'Cái bẫy' với trẻ em?

2 giờ trướcBài gốc

Từ một khuyến cáo được cho là vì sức khỏe, những con số này đang khiến các bậc phụ huynh giật mình tự hỏi: Đâu là ranh giới giữa thông tin dinh dưỡng minh bạch và chiến lược thúc đẩy tiêu thụ? Khi người lớn còn e dè, thì trẻ em - nhóm dễ tin và dễ làm theo nhất, liệu có đang vô tình rơi vào một “cái bẫy” mang tên khuyến cáo?

Bánh và kẹo được khuyến nghị ngày dùng 20 gói và 20 viên khiến nhiều phụ huynh bất ngờ và không đồng tình

Người lớn cũng không dám dùng như khuyến cáo

Một buổi chiều cuối tuần, chị N.T.H. (xã Vĩnh Thanh, Hà Nội) không khỏi ngạc nhiên khi phát hiện ba gói snack que Oishi Akiko vừa mua buổi sáng đã “không cánh mà bay”. Hỏi ra mới biết, hai đứa trẻ hàng xóm sang chơi đã cùng hai con nhà chị bóc ăn hết chỉ trong vài tiếng đồng hồ. “Con tưởng ăn thế là ít, vì trên bao bì ghi ngày được dùng tới 20 gói”, cậu con trai chị H. phân trần.

Quả thật, dòng chữ in phía sau bao bì ghi rõ: “Thực phẩm bổ sung. Đối tượng sử dụng: Mọi lứa tuổi. Ngày dùng: 20 gói…”. Thông tin tương tự còn xuất hiện trên từng que snack nhỏ bên trong. Theo tìm hiểu, mỗi gói có 20 que nhỏ, mỗi que nặng 7g. Cách ghi “20 gói/ngày” khiến không ít phụ huynh hiểu rằng một người có thể ăn tới 400 que snack chỉ trong một ngày - con số đủ khiến bất kỳ ai cũng phải giật mình.

Chưa dừng lại ở đó, chị H. còn phát hiện một sản phẩm khác cùng hãng là “kẹo tăng lực”, cũng ghi “khuyến nghị 20 viên/ngày”, dù trong thành phần có chứa caffeine và taurine, chỉ lưu ý “không thích hợp với người mắc bệnh đái tháo đường, trẻ em dưới 7 tuổi”.

Những con số nhanh chóng tạo nên làn sóng phản ứng trong cộng đồng phụ huynh. Chị Hương (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) bức xúc: “Khuyến cáo ngày dùng 20 gói là hoàn toàn phi lý. Là ăn từ một đến 20 gói hay là phải ăn đủ 20 gói mỗi ngày? Nếu hiểu theo nghĩa thứ hai thì ngay người lớn cũng khó chấp nhận, huống chi là trẻ con. Cách ghi như vậy rất dễ gây hiểu nhầm”. Theo chị Hương, nếu trẻ tin rằng đó là khuyến cáo từ nhà sản xuất thì việc ăn nhiều sẽ được xem là “đúng”, khi ấy người lớn muốn ngăn cản cũng rất khó, bởi “nói ra lại thành mình sai”.

Cùng chung nỗi lo, chị Hồng (phường Vĩnh Tuy, Hà Nội) cho biết, trước đây chị chỉ chú ý đến hạn sử dụng, không ngờ lại xuất hiện khuyến cáo “có thể ăn tới 20 gói mỗi ngày”. “Bánh chứa nhiều đường, ăn nhiều chắc chắn không tốt cho sức khỏe, nhất là với trẻ em”, chị nói, đồng thời cảnh báo nguy cơ béo phì, sâu răng và hình thành thói quen ăn uống không lành mạnh ngay từ nhỏ.

Với sản phẩm kẹo tăng lực, anh Trường (phường Tây Hồ, Hà Nội) cho rằng, ngay cả người lớn cũng hiếm khi ăn tới 20 viên mỗi ngày. “Chưa kể kẹo có chứa caffeine và taurine thì chỉ nên dùng cho người lớn hoặc những người có nhu cầu tăng lực riêng, chứ không thể sử dụng đại trà cho trẻ em”, anh nhận định.

Chỉ nên “ăn cho vui”

Đại diện Công ty Liwayway (đơn vị sản xuất) cho biết, cụm từ “20 gói” thực chất là khuyến cáo sử dụng 20 thanh nhỏ trong một gói, chứ không phải 20 gói lớn như một số người hiểu nhầm. Doanh nghiệp khẳng định, việc diễn giải thành 400 thanh/ngày là “không đúng”, sở dĩ đưa ra con số này là do sản phẩm có bổ sung vitamin A, C và canxi, song hàm lượng ở mức thấp, nên phải ăn nhiều mới đạt được mức nhu cầu khuyến nghị trong một ngày.

