Cải cách để nuôi dưỡng khu vực tư nhân

4 giờ trướcBài gốc

Ngày 15/5, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 và Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh năm 2025 (PCI 2025). Đồng thời, VCCI lần đầu giới thiệu Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân (BPI), nhằm đo lường sức khỏe và hiệu quả hoạt động của khu vực kinh tế tư nhân tại các địa phương.

Chuyển từ xếp hạng sang thúc đẩy cải cách thực chất

Sau 21 năm triển khai, PCI được nâng cấp lên phiên bản PCI 2.0 với 9 chỉ số thành phần và 98 chỉ tiêu đánh giá. Bộ chỉ số mới tập trung vào các nội dung như gia nhập thị trường, tiếp cận nguồn lực, tính minh bạch, chi phí thủ tục hành chính, chi phí không chính thức, cạnh tranh bình đẳng, hỗ trợ doanh nghiệp, thiết chế pháp lý và chính quyền kiến tạo.

Báo cáo năm nay là kỳ khảo sát đầu tiên được thực hiện trên không gian hành chính mới gồm 34 tỉnh, thành phố sau quá trình sắp xếp bộ máy và vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Khảo sát được thực hiện với hơn 3.500 doanh nghiệp tư nhân trong nước, 586 doanh nghiệp FDI và hơn 1.000 hộ kinh doanh trên cả nước.

Toàn cảnh lễ công bố

Tuy nhiên, khác với các năm trước, PCI 2025 không còn công bố bảng xếp hạng địa phương mà chuyển sang phân nhóm chất lượng điều hành gồm: rất tốt, tốt, khá, trung bình, tương đối thấp và thấp. Theo VCCI, việc bỏ cách xếp hạng “hơn - kém” tuyệt đối giữa các địa phương nhằm hạn chế tâm lý chạy đua thứ hạng, thay vào đó hướng tới cải cách thực chất và bền vững hơn.

Điểm PCI trung vị toàn quốc năm nay đạt 63,9/100 điểm. 5 địa phương thuộc nhóm điều hành “tốt” gồm Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ và Quảng Ninh. Điểm chung của nhóm dẫn đầu là duy trì được sự cân bằng trong điều hành, từ giảm chi phí tuân thủ, tăng độ minh bạch cho tới củng cố niềm tin pháp lý cho doanh nghiệp.

Kết quả thí điểm BPI 2025 ghi nhận ba địa phương dẫn đầu: TP. Hồ Chí Minh (5,67 điểm), Hà Nội (5,41 điểm) và Quảng Ninh (5,33 điểm). Trung vị toàn quốc đạt 4,20 điểm.

Đáng chú ý, phân tích của VCCI cho thấy chất lượng điều hành theo PCI năm 2022 có tương quan thống kê với hiệu quả kinh tế tư nhân theo BPI năm 2025. Điều này cho thấy cải cách thể chế thường có độ trễ khoảng ba năm mới phản ánh rõ vào hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.

Nội lực của kinh tế tư nhân còn mỏng

Trình bày Báo cáo kinh tế tư nhân năm 2025, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký, Trưởng Ban Pháp chế cho rằng, lực lượng doanh nghiệp tư nhân hiện nay tuy đông nhưng chưa thực sự mạnh.

Kinh tế tư nhân hiện chiếm tới 96,6% tổng số doanh nghiệp đang hoạt động tại Việt Nam. Với hơn 1 triệu doanh nghiệp, đây là lực lượng giữ vai trò quan trọng của nền kinh tế. Tuy nhiên, đằng sau quy mô áp đảo về số lượng, nội lực của khu vực này vẫn còn khá mỏng.

