Căn bệnh diễn tiến lặng lẽ, kết thúc trong tuyệt vọng

2 giờ trướcBài gốc

Một bệnh nhi ở Tuyên Quang nhập viện sau khi bị chó cắn phức tạp vùng mặt. Ảnh: BVCC.

Những biểu hiện tưởng chừng như cảm cúm - mệt mỏi, nôn ói, biếng ăn - nhanh chóng chuyển thành sợ ánh sáng, sợ gió chỉ trong vài ngày. Với bé trai Y.J.P.H.Đ. (sinh năm 2021, trú tại xã Krông Năng, Đắk Lắk), đó là khởi đầu của một biến chuyển dữ dội.

72 giờ định mệnh

Bệnh nhi bắt đầu có dấu hiệu bất thường trên từ ngày 30/4 khi đang ở nhà. Đến ngày 2/5, gia đình đưa trẻ đến Bệnh viện Đa khoa Vùng Tây Nguyên. Tại đây, bệnh nhi được chẩn đoán sốt chưa rõ nguyên nhân, theo dõi co giật do sốt.

Chỉ trong vòng chưa đầy 24 giờ, bệnh cảnh chuyển biến nhanh chóng. Đến ngày 3/5, các bác sĩ đánh giá tiên lượng rất nặng. Trẻ rơi vào tình trạng nguy kịch với hàng loạt biến chứng: sốc nhiễm trùng, nhiễm trùng huyết gây tổn thương đa cơ quan, xuất huyết tiêu hóa, viêm não màng não, suy hô hấp độ IV, đồng thời được đặt vấn đề theo dõi bệnh dại.

Giữa thời điểm sinh tử, gia đình xin đưa trẻ về nhà. Cùng ngày, bệnh nhi không qua khỏi.

Đáng chú ý, theo người nhà, trước đó vài tháng, trẻ từng hai lần tiếp xúc với nguy cơ: bị mèo cào vào cẳng tay và bị chó cắn trượt da vùng bụng.

Gần đây, nhiều địa phương khác cũng ghi nhận các ca phơi nhiễm hoặc ổ dịch liên quan bệnh dại. Ngày 17/4, Trung tâm Chẩn đoán và Xét nghiệm thú y Trung ương - Trạm Chẩn đoán và Xét nghiệm II xác định một mẫu bệnh phẩm tại Quảng Ngãi dương tính với virus dại. Mẫu là đầu chó do Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Quảng Ngãi gửi, được lấy tại thôn Diên Niên (xã Sơn Tịnh) ngày 15/4.

Chỉ một vết cắn nhỏ cũng có thể dẫn đến hậu quả không qua khỏi nếu chủ quan. Ảnh: Garrisonlawfirm.

Lãnh đạo Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Quảng Ngãi cho biết ngay sau khi có kết quả, đơn vị đã tiến hành khoanh vùng, xử lý ổ dịch theo quy định, đồng thời phối hợp ngành y tế theo dõi các trường hợp bị chó cắn và hướng dẫn tiêm phòng kịp thời.

Ngày 19/4, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Tuyên Quang cũng tiếp nhận một trường hợp bé trai 4 tuổi (trú tại xã Xà Phỉm) bị chó nhà cắn khi đang chơi. Con chó chưa được tiêm phòng dại.

Trẻ được đưa đến Bệnh viện Đa khoa khu vực Đồng Văn với nhiều vết thương ở đầu, cánh tay phải, bả vai và bụng, trong đó có vết rách chảy máu phía sau gáy. Sau xử trí ban đầu, khâu vết thương và cầm máu, bệnh nhi được tư vấn tiêm vaccine phòng dại và chỉ định tiêm huyết thanh kháng dại. Hiện trẻ tiếp tục được theo dõi.

Tại TP.HCM, theo hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm của HCDC, ngày 17/4 cũng ghi nhận một vụ chó cắn khiến 3 người bị thương tại phường Phước Thắng. Các trường hợp được xử lý vết thương đúng cách, tiêm vaccine kịp thời và hiện sức khỏe ổn định.

Tuy nhiên, từ đầu năm đến ngày 20/4, TP.HCM đã ghi nhận 3 trường hợp không qua khỏi do bệnh dại, chiếm hơn 50% tổng số ca của cả năm 2025 (5 trường hợp). Con số này được đánh giá là đáng lo ngại.