Tuy nhiên, trên bao bì, thông tin về giá trị dinh dưỡng lại được tính cho 8g sản phẩm, trong khi mỗi thanh thực tế chỉ nặng 7g. Doanh nghiệp thừa nhận cách ghi này chỉ mang tính “tham khảo”, đồng thời cho biết sẽ ghi nhận các ý kiến phản ánh để xem xét điều chỉnh trong thời gian tới.

Ở góc độ chuyên môn, TS dinh dưỡng Trần Quyền An (Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh) nhận định, snack que như Akiko chủ yếu chứa tinh bột tinh chế và đường tinh luyện - hai nhóm chất được Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị cần hạn chế trong khẩu phần ăn hằng ngày. Theo ông, các sản phẩm này chỉ nên “ăn cho vui”. “Đường tinh luyện nên chiếm dưới 10% tổng năng lượng khẩu phần, càng ít càng tốt. Với tinh bột, cần ưu tiên các loại hấp thu chậm để tránh làm tăng đường huyết nhanh. Nếu trong ngày tiêu thụ nhiều sản phẩm chứa cả đường tinh luyện lẫn tinh bột tinh chế thì gần như không còn chỗ cho các thực phẩm khác, trong khi hàm lượng protein lại rất thấp, dễ dẫn đến thiếu hụt dinh dưỡng”, TS Trần Quyền An phân tích.

Bên cạnh đó, ông cho rằng người dân cần nhìn nhận đúng vai trò của chế độ ăn uống khoa học. Tùy theo mức độ hoạt động và thói quen sinh hoạt, mỗi người sẽ có nhu cầu dinh dưỡng khác nhau, không thể áp dụng một khuyến nghị chung cho tất cả. Để hướng tới sức khỏe bền vững, mỗi cá nhân cần xây dựng chế độ ăn phù hợp với bản thân, đồng thời chủ động theo dõi và khám sức khỏe định kỳ.

Khi “khuyến cáo” trở thành công cụ bán hàng

Việc đưa ra những con số tiêu thụ cao bất thường trên bao bì không chỉ đơn thuần là cách ghi nhãn thông tin, mà còn mang lại lợi ích thương mại rõ rệt. Với phụ huynh, các con số lớn dễ tạo cảm giác sản phẩm “ít hại, ăn nhiều cũng không sao”. Với trẻ em, đó gần như là một “giấy phép” để ăn thoải mái. Hệ quả là tốc độ tiêu thụ tăng nhanh, vòng đời của mỗi gói sản phẩm bị rút ngắn, kéo theo nhu cầu mua sắm lặp lại nhiều lần.

Trong khi người tiêu dùng tin rằng mình đang làm đúng theo khuyến cáo, thì lợi ích lớn nhất thuộc về doanh nghiệp. Đáng lo ngại hơn, việc ghi khuyến cáo mập mờ, không phân biệt rõ giữa “ngưỡng tối đa cho phép” và “mức tiêu thụ an toàn” đang đẩy phần rủi ro về phía người tiêu dùng, đặc biệt là trẻ em - nhóm đối tượng dễ tin và dễ làm theo thông tin in trên bao bì.

Một số sản phẩm còn lồng ghép các cụm từ như “bổ sung canxi”, “giàu vitamin”, “tốt cho sự phát triển” nhằm tạo cảm giác đây là thực phẩm có lợi cho sức khỏe, trong khi bản chất vẫn chỉ là đồ ăn vặt, hàm lượng vi chất thấp và không thể thay thế các thực phẩm chính trong bữa ăn hằng ngày.

Ranh giới mập mờ giữa khuyến cáo và quảng cáo không chỉ làm dấy lên băn khoăn về cách ghi nhãn sản phẩm, mà còn đặt ra vấn đề về trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp. Khi lợi nhuận được đặt cao hơn sức khỏe người tiêu dùng, không ít đơn vị sẵn sàng sử dụng cách truyền thông nhập nhằng, khai thác niềm tin của phụ huynh để gia tăng tiêu thụ, dù đối tượng hướng đến là trẻ em.

Trong khi đó, một nền văn hóa kinh doanh lành mạnh đòi hỏi sự minh bạch, trung thực và tôn trọng cộng đồng, đặc biệt với những nhóm dễ bị tổn thương. Bởi chỉ một chi tiết thiếu rõ ràng, dù được che đậy tinh vi đến đâu, cũng có thể làm lung lay niềm tin xã hội - thứ tài sản vô hình nhưng bền vững nhất của mỗi doanh nghiệp.

HIỀN NGUYỄN

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/doi-song/cai-bay-voi-tre-em-197787.html