Có tới hơn 80% doanh nghiệp có quy mô dưới 50 lao động và hơn 70% có vốn điều lệ dưới 10 tỷ đồng. Quy mô nhỏ và siêu nhỏ khiến khả năng chống chịu của doanh nghiệp trước biến động thị trường còn hạn chế. Điều này cũng phần nào lý giải tâm lý thận trọng của cộng đồng doanh nghiệp hiện nay, khi chỉ 30,9% doanh nghiệp dự kiến mở rộng quy mô, trong khi 54,8% lựa chọn giữ nguyên hoạt động để quan sát thêm diễn biến thị trường.

Công bố các tỉnh, thành phố có chất lượng điều hành kinh tế tiêu biểu

Sự dè dặt này xuất phát từ ba khó khăn lớn là đầu ra thị trường, tiếp cận vốn và tính dự báo của môi trường chính sách, pháp luật.

Lần đầu tiên trong nhiều năm, khó khăn về vốn không còn là mối lo lớn nhất của doanh nghiệp. Thay vào đó, 60,2% doanh nghiệp cho biết áp lực lớn nhất hiện nay là tìm kiếm khách hàng. Tình trạng sụt giảm nhu cầu thị trường đang tác động trực tiếp tới hoạt động sản xuất, kinh doanh, đặc biệt trong lĩnh vực công nghiệp chế tạo và nông, lâm, thủy sản.

Dù không còn đứng đầu danh sách khó khăn, tiếp cận vốn vẫn là bài toán lớn đối với doanh nghiệp tư nhân. Có tới 75,5% doanh nghiệp cho biết không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm. Điều này cho thấy dòng vốn tín dụng vẫn phụ thuộc nhiều vào tài sản thế chấp, trong khi khả năng đánh giá theo phương án kinh doanh và dòng tiền thực tế còn hạn chế.

Báo cáo cũng chỉ ra hai điểm yếu đáng chú ý của khu vực doanh nghiệp tư nhân là đổi mới sáng tạo và năng lực quản trị. Chỉ 8,8% doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sản phẩm, trong khi phần lớn doanh nghiệp vẫn vận hành theo mô hình chủ sở hữu kiêm quản lý gia đình, thiếu tính chuyên nghiệp để mở rộng quy mô và nâng cao sức cạnh tranh.

Đối với khu vực hộ kinh doanh, báo cáo cho thấy đây vẫn là “lưới đệm” quan trọng của nền kinh tế với khoảng 6,1 triệu hộ, tạo sinh kế cho khoảng 10 triệu lao động. Tuy nhiên, khu vực này cũng đang đối mặt nhiều khó khăn. Có tới 81,5% hộ kinh doanh cho biết doanh thu sụt giảm trong năm qua và 73,7% chỉ đạt mức lợi nhuận đủ duy trì hoạt động. Dù vậy, động lực chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp vẫn khá thấp khi chỉ 15,6% hộ kinh doanh có ý định chính thức hóa hoạt động. Nguyên nhân chủ yếu đến từ lo ngại về nghĩa vụ thuế, thủ tục kế toán và áp lực thanh tra, kiểm tra.

Từ những dữ liệu thực tế này, ông Đậu Anh Tuấn cho rằng cần có các giải pháp mạnh hơn để thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển bền vững và thực sự trở thành động lực quan trọng của nền kinh tế. Giải pháp trọng tâm bao gồm khơi thông nguồn vốn thông qua các kênh tài chính đa dạng, nâng cao tính minh bạch và ổn định của môi trường chính sách để tạo niềm tin cho nhà đầu tư. Bên cạnh đó, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, hỗ trợ chuyển đổi số và tạo môi trường thuận lợi để hộ kinh doanh chuyển đổi bền vững là những yếu tố then chốt.

Theo PGS. TS. Hồ Sỹ Hùng, Chủ tịch VCCI, khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đã vượt qua giai đoạn phòng thủ, đang tích lũy nội lực và sẵn sàng bứt phá nếu các điểm nghẽn về thị trường, vốn và minh bạch chính sách được khai thông quyết liệt trong 12 đến 18 tháng tới.

Vũ Quang

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/cai-cach-de-nuoi-duong-khu-vuc-tu-nhan-10417114.html