Theo PGS.TS. bác sĩ Nguyễn Huy Thắng, Phó Chủ tịch Hội Đột quỵ Việt Nam, Chủ tịch Hội Đột quỵ Thành phố Hồ Chí Minh, công tác điều trị đột quỵ dù có nhiều tiến bộ nhưng không thể thay thế vai trò then chốt của phòng ngừa. Chủ động kiểm soát yếu tố nguy cơ và nhận biết sớm dấu hiệu đột quỵ chính là “chìa khóa vàng” giúp giảm gánh nặng bệnh tật cho cộng đồng.
PGS.TS. bác sĩ Nguyễn Huy Thắng nhấn mạnh: Phòng ngừa đột quỵ không cần những biện pháp phức tạp hay tốn kém như nhiều người vẫn nghĩ. Trên thực tế có đến 90% trường hợp đột quỵ liên quan đến tăng huyết áp; khoảng 30% liên quan đến đái tháo đường và 60% liên quan đến các rối loạn chuyển hóa. Điều này cho thấy chỉ cần kiểm soát tốt các yếu tố nguy cơ cơ bản, người dân có thể giảm đáng kể khả năng mắc bệnh.
Theo bác sĩ, việc tầm soát đột quỵ có thể thực hiện rất đơn giản tại cộng đồng. Người dân chỉ cần đo huyết áp định kỳ để phát hiện tăng huyết áp, sử dụng que thử đường huyết để kiểm tra nguy cơ đái tháo đường và thực hiện điện tâm đồ nhằm phát hiện rung nhĩ - nguyên nhân quan trọng gây đột quỵ. Tổng chi phí cho các tầm soát này rất thấp, nhưng có thể giúp phát hiện sớm phần lớn các nguy cơ tiềm ẩn.
Theo PGS.TS. bác sĩ Nguyễn Huy Thắng, một trong những thách thức lớn hiện nay là nhận thức của người dân về đột quỵ còn hạn chế. Nhiều người vẫn xem nhẹ các yếu tố nguy cơ hoặc tin vào những gói tầm soát đắt tiền nhưng chưa thực sự cần thiết. Ông đề xuất ngành y tế cần đẩy mạnh truyền thông cộng đồng, triển khai các chương trình tầm soát đơn giản, chi phí thấp nhưng hiệu quả cao. Đồng thời cần có những nghiên cứu quy mô để đánh giá tỷ lệ người mắc tăng huyết áp, đái tháo đường trong cộng đồng, từ đó xây dựng chiến lược phòng ngừa phù hợp.
“Chỉ cần phát hiện và kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết, chúng ta có thể ngăn chặn phần lớn nguy cơ đột quỵ. Đây là điều hoàn toàn nằm trong khả năng của hệ thống y tế và cả mỗi người dân” - bác sĩ Thắng khẳng định.
Đột quỵ không còn là căn bệnh của riêng người cao tuổi mà đang có xu hướng trẻ hóa. Trước thực tế đó, mỗi người cần chủ động thay đổi lối sống, duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, tăng cường vận động, hạn chế rượu bia, thuốc lá và kiểm tra sức khỏe định kỳ.
Bên cạnh phòng ngừa, việc nhận biết sớm các dấu hiệu đột quỵ có ý nghĩa quyết định trong cứu sống người bệnh. Theo PGS.TS. bác sĩ Nguyễn Huy Thắng, với người bệnh đột quỵ, thời gian là não, bởi mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não có thể bị tổn thương không thể phục hồi.
Các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ thường xuất hiện đột ngột bao gồm: méo miệng, yếu hoặc liệt một bên tay chân, nói khó hoặc không nói được, mất thăng bằng, chóng mặt, nhìn mờ hoặc mất thị lực. Khi gặp những biểu hiện này, người thân cần lập tức đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế có khả năng điều trị đột quỵ gần nhất càng sớm càng tốt.
An Yên