Cách nào nâng cao năng lực vận chuyển của đội tàu biển Việt Nam?

3 giờ trướcBài gốc

Thống kê của Cục Hàng hải và Đường thủy VN, kết thúc năm 2025, đội tàu biển Việt Nam có gần 1.500 tàu, tổng trọng tải 11,3 triệu DWT. Trong đó, đội tàu vận tải hàng hóa gồm 930 tàu, trọng tải bình quân 8.900 DWT/tàu.

Hiện nay, đội tàu vận tải hàng hóa của Việt Nam gồm 930 tàu, trọng tải bình quân 8.900 DWT/tàu (Ảnh minh họa).

Mặc dù xếp thứ 22 thế giới, nhưng đội tàu Việt Nam chỉ chiếm dưới 1% tổng trọng tải toàn cầu. Đội tàu Việt Nam đảm nhận được khoảng 8% sản lượng hàng hóa xuất nhập khẩu, chủ yếu tuyến vận tải quốc tế ngắn.

Trong khi đó, vận tải biển đang giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong thương mại quốc tế, đảm nhận trên 80% khối lượng hàng hóa lưu thông toàn cầu. Theo Cơ quan phát triển và thương mại Liên hợp quốc (UNCTAD), sản lượng thương mại vận tải biển đã đạt khoảng (12,72 tỷ tấn) trong năm 2024, tăng 2,2 % so với năm 2023.

Thế nhưng năm 2025, sản lượng thương mại vận tải biển ước tăng chỉ dưới 1%. Đây là tốc độ tăng trưởng chậm trong nhiều thập kỷ gần đây, do chịu nhiều ảnh hưởng của các yếu tố tình hình chính trị trên thế giới. Mức tăng trưởng vận tải giai đoạn 2014 - 2024 đạt trung bình 1,8 %.

Về tổng trọng tải đội tàu biển thương mại toàn cầu năm qua đạt khoảng 2,4 - 2,5 tỷ DWT, tăng 3 - 3,5% so với năm 2024. Tốc độ tăng trưởng bình quân 3,5 - 4%/năm, cao hơn đáng kể so với tốc độ tăng thương mại hàng hải khoảng 1,8%/năm trong mười năm qua.

Điều này cho thấy nguồn cung vận tải biển có xu hướng vượt cầu, đặc biệt ở phân khúc tàu container. Tuổi tàu bình quân toàn cầu khoảng 22 năm.

Trong khi đội tàu thế giới chuyển mạnh sang tàu cỡ lớn (tàu container 23.000 - 24.000 Teu, tàu hàng rời trên 400.000 DWT, tàu dầu thô 300.000 -320.000 DWT), đội tàu Việt Nam vẫn chủ yếu là tàu cỡ nhỏ và trung bình, tốc độ tăng trưởng chậm.

Không chỉ đẩy mạnh phát triển tàu kích cỡ lớn, việc chuyển đổi sử dụng nhiên liệu xanh cũng đang được đẩy mạnh ở đội tàu thế giới.

Cụ thể, giai đoạn 2024 - 2025, các tàu sử dụng hoặc sẵn sàng sử dụng nhiên liệu thay thế chiếm khoảng 50% tổng trọng tải đơn đặt đóng mới toàn cầu, chiếm 6-7% đội tàu đang khai thác.

Năm 2025, mặc dù tỷ lệ đóng mới phát triển chậm hơn nhưng tàu thế hệ mới, tàu xanh (LNG, methanol…) tiếp tục gia tăng để đáp ứng quy định môi trường của Tổ chức Hàng hải quốc tế (IMO).

Tại Việt Nam, theo Cục Hàng hải và Đường thủy VN, ngành hàng hải mới ở giai đoạn khởi đầu phát triển đội tàu xanh. Số lượng tàu đóng mới sử dụng nhiên liệu sạch còn hạn chế, tỷ lệ thay thế hầu như chưa đáng kể.

"Nếu không có giải pháp đầu tư bài bản và chuyển đổi phù hợp, khoảng cách đội tàu Việt Nam và thế giới sẽ tiếp tục nới rộng. Đội tàu Việt Nam có nguy cơ bị hạn chế tiếp cận thị trường, tăng chi phí và giảm năng lực cạnh tranh trong dài hạn", đại diện Cục Hàng hải và Đường thủy VN nhận định.

Hiện nay, để đội tàu biển Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu vào chuỗi vận tải toàn cầu, cơ quan quản lý đã tích cực triển khai một số giải nhằm khuyến khích phát triển đội tàu.

Trong đó, Chính phủ ban hành Nghị định số 247/2025, thay đổi cách tính tuổi tàu bằng từ ngày bàn giao (thay vì đặt sống chính), nâng cao tuổi đăng ký của tàu container, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư tàu mang cờ quốc tịch Việt Nam, giảm áp lực về tài chính khi đầu tư tàu.

Đồng thời, Cục Hàng hải và Đường thủy VN cho rằng doanh nghiệp cần tập trung tái cơ cấu đội tàu theo hướng tăng cỡ tàu, chuyên môn hóa và từng bước đầu tư tàu thế hệ mới, thân thiện môi trường.

Các doanh nghiệp cần ưu tiên khai thác hiệu quả các tuyến quốc tế khu vực. Qua đó, mở rộng thị phần vận tải hàng hóa xuất nhập khẩu và nâng cao vai trò của đội tàu biển quốc gia.

Hồ An

Nguồn Xây Dựng : https://baoxaydung.vn/cach-nao-nang-cao-nang-luc-van-chuyen-cua-doi-tau-bien-viet-nam-192260130144258722.htm