Cán cân tiêu dùng ASEAN đảo chiều: Việt Nam tăng tốc, Thái Lan chững nhịp

5 giờ trướcBài gốc

Trong nhiều năm, Thái Lan từng được xem là trung tâm bán lẻ và tiêu dùng năng động bậc nhất Đông Nam Á. Tuy nhiên, bước sang giai đoạn 2025-2026, cán cân thị trường nội địa khu vực đang có sự dịch chuyển rõ rệt. Trong khi thị trường Thái Lan xuất hiện nhiều tín hiệu “giảm nhiệt”, thì Việt Nam lại nổi lên như một điểm sáng tăng trưởng với nền tảng tiêