Cầm tay chỉ việc giúp hộ kinh doanh kê khai thuế đúng luật, tránh bị phạt

3 giờ trướcBài gốc

Những vướng mắc thực tiễn của các hộ kinh doanh về cách tách bạch dòng tiền, lập sổ sách kế toán và sử dụng hóa đơn điện tử khi chuyển sang phương pháp kê khai thuế đã được trực tiếp tháo gỡ, giải đáp cặn kẽ tại tọa đàm "Cầm tay chỉ việc hộ kinh doanh tuân thủ pháp luật thuế" do báo Pháp Luật TP.HCM phối hợp cùng Thuế TP.HCM tổ chức sáng 10-4.

Tuân thủ nghiêm thời hạn nộp tờ khai, sổ sách

Chuyển đổi từ thuế khoán sang phương pháp kê khai là một bước tiến quan trọng nhưng cũng đặt ra nhiều thách thức cho người dân.

Tại buổi tọa đàm, bà Ngọc Dung, chủ một hộ kinh doanh (HKD) dịch vụ, thẳng thắn bày tỏ sự lo lắng trước khối lượng lớn các quy định mới. Bà chia sẻ do không nắm rõ nghiệp vụ kế toán nên lo sẽ có sai sót, có thể dẫn đến việc bị xử phạt nặng, đặc biệt khi những thông tin về mức phạt được lan truyền rộng rãi trên mạng xã hội.

Trực tiếp giải đáp những băn khoăn này, bà Mai Thị Nghĩa Lê, Trưởng phòng Thuế cá nhân, hộ kinh doanh và thu khác (Thuế TP.HCM), khẳng định mục tiêu xuyên suốt của ngành thuế là đồng hành sát sao để 100% HKD đạt được tiêu chí "Hiểu đúng - Khai đúng - Tuân thủ đúng quy định pháp luật - Nộp thuế đầy đủ".

Bà Nghĩa Lê đưa ra những hướng dẫn hết sức cụ thể. Theo đó, việc HKD mở tài khoản ngân hàng phục vụ hoạt động sản xuất kinh doanh là quy định bắt buộc. Tài khoản này có thể đứng tên HKD hoặc cá nhân chủ hộ nhưng phải được đăng ký và thông báo chính thức với cơ quan thuế.

Các hộ kinh doanh nêu vướng mắc tại tọa đàm. Ảnh: THUẬN VĂN

Đối với những HKD có doanh thu dưới ngưỡng 500 triệu đồng/năm như trường hợp của bà Dung, thời hạn chót để nộp thông báo tài khoản ngân hàng (theo mẫu 01 của Thông tư 88) là ngày 20-4-2026.

Nếu thuộc nhóm HKD có doanh thu từ 500 triệu đồng đến 3 tỉ đồng (hoặc nộp thuế theo tỉ lệ % doanh thu), thông tin tài khoản sẽ phải gửi kèm cùng tờ khai thuế quý I-2026 và bảng kê với thời hạn cuối là ngày 4-5-2026.

Nhóm thứ ba gồm các HKD có doanh thu từ trên 3 tỉ đến 50 tỉ đồng, cũng có hạn chót nộp thông báo tài khoản, tờ khai quý 1-2026 và bảng kê hàng tồn kho là trước ngày 4-5-2026.

Cuối cùng, nhóm có doanh thu "khủng" trên 50 tỉ đồng phải hoàn tất thủ tục này trước ngày 20-4-2026.

Bà Nghĩa Lê cũng đưa ra cảnh báo nghiêm khắc về chế tài xử lý: Trường hợp HKD gửi thông báo tài khoản trễ từ 5 ngày trở lên sẽ bị phạt tiền từ 2 triệu đến dưới 6 triệu đồng theo Nghị định 125/2020.

Nếu thông báo sai thông tin, mức phạt sẽ tăng lên từ 6 triệu đến 10 triệu đồng. Nghiêm trọng hơn, nếu HKD cố tình không cung cấp thông tin cho cơ quan thuế, mức phạt có thể vượt quá 10 triệu đồng. Tuy nhiên, bà Lê cũng trấn an do đối tượng vi phạm là cá nhân và HKD nên mức nộp phạt thực tế sẽ chỉ bằng 1/2 so với mức phạt áp dụng cho tổ chức.

