Hạng mục hàng không dân dụng thuộc Cảng hàng không Phan Thiết được khởi công sáng 27/4, tổng vốn hơn 3.900 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành sau hai năm.
Dự án do Công ty TNHH Cảng Hàng không Mặt Trời Phan Thiết (thuộc Sun Group) làm chủ đầu tư, triển khai trên diện tích gần 75 ha tại phường Mũi Né.
Dự án có tổng mức đầu tư hơn 3.900 tỷ đồng, với quy mô đáp ứng khai thác các dòng tàu bay hiện đại và công suất phục vụ hàng triệu hành khách mỗi năm trong giai đoạn tới.
Đây là dự án cảng hàng không dân dụng đầu tiên tại Việt Nam được đầu tư bằng vốn tư nhân, sử dụng hạ tầng lưỡng dụng gồm đường cất hạ cánh và đường lăn do quân đội đầu tư, phục vụ đồng thời nhiệm vụ quốc phòng và phát triển kinh tế - xã hội.
Theo thiết kế, sân bay đạt tiêu chuẩn cấp 4E, có thể khai thác các dòng máy bay thân rộng, công suất giai đoạn một khoảng 2 triệu hành khách mỗi năm. Nhà ga hành khách rộng 18.000 m2, lấy cảm hứng từ kiến trúc Champa, mô phỏng hình dáng tháp Poshanu - một biểu tượng văn hóa đặc trưng của Bình Thuận.
Thiết kế công trình kế thừa có chọn lọc các yếu tố của kiến trúc Champa như hệ vòm giật cấp (corbel), hình khối tam giác hướng lên và gam màu gạch đỏ đặc trưng, đồng thời kết hợp với ngôn ngữ kiến trúc hiện đại nhằm tạo nên sự hài hòa giữa truyền thống và đương đại. Các yếu tố này không chỉ mang giá trị thẩm mỹ mà còn góp phần tạo bản sắc riêng cho công trình trong bối cảnh phát triển hạ tầng hàng không.
Nhà ga hành khách rộng 18.000 m2, lấy cảm hứng từ kiến trúc Champa, mô phỏng hình dáng tháp Poshanu - một biểu tượng văn hóa đặc trưng của Bình Thuận.
Ý tưởng thiết kế tổng thể được định hướng theo triết lý “Soul of Therma – The Ascending Fire” (Linh hồn của nhiệt năng – Ngọn lửa vươn cao). Trong đó, trong đó hình tượng "lửa" được thể hiện thông qua các yếu tố kiến trúc, ánh sáng và tổ chức không gian. Các chi tiết như cổng vòm, hình khối tam giác hướng lên cùng hệ thống chiếu sáng tự nhiên được bố trí nhằm tạo hiệu ứng không gian linh hoạt, gợi liên tưởng đến sự vận động và lan tỏa năng lượng.
Một số yếu tố mang tính biểu tượng cũng được tích hợp trong thiết kế. Cấu trúc mái vòm gồm 13 tầng được lý giải là đại diện cho một chu kỳ hoàn chỉnh và sự mở ra của giai đoạn phát triển mới.
Hệ cột tại mặt tiền chính vừa đảm bảo chức năng chịu lực, vừa tạo hiệu ứng không gian mở, thể hiện vai trò của sân bay như một điểm hội tụ và lan tỏa các dòng chảy về con người, kinh tế và văn hóa.
Kiến trúc Cảng hàng không Phan Thiết thể hiện rõ kỹ thuật corbel - vòm giật cấp kế thừa trực tiếp từ nghệ thuật xây gạch Champa.
Kỹ thuật xây dựng vòm giật cấp (corbel), kế thừa từ nghệ thuật xây dựng truyền thống Champa, được vận dụng nhằm tạo nhịp điệu kiến trúc rõ ràng, đồng thời đảm bảo sự kết hợp giữa tính bền vững và tính thẩm mỹ. Các lớp kết cấu được bố trí theo hướng thu dần về phía đỉnh, gợi liên tưởng đến hình ảnh các khối tháp hoặc chuyển động vươn lên.
Theo định hướng, hạng mục nhà ga không chỉ phục vụ nhu cầu vận tải hàng không mà còn hướng tới việc trở thành một công trình kiến trúc có bản sắc, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương.
Việc kết hợp yếu tố văn hóa với hạ tầng hiện đại được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho phát triển du lịch, thu hút đầu tư và thúc đẩy kinh tế - xã hội của khu vực Phan Thiết nói riêng và tỉnh Bình Thuận nói chung.
Hạng mục nhà ga Cảng Hàng không dân dụng Phan Thiết được kỳ vọng không chỉ phục vụ nhu cầu vận tải hàng không mà còn hướng tới việc trở thành một công trình kiến trúc có bản sắc, góp phần quảng bá hình ảnh địa phương.
Cảng hàng không Phan Thiết được quy hoạch và nghiên cứu đầu tư từ năm 2014. Đây là Cảng hàng không lưỡng dụng, được Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Quốc phòng là cơ quan có thẩm quyền tổ chức đầu tư Dự án đầu tư xây dựng sân bay quân sự Phan Thiết (bao gồm các công trình: đường cất hạ cánh, đường lăn và khu quân sự).
Đồng thời giao UBND tỉnh Bình Thuận (nay là tỉnh Lâm Đồng) là cơ quan có thẩm quyền tổ chức đầu tư Dự án Cảng hàng không dân dụng Phan Thiết (bao gồm các công trình: nhà ga, sân đỗ và hạ tầng hàng không dân dụng).
Cuối năm 2025 vừa qua, Quân chủng Phòng không - Không quân, Bộ Quốc phòng đã tổ chức Lễ khánh thành Dự án đầu tư xây dựng sân bay quân sự Phan Thiết để phục vụ hoạt động quốc phòng.
Lê Mạnh Quốc