Khi đã phát bệnh, y học gần như không thể cứu

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), bệnh dại có mặt ở hầu hết châu lục, trừ Nam Cực. Hơn 95% ca không qua khỏi xảy ra tại châu Á và châu Phi, chủ yếu ở các khu vực nông thôn, nơi việc kiểm soát bệnh dại ở chó, mèo còn hạn chế.

Mỗi năm, thế giới ghi nhận khoảng 59.000 ca không qua khỏi do bệnh dại. Tại Việt Nam, bệnh này gây hơn 70 ca ra đi mỗi năm, phần lớn do chó dại cắn.

Bác sĩ chuyên khoa I Võ Thanh Lâm, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, cho biết bệnh dại là bệnh nhiễm virus cấp tính của hệ thần kinh trung ương, lây từ động vật sang người qua chất tiết, thường là nước bọt.

Bệnh dại có xu hướng gia tăng vào mùa nóng, từ tháng 5 đến tháng 8, khi điều kiện thời tiết thuận lợi cho virus phát triển. Ảnh: Freepik.

Con đường lây chủ yếu là qua vết cắn hoặc vết liếm của động vật mắc bệnh. Một số trường hợp hiếm có thể lây qua khí dung hoặc ghép mô, tạng nhiễm virus.

"Ổ chứa virus dại trong tự nhiên thường là các loài động vật có vú như chó, mèo, dơi, cáo. Khi đã lên cơn dại, cả động vật và con người đều có tỷ lệ không qua khỏi gần như 100%", bác sĩ Lâm nhấn mạnh.

Đáng chú ý, bệnh dại có xu hướng gia tăng vào mùa nóng, từ tháng 5 đến tháng 8, khi điều kiện thời tiết thuận lợi cho virus phát triển.

"Cửa sống" duy nhất

Theo vị chuyên gia, bệnh dại diễn tiến qua nhiều giai đoạn. Giai đoạn ủ bệnh thường kéo dài trung bình 20-60 ngày, nhưng có thể ngắn chỉ vài ngày hoặc kéo dài nhiều năm. Thời gian ủ bệnh phụ thuộc vào vị trí vết thương - càng gần não, thời gian càng ngắn.

Giai đoạn khởi phát kéo dài 2-10 ngày, với các biểu hiện như sốt, đau đầu, mệt mỏi, tê và đau tại vị trí vết thương.

Khi bước vào giai đoạn toàn phát (viêm não), người bệnh có thể mất ngủ, kích thích, sợ ánh sáng, sợ tiếng động, sợ gió - những dấu hiệu điển hình. Ngoài ra còn có rối loạn thần kinh thực vật như tăng tiết nước bọt, vã mồ hôi, tụt huyết áp.

Bệnh có thể diễn tiến theo thể hung dữ (chiếm khoảng 80%) hoặc thể liệt. Người bệnh thường ra đi sau vài ngày do liệt cơ hô hấp.

Việc chẩn đoán sơ bộ dựa vào triệu chứng lâm sàng và yếu tố dịch tễ. Chẩn đoán xác định cần xét nghiệm như miễn dịch huỳnh quang, phân lập virus hoặc kỹ thuật PCR từ nước bọt, dịch não tủy, nước tiểu hay mô sinh thiết.

"Hiện nay, chúng ta chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu cho bệnh dại. Điều trị chủ yếu là hồi sức hỗ trợ và chăm sóc giảm nhẹ", bác sĩ Lâm nói.

Theo các chuyên gia, tiêm vaccine phòng dại là biện pháp hiệu quả nhất để ngăn ngừa bệnh.

Bác sĩ chuyên khoa I Nguyễn Đức Minh, Viện Pasteur TP.HCM, khuyến cáo người dân tiêm phòng chủ động cho các nhóm nguy cơ cao như nhân viên thú y, người làm việc trong phòng thí nghiệm, người giết mổ chó, hoặc người thường xuyên tiếp xúc với động vật.

Sau khi bị động vật cắn hoặc cào, cần xử trí ngay lập tức: rửa vết thương dưới vòi nước và xà phòng ít nhất 15 phút, sát khuẩn bằng cồn hoặc dung dịch i-ốt. Không nên khâu kín vết thương sớm.

Quan trọng nhất là đến cơ sở y tế để được tư vấn tiêm vaccine phòng dại và huyết thanh kháng dại nếu có chỉ định. Việc điều trị dự phòng cần thực hiện càng sớm càng tốt.

Phương Anh

Nguồn Znews : https://znews.vn/can-benh-dien-tien-lang-le-ket-thuc-trong-tuyet-vong-post1648922.html