Bà Mai Thị Nghĩa Lê, Trưởng phòng Thuế cá nhân, hộ kinh doanh và thu khác (Thuế TP.HCM) trả lời các thắc mắc của hộ kinh doanh. Ảnh: THUẬN VĂN

Giải quyết bài toán sổ sách cho bà Dung, đại diện Thuế TP.HCM hướng dẫn HKD dưới 500 triệu đồng chỉ cần mở một sổ kế toán đơn giản theo mẫu S1 (Thông tư 132) để ghi nhận doanh thu và lưu trữ tại đơn vị.

Đặc biệt, một điểm mới quan trọng: HKD sử dụng phương pháp thu nhập tính thuế hiện nay bắt buộc phải thực hiện quyết toán thuế TNCN vào dịp cuối năm. Quá trình này có thể phát sinh số thuế nộp thừa và được hoàn.

Cơ quan thuế tư vấn HKD nên chọn phương án bù trừ sang kỳ sau để làm khoản dự phòng, tránh việc quên nộp dẫn đến phát sinh tiền phạt chậm nộp. Nếu doanh thu của kỳ khai thuế chạm ngưỡng 1 tỉ đồng, HKD bắt buộc phải đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử (HĐĐT) khởi tạo từ máy tính tiền trước 30 ngày để đảm bảo tuân thủ đúng lộ trình.

Ngân hàng và các công cụ công nghệ giúp gỡ khó khi nộp thuế

Sự chuyển đổi từ phương thức quản lý truyền thống sang quản lý số hóa đòi hỏi những công cụ hỗ trợ thiết thực. Một HKD tên Lại Tiểu Duyên nêu vấn đề về việc liệu ngân hàng có những giải pháp nào để kết nối trực tiếp dữ liệu thanh toán với hệ thống quản lý thuế, giúp người dân giảm bớt khâu đối soát thủ công và yên tâm hơn khi giao dịch qua tài khoản.

Phản hồi ý kiến này, ông Nguyễn Quang Trung, Phó Giám đốc khối khách hàng cá nhân, Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam (PVcomBank), khẳng định các ngân hàng đang nỗ lực mang đến những chính sách tốt nhất để đồng hành cùng người dân.

PVcomBank tự hào là một trong những đơn vị tiên phong kết nối thành công với hệ thống eTax của Tổng cục Thuế. Thông qua ứng dụng ngân hàng PVConnect Biz, HKD không chỉ thực hiện nộp thuế hai chiều một cách tiện lợi mà còn có thể theo dõi biến động giao dịch, quản lý thu chi vô cùng khoa học.

Ông Nguyễn Quang Trung, Phó Giám đốc khối khách hàng cá nhân, Ngân hàng TMCP Đại Chúng Việt Nam (PVcomBank). Ảnh: THUẬN VĂN

Bên cạnh đó, PVcomBank đang triển khai mạnh mẽ thông điệp "Số không" - miễn phí 0 đồng cho việc mở tài khoản chuẩn tên HKD (đáp ứng Thông tư 25/2025/TT-NHNN), miễn phí quản lý dòng tiền và thông báo qua loa.

Ngân hàng còn tặng kèm phần mềm quản lý, 5.000 hóa đơn điện tử, 12 tháng sử dụng chữ ký số và miễn phí lắp đặt máy POS để giảm tối đa gánh nặng chi phí vận hành ban đầu cho tiểu thương. Đồng thời, PVcomBank cung cấp nguồn vốn tín dụng lưu động linh hoạt mà không yêu cầu thế chấp tài sản.

Từ góc độ công nghệ, một HKD bán bỉm sữa tại phường Tân Sơn Nhất thắc mắc về việc hệ thống cửa hàng có lúc quá đông khách, không thể kịp ghi chép chi tiết sổ doanh thu theo yêu cầu của cơ quan thuế.

Ông Trương Vĩnh Thịnh, Giám đốc Kinh doanh khu vực Miền Nam Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo, thấu hiểu khó khăn này và cho biết Sapo đã phát triển hệ thống cho phép ghi nhận doanh thu hoàn toàn tự động theo thời gian thực.

Các hộ kinh doanh được giải đáp các vướng mắc và hướng dẫn các ứng dụng công nghệ để kê khai thuế thuận tiện. Ảnh: THUẬN VĂN

Đặc biệt, ứng dụng Sapo 6870 được thiết kế tối giản, cho phép tiểu thương tại sạp chợ thực hiện mọi thao tác từ tạo đơn đến xuất hóa dơn điện tử chỉ bằng một chiếc điện thoại di động, giải quyết dứt điểm nỗi lo "ngại công nghệ". Sapo cũng duy trì đội ngũ chuyên viên phối hợp cùng cán bộ thuế xuống tận địa bàn "cầm tay chỉ việc", đảm bảo người dân thao tác thành thạo.

