Chỉ một năm trước, cái tên Thu Trang còn được nhắc đến như biểu tượng mới của phòng vé Việt. Nụ Hôn Bạc Tỷ vượt mốc 211 tỷ đồng không chỉ mang về thành công thương mại rực rỡ mà còn đưa Thu Trang vào nhóm những đạo diễn có khả năng "bảo chứng doanh thu", đứng cạnh các tên tuổi lớn của thị trường.
Thu Trang ở thời điểm được xem là "bảo chứng phòng vé", khi thành công thương mại vô tình trở thành thước đo khắc nghiệt cho những dự án sau
Chính từ khoảnh khắc ấy, mọi dự án tiếp theo của nữ nghệ sĩ đều mặc nhiên bị đặt dưới một thước đo khắc nghiệt hơn: không chỉ cần hay, mà còn phải thắng. Và Ai Thương Ai Mến, bộ phim được chuẩn bị nhiều năm, đầu tư lớn nhất trong sự nghiệp làm đạo diễn của cô, đã bước vào rạp với áp lực đó đè nặng ngay từ vạch xuất phát.
Về mặt chuyên môn, Ai Thương Ai Mến không phải một bước lùi. Ngược lại, nhiều cây bút phê bình và khán giả xem phim với tâm thế cởi mở đều ghi nhận đây là tác phẩm cho thấy sự thăng hạng rõ rệt của Thu Trang trong tư duy điện ảnh. Bộ phim chọn cách kể chậm rãi, ưu tiên ngôn ngữ hình ảnh, khoảng lặng và cảm xúc hơn là thoại giải thích. Miền Tây thập niên 1960 hiện lên không chỉ như bối cảnh mà như một "nhân vật" mang theo hoài niệm, nỗi khắc khoải và số phận con người.
Những khung hình đậm chất điện ảnh của Ai Thương Ai Mến, nơi miền Tây thập niên 1960 hiện lên như một "nhân vật" mang theo ký ức và số phận
Diễn xuất của Thu Trang được tiết chế, tránh bi lụy; các vai diễn của Ngọc Thuận, Trâm Anh, Võ Điền Gia Huy tạo được cảm giác đời, không phô trương. Trên mạng xã hội, không ít khán giả thừa nhận họ bất ngờ trước một Thu Trang trầm lắng, nghiêm túc và "điện ảnh" hơn hình dung ban đầu.
Thế nhưng, khi ra rạp, câu chuyện lại rẽ sang hướng khác. Sau hơn một tuần công chiếu, Ai Thương Ai Mến chỉ thu về khoảng 18 - 19 tỷ đồng, một con số không quá thấp nếu đặt trong mặt bằng chung phim Việt, nhưng lại quá khiêm tốn nếu so với mức đầu tư, kỳ vọng và đặc biệt là cái bóng 211 tỷ của Nụ Hôn Bạc Tỷ. Trong cùng thời điểm, phim phải chia sẻ thị phần với bom tấn ngoại Avatar 3 và đối thủ nội địa Thiên đường máu, tác phẩm đánh thẳng vào đề tài thời sự, giật gân, tạo FOMO mạnh mẽ và chiếm ưu thế tuyệt đối về suất chiếu. Khi rạp buộc phải ưu tiên những bộ phim bán vé tốt, Ai Thương Ai Mến nhanh chóng rơi vào thế bị ép suất, càng khiến hành trình doanh thu thêm chật vật.
Ai Thương Ai Mến bước vào rạp trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt, bị lép vế trước 2 đối thủ nặng ký từ trong lẫn ngoài nước
Một phần cái giá mà Thu Trang phải trả đến từ chính lựa chọn truyền thông ban đầu. Trailer và poster đầu tiên của phim tập trung vào hình ảnh sông nước, nước mắt và không khí hoài niệm, vô tình củng cố định kiến rằng đây là một bộ phim gia đình "sến", chậm và phù hợp với việc… chờ chiếu mạng. Khi ê-kíp nhận ra điều đó và tung ra poster giật gân hé lộ yếu tố án mạng, hiệu ứng tò mò có tăng lên, nhưng lại tạo ra sự lệch pha kỳ vọng: khán giả thích drama e ngại màu sắc thriller, còn người chờ phim giật gân lại vào rạp và gặp một câu chuyện thiên về cảm xúc. Trong một thị trường vốn đã bội thực nội dung, chỉ một bước lệch nhỏ trong định vị cũng đủ khiến bộ phim đánh mất nhóm khán giả tiềm năng quan trọng nhất ở giai đoạn đầu.
Sự thay đổi hình ảnh quảng bá của Ai Thương Ai Mến, từ poster hoài niệm sông nước sang màu sắc giật gân, vô tình tạo ra lệch pha kỳ vọng nơi khán giả
Tuy nhiên, nguyên nhân sâu xa hơn nằm ở chính con đường mà Thu Trang lựa chọn. Ai Thương Ai Mến không phải là bộ phim "ăn liền". Nó không gây sốc, không tạo tranh cãi ồn ào, không dễ kể lại bằng vài câu trên mạng xã hội. Đây là kiểu phim cần được xem trọn vẹn, chậm rãi, để cảm xúc ngấm dần sau khi rời rạp. Nhưng dịp Tết Dương lịch, thời điểm phát hành, lại là giai đoạn mà khán giả ưu tiên giải trí nhanh, mạnh và rõ ràng. Trong cuộc đua ấy, một bộ phim tử tế, giàu cảm xúc nhưng thiếu yếu tố kích thích tức thời dễ dàng bị bỏ lại phía sau, dù chất lượng không hề thấp.
Ai Thương Ai Mến lựa chọn nhịp kể chậm rãi, đặt cảm xúc và khoảng lặng lên trước, kiểu điện ảnh cần thời gian để thấm, không dành cho sự tiêu thụ vội vàng
Cái giá mà Thu Trang phải trả vì thế không chỉ là nguy cơ thua lỗ hay việc lần đầu tiên "ngã ngựa" trên đường đua doanh thu. Đó còn là cái giá của việc bước ra khỏi vùng an toàn thương mại, chấp nhận làm một bộ phim nghiêng về nghệ thuật và văn hóa trong bối cảnh thị trường không ưu ái những lựa chọn chậm rãi. Khi khán giả liên tục kêu gọi điện ảnh Việt cần nhiều tác phẩm tử tế hơn, nhưng lại dè dặt trước việc bỏ tiền cho những bộ phim không tạo FOMO mạnh, nghịch lý ấy buộc những người làm nghề như Thu Trang phải đối diện với câu hỏi khó: tiếp tục chiều thị trường hay kiên trì với con đường mình tin là đúng.
Thu Trang trên hành trình rời vùng an toàn thương mại, chấp nhận "khoảng lặng" để định hình mình như một người kể chuyện bằng hình ảnh
Ai Thương Ai Mến có thể không thắng phòng vé, nhưng nó cho thấy Thu Trang đang nghiêm túc định hình mình như một người kể chuyện bằng hình ảnh, chứ không chỉ là một "đạo diễn trăm tỷ". Trong bức tranh toàn cảnh của điện ảnh Việt, thất bại thương mại của bộ phim này không hẳn là dấu chấm hết, mà có thể là một khoảng lặng cần thiết, nơi một nhà làm phim hiểu rõ hơn cái giá của sự lựa chọn, và khán giả cũng được nhắc nhớ rằng: không phải mọi giá trị điện ảnh đều được đo bằng con số trên bảng tổng sắp doanh thu.
Ngọc Hân - CTV