan suốt 20 năm qua. Việc cắt giảm 22 chiếc cho thấy Lầu Năm Góc đã ngầm thừa nhận: kỷ nguyên chiến tranh chống khủng bố kiểu cũ đang khép lại. Trọng tâm mới là Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, nơi phải đối đầu với hệ thống phòng không hiện đại của các đối thủ ngang tầm như Trung Quốc - môi trường mà bất kỳ máy bay có người lái bay chậm nào cũng dễ trở thành mục tiêu.

Hạn chế của MQ-9 Reaper

UAV MQ-9 Reaper từng là biểu tượng sức mạnh của không quân Mỹ. Nó do tập đoàn General Atomics chế tạo. Mẫu UAV này thực hiện chuyến bay đầu tiên vào năm 2001. Hệ thống có khả năng bay liên tục 27 giờ với tốc độ tối đa chỉ khoảng 480km/h. Nó mang được hơn 1,7 tấn vũ khí các loại.

Mỹ đã thiệt hại ít nhất 16 máy bay không người lái MQ-9 Reaper kể từ khi xung đột nổ ra. Ảnh: Reuters.

Trong hai thập kỷ qua, MQ-9 Reaper thống trị bầu trời Trung Đông. Nó thực hiện hàng nghìn nhiệm vụ trinh sát và không kích bằng tên lửa Hellfire. Tuy nhiên, môi trường tác chiến nay đã khác. Các đối thủ lớn của Mỹ đã sở hữu mạng lưới phòng không dày đặc.

MQ-9 Reaper bộc lộ nhiều điểm yếu chí mạng như tiết diện phản xạ radar của máy bay rất lớn cũng như thiếu các hệ thống phòng vệ chủ động. Thực tế chiến trường tại Yemen đã chứng minh điều này. Lực lượng Houthi đã dùng tên lửa phòng không bắn rơi nhiều chiếc Reaper trị giá 30 triệu USD/chiếc. Iran cũng tuyên bố đã bắn hạ ít nhất 16-17 chiếc Reaper, thậm chí một số nguồn tin cho rằng con số này lên tới 24 chiếc trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông leo thang gần đây.

Nếu xung đột nổ ra ở các điểm nóng như Đông Âu hay châu Á, MQ-9 Reaper không có cơ hội sống sót. Quân đội Mỹ từng cân nhắc loại biên sớm dòng máy bay này. Nhưng Bộ Tư lệnh Tác chiến đặc biệt Mỹ (SOCOM) đã tìm ra một hướng đi mới. Thay vì đưa MQ-9 vào vùng nguy hiểm, họ sẽ giữ nó ở khoảng cách an toàn.

Sáng kiến "tàu mẹ" drone

Phần lớn ngân sách gia tăng của SOCOM được dành cho sáng kiến A2E. A2E là viết tắt của "Adaptive Airborne Enterprise" (nền tảng tác chiến trên không thích ứng). Mục tiêu của A2E là chuyển đổi MQ-9 Reaper từ nền tảng tấn công thành trạm kiểm soát di động.

Máy bay không người lái quân sự MQ-9 Reaper được sản xuất bởi tập đoàn quốc phòng tư nhân Mỹ General Atomics. Ảnh: Reuters

Với cấu hình mới, MQ-9 sẽ không trực tiếp lao vào điểm nguy hiểm. Thay vào đó, nó đứng ngoài rìa vùng tác chiến, phóng các drone nhỏ vào sâu bên trong để do thám, định vị và tấn công mục tiêu. Toàn bộ dữ liệu về địch được truyền ngược về MQ-9 trong thời gian thực, rồi từ đây chuyển tiếp đến trung tâm chỉ huy mặt đất. Yếu tố then chốt biến MQ-9 thành "tàu mẹ" thực sự chính là cụm thùng phóng drone. Theo Defense Post, các bệ phóng bầy đàn chuyên dụng này cho phép triển khai đồng thời nhiều drone từ một MQ-9 duy nhất, tạo nên đội hình chiến đấu phối hợp ngay trên không.

Một bầy drone tấn công cùng lúc tạo ra "bài toán bão hòa" cực kỳ khó với mọi hệ thống phòng không hiện đại. Mỗi tên lửa đánh chặn của đối phương đều có giá hàng trăm nghìn đến hàng triệu USD, trong khi mỗi drone nhỏ chỉ tốn vài chục nghìn USD. Khi 30 - 40 drone cùng lao vào một khẩu đội phòng không, đối phương buộc phải lựa chọn, tiêu hết đạn để đánh chặn (và phá vỡ logic kinh tế), hoặc bỏ sót và để mục tiêu bị tiêu diệt.

Trong cấu hình mới, MQ-9 sẽ đảm nhiệm trinh sát, theo dõi và truyền dữ liệu về cho người điều khiển. Còn các drone tấn công nhỏ - có thể tiếp cận mục tiêu được phòng thủ kỹ, kể cả các trận địa tên lửa phòng không. Đây chính là chiến thuật "phá vỡ lá chắn phòng không" (SEAD) bằng phương tiện không người lái, thay vì mạo hiểm tính mạng phi công lái máy bay điện tử tác chiến.

SOCOM hiện chưa công bố con số chính xác mỗi MQ-9 sẽ điều khiển bao nhiêu drone trong một phi vụ. Tuy nhiên, ước tính mỗi tàu mẹ Reaper có thể quản lý từ 6 đến 8 drone con - hoặc nhiều hơn nếu tích hợp thêm AI điều phối tự động.

Tích hợp drone tấn công ALTIUS và Switchblade

Để hiện thực hóa khái niệm "tàu mẹ", quân đội Mỹ cần những dòng drone con phù hợp. Đầu năm nay, Không quân Mỹ đã trao hợp đồng 50 triệu USD cho Anduril Industries. Công ty này chịu trách nhiệm tích hợp đạn tuần kích ALTIUS-600 vào phi đội Reaper.

UAV ALTIUS 600M được trưng bày tại Mỹ. Ảnh: Wall Street Journal

ALTIUS-600 là dòng drone nhỏ gọn, được phóng từ ống phóng. Khi rời "tàu mẹ", nó sẽ tự bung cánh và khởi động động cơ. Tầm bay của ALTIUS lên tới 440 km. Nó có thể bay lượn trong nhiều giờ liên tục. ALTIUS được thiết kế dưới dạng mô-đun hóa. Nó có thể mang camera trinh sát, thiết bị gây nhiễu radar hoặc đầu đạn nổ lõm.

Không chỉ có ALTIUS, các dòng vũ khí khác cũng đang được thử nghiệm. Vào tháng 9 năm ngoái, General Atomics và AeroVironment đã đạt được cột mốc lịch sử. Lần đầu tiên, một chiếc MQ-9A đã phóng thành công drone tự sát Switchblade 600 trên không.

Chiếc UAV MQ-9A thực hiện vụ phóng drone tự sát Switchblade 600 lần đầu tiên trong khi bay. Ảnh: GA-ASI

Việc mang thả Switchblade 600 chứng minh tính linh hoạt của cấu trúc bệ phóng. Một chiếc MQ-9 có thể mang theo drone dưới cánh, hoạt động như một máy bay ném bom chiến lược cỡ nhỏ.

Hoàng Vũ

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/cach-my-bien-sat-thu-bau-troi-mq-9-reaper-my-tro-thanh-tau-me-drone-251004.html