Ông Trương Vĩnh Thịnh, Giám đốc Kinh doanh khu vực Miền Nam CTCP Công nghệ Sapo

Ông Trương Vĩnh Thịnh, Giám đốc Kinh doanh khu vực Miền Nam Công ty Cổ phần Công nghệ Sapo hướng dẫn sử dụng ứng dụng cho hộ kinh doanh. Ảnh: THUẬN VĂN

Nhận diện 4 rủi ro pháp lý để tránh bị phạt

Phân tích chuyên sâu dưới góc độ pháp lý, ThS - Luật sư Lê Kiên Lương, Giám đốc Công ty Luật Thiên Hương, cho rằng sự thay đổi cơ chế quản lý là xu hướng tất yếu để chuyên nghiệp hóa nền kinh tế.

Thuế giờ đây phải được nộp dựa trên "con số thực làm ra" chứ không phải con số áp đặt. Tuy nhiên, Luật sư Lương cũng thẳng thắn chỉ ra bốn rủi ro pháp lý lớn mà các HKD rất dễ mắc phải nếu thiếu cẩn trọng.

Rủi ro lớn nhất và phổ biến nhất liên quan đến hóa đơn chứng từ. HKD thường có thói quen mua hàng hóa trôi nổi, không có hóa đơn đầu vào. Khi cơ quan thuế thực hiện hậu kiểm, nếu không chứng minh được nguồn gốc, HKD sẽ bị gạt bỏ toàn bộ chi phí này, đồng thời bị truy thu và phạt tiền từ 1 đến 3 lần số thuế vi phạm.

Luật sư Lương nhấn mạnh đối với hàng nông sản thực phẩm mua trực tiếp từ nông dân, HKD bắt buộc phải lập bảng kê thu mua theo mẫu số 01 ngay tại thời điểm giao dịch để thay thế hóa đơn hợp lệ.

ThS - Luật sư Lê Kiên Lương, Giám đốc Công ty Luật Thiên Hương. Ảnh: THUẬN VĂN

Rủi ro thứ hai nằm ở việc kê khai doanh thu. Rất nhiều HKD lầm tưởng rằng chỉ cần doanh thu dưới ngưỡng 500 triệu đồng/năm là mặc định được miễn trừ mọi thủ tục. Thực tế, nếu doanh thu vượt ngưỡng mà HKD không tự giác lập tờ khai thuế, cơ quan quản lý sẽ lập tức dựa trên dữ liệu dòng tiền từ ngân hàng hoặc HĐĐT để ấn định số thuế phải nộp và áp dụng mức phạt chậm nộp.

Rủi ro thứ ba xuất phát từ quy định Bảo hiểm xã hội (BHXH). Một điểm mới mang tính bước ngoặt là từ ngày 1-7-2025, chủ HKD theo phương pháp kê khai sẽ thuộc đối tượng bắt buộc phải tham gia BHXH. Các HKD cần ngay lập tức rà soát lại toàn bộ danh sách lao động có hợp đồng từ một tháng trở lên để đăng ký kịp thời, tránh việc bị thanh tra lao động xử lý vi phạm.

Rủi ro thứ tư là sự lẫn lộn tài sản. Luật sư Lương đặc biệt lưu ý về trách nhiệm vô hạn của chủ hộ. Nếu phát sinh nợ thuế, toàn bộ tài sản cá nhân đều có nguy cơ bị cơ quan chức năng phong tỏa.

Giải pháp duy nhất là HKD phải mở tài khoản ngân hàng riêng biệt, tuyệt đối không dùng chung với tài khoản cá nhân. Việc tách bạch này sẽ minh bạch hóa dòng tiền, chứng minh rõ ràng các khoản "thu hộ chi hộ", tránh bị quy kết là hành vi giấu doanh thu.

Ông Nguyễn Văn Thành, Phó Trưởng Thuế TP.HCM phát biểu tại tọa đàm. Ảnh: THUẬN VĂN

Thuế kê khai: Bước tiến lớn trong kỷ nguyên số

Phát biểu tại tọa đàm, ông Nguyễn Văn Thành, Phó Trưởng Thuế TP.HCM, khẳng định chuyển đổi từ thuế khoán sang kê khai là xu thế tất yếu. Bước tiến này giúp minh bạch tài chính, tạo nền tảng pháp lý an toàn để hộ kinh doanh (HKD) vươn mình trong kỷ nguyên số.

