Cài đặt lại quan hệ Canada-Trung Quốc: Điều chỉnh nhỏ nằm trong chiến lược lớn

3 giờ trướcBài gốc

Cài đặt lại quan hệ Canada-Trung Quốc

Chuyến thăm Trung Quốc của Thủ tướng Canada Mark Carney vào tháng 1/2026 được đánh giá là không chỉ có ý nghĩa quan trọng trong việc điều chỉnh lại mối quan hệ song phương, mà còn báo hiệu một sự thay đổi rộng hơn trong chính sách đối ngoại của Canada.

Sự thay đổi này trở nên rõ ràng hơn tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) tại Davos, nơi Thủ tướng Carney bày tỏ mong muốn của Canada về việc xây dựng quyền tự chủ chiến lược lớn hơn, đa dạng hóa các mối quan hệ đối tác và theo đuổi một chính sách đối ngoại thực dụng, dựa trên lợi ích và độc lập hơn.

Sự điều chỉnh này được đánh giá là cần thiết trong một trật tự thế giới đang phát triển, được định hình ít hơn bởi các quy tắc và khả năng có thể dự đoán được, mà nhiều hơn bởi đòn bẩy và sự lựa chọn.

Tuy nhiên, Mỹ vẫn là đối tác kinh tế và an ninh quan trọng nhất của Canada, khiến Ottawa phải đối mặt với một tình thế khó xử trong việc đa dạng hóa các mối quan hệ kinh tế mà không làm tổn hại đến quyền tiếp cận ưu đãi vào thị trường Mỹ.

Trong bối cảnh đó, kỳ vọng về chuyến thăm Bắc Kinh của ông Carney được đặt ở mức khiêm tốn. Tuy nhiên, chuyến đi đã vượt quá những kỳ vọng đó.

Canada và Trung Quốc đã đạt được thỏa thuận sơ bộ về hai vấn đề thương mại, đó là hạt cải dầu và xe điện. Canada kỳ vọng Trung Quốc sẽ giảm thuế quan đối với hạt cải dầu của nước này xuống khoảng 15% vào ngày 1/3 tới, cùng với việc giảm thuế tạm thời cho một loạt các mặt hàng xuất khẩu nông sản và thủy sản.

Đổi lại, Canada đồng ý mở cửa thị trường có kiểm soát đối với xe điện Trung Quốc, cho phép hạn ngạch ban đầu lên đến 49.000 xe mỗi năm với mức thuế tối huệ quốc của Canada là 6,1%. Quan trọng hơn, thỏa thuận này báo hiệu sự cởi mở đối với đầu tư liên doanh của Trung Quốc vào sản xuất và chuỗi cung ứng xe điện của Canada.

Hai bên cũng tuyên bố xây dựng mối “quan hệ Đối tác chiến lược mới” dựa trên hợp tác cùng có lợi, xung quanh năm trụ cột: mở rộng thương mại và đầu tư tập trung vào năng lượng và nông nghiệp, hợp tác đa phương, tài chính, an ninh công cộng và giao lưu nhân dân.

Ngoài ra, chuyến thăm đã khởi động lại cơ chế hợp tác, bao gồm các cuộc đối thoại cấp cao, các nhóm làm việc kinh tế và ngành, và các kênh kỹ thuật để quản lý xung đột và làm sâu sắc thêm hợp tác. Những động thái này cho thấy ưu tiên của Canada trong việc quản lý mối quan hệ này.

Thách thức vẫn ở phía trước

Mặc dù chuyến đi đã thành công trong việc điều chỉnh lại quan hệ và mở lại các kênh đối thoại, nhưng công việc khó khăn hơn mới bắt đầu với ba thách thức lớn của Canada.

Thách thức đầu tiên là quản lý rủi ro trả đũa kinh tế từ Mỹ. Tổng thống Donald Trump đã đe dọa Canada bằng mức thuế 100% nếu nước này theo đuổi thỏa thuận thương mại tự do với Trung Quốc và Canada đã đáp trả bằng cách phân biệt rõ ràng giữa thỏa thuận giao dịch hạn chế đạt được ở Bắc Kinh và thời kỳ hợp tác toàn diện trước năm 2018.

Lập trường đó vẫn được giữ vững cho đến nay. Nhưng nếu Washington sử dụng việc xem xét lại Hiệp định Canada-Mỹ-Mexico năm 2026 sắp tới để thúc đẩy sự liên kết an ninh kinh tế sâu rộng hơn và thắt chặt các quy định về kiểm soát công nghệ, sàng lọc đầu tư, mua sắm và chuỗi cung ứng, thì sự linh hoạt của Canada với Trung Quốc có thể bị thu hẹp đáng kể.

Thách thức khó khăn hơn nằm ở trong nước. Tuyên bố rằng việc hợp tác với Trung Quốc sẽ có chọn lọc và tuân theo các giới hạn là điều dễ dàng.

Tuy nhiên, việc thực thi các rào cản này, đặc biệt là trong các lĩnh vực nhạy cảm như trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ tiên tiến hoặc chuỗi cung ứng quan trọng, nơi cơ hội kinh tế và mối lo ngại về an ninh chồng chéo nhau, sẽ khó khăn hơn nhiều.

Mặc dù Trung Quốc chỉ chiếm khoảng 5% tổng kim ngạch xuất khẩu của Canada, nhưng mức độ ảnh hưởng không đồng đều và mang tính ngành nghề cao. Ví dụ, hơn 60% xuất khẩu hạt cải dầu phụ thuộc vào thị trường Trung Quốc, khiến ngành này rất dễ bị gián đoạn hoặc chịu các biện pháp thương mại cưỡng chế.

Việc tăng cường hợp tác trong một số lĩnh vực cần phải tiến hành song song với việc giảm thiểu rủi ro một cách có chủ đích trong các lĩnh vực khác. Điều này cũng áp dụng cho đầu tư năng lượng sạch và công nghệ xanh, những lĩnh vực mà Ottawa đã thể hiện sự quan tâm đến việc tăng cường hợp tác, trong khi vẫn thận trọng về mức độ ảnh hưởng đến cơ sở hạ tầng quan trọng.

Thách thức thứ ba là thiết lập sự rõ ràng về chiến lược với các đồng minh ở khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương và châu Âu. Các đối tác như Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia, Philippines… sẽ đánh giá Canada dựa trên việc Ottawa có tiếp tục tăng cường hợp tác về an ninh hàng hải hay không.

Chuyến đi của ông Carney tới Ấn Độ, Australia và có thể cả Nhật Bản, dự kiến vào tháng 3 tới, sẽ là cơ hội để chứng minh rằng việc ổn định quan hệ với Trung Quốc chỉ là một phần trong chiến lược rộng lớn hơn tập trung vào ngoại giao tầm trung và xây dựng liên minh.

Chuyến thăm cũng sẽ tạo cơ hội để khẳng định rằng hợp tác của Canada với Trung Quốc song hành cùng các mối quan hệ đối tác sâu sắc hơn với các quốc gia cùng chí hướng, các cách tiếp cận chung về an ninh, và những nỗ lực rộng lớn hơn nhằm củng cố quyền tự chủ chiến lược trong một mạng lưới dày đặc các mối quan hệ.

(theo East Asia Forum)

Hải Anh

Nguồn TG&VN : https://baoquocte.vn/cai-dat-lai-quan-he-canada-trung-quoc-dieu-chinh-nho-nam-trong-chien-luoc-lon-362649.html