Thực hiện chỉ đạo cải cách, giai đoạn 2023 - 2024, Thuế TP.HCM đã triển khai ứng dụng eTax Mobile, chuẩn hóa dữ liệu mã số thuế toàn quốc và ký kết với ngân hàng, đại lý thuế. Cơ quan đã hoàn thành 60 ngày cao điểm hỗ trợ và lên kế hoạch dành thêm 30 ngày tập trung hướng dẫn trực tiếp vào năm 2026.

Ông Nguyễn Văn Thành, Phó Trưởng Thuế TP.HCM. Ảnh: THUẬN VĂN

Dù vậy, ông Thành nhìn nhận thói quen nhỏ lẻ khiến nhiều HKD e ngại chi phí và công nghệ mới. Để tháo gỡ, ngành thuế cam kết duy trì phương châm "cầm tay chỉ việc", trực tiếp hướng dẫn cách ghi sổ, xuất hóa đơn chứng từ.

Tổng kết lại, lãnh đạo Thuế TP.HCM nhấn mạnh ba thông điệp:

Chuyển đổi không phải gánh nặng mà là cơ hội phát triển.
Cơ quan chức năng sẽ luôn đồng hành gỡ rối công nghệ.
Những hành động thực chất này nhằm biến mỗi HKD thành một thực thể kinh tế độc lập, hội nhập và phát triển bền vững trong tương lai.

Khép lại buổi tọa đàm, nhà báo Đinh Đức Thọ - Phó Tổng Biên tập Báo Pháp Luật TP.HCM, đánh giá cao sự nỗ lực "cầm tay chỉ việc" không ngừng nghỉ của cơ quan Thuế TP.HCM.

Ông Thọ nhấn mạnh lực lượng HKD chính là "mạch máu" quan trọng duy trì sự năng động của nền kinh tế đô thị. Khi HKD thấu hiểu và tự giác chấp hành tốt pháp luật về thuế, họ không chỉ tự tạo ra "tấm khiên" bảo vệ chính mình khỏi rủi ro pháp lý, mà còn đang chung tay cùng nhà nước xây dựng một môi trường kinh doanh minh bạch, công bằng, làm nền tảng vững chắc cho sự phát triển lâu dài của đất nước.

Các đại biểu tham gia hội thảo chụp ảnh lưu niệm

Đại lý thuế đồng hành giúp kinh doanh đúng luật

Tại phần đối thoại mở, nhiều HKD bày tỏ quan điểm họ vẫn muốn tự mày mò kê khai nhằm tiết kiệm chi phí thuê dịch vụ kế toán bên ngoài.

Giải tỏa tâm lý e ngại này, ông Đồng Minh Hồng, Trưởng ban Chính sách Hội Tư vấn và Đại lý thuế TP.HCM (HTCAA), đã đưa ra những lời khuyên chân thành và xác đáng.

Ông Hồng phân tích: Khi quy mô kinh doanh còn nhỏ, việc tự làm có thể khả thi, nhưng khi quy mô lớn dần, quy định pháp luật ngày một phức tạp, nếu tự làm mà không nắm chắc nghiệp vụ thì cái lợi tiết kiệm trước mắt sẽ phải đánh đổi bằng những rủi ro xử phạt vô cùng nặng nề về sau.

Ông Đồng Minh Hồng, Trưởng ban Chính sách Hội Tư vấn và Đại lý thuế TP.HCM (HTCAA).

Để giảm bớt áp lực sổ sách, đại lý thuế là giải pháp tiết kiệm và an toàn nhất cho HKD. Đại lý thuế giúp HKD rà soát mô hình, hướng dẫn sắp xếp chứng từ và đưa ra các cảnh báo sớm về rủi ro sai sót.

Ông Hồng lưu ý HKD nên lựa chọn các đơn vị có tên trong danh sách công khai của cơ quan thuế hoặc hội viên HTCAA để đảm bảo năng lực chuyên môn và uy tín.

QUANG HUY - TÚ UYÊN

Nguồn PLO : https://plo.vn/cam-tay-chi-viec-giup-ho-kinh-doanh-ke-khai-thue-dung-luat-tranh-bi-phat-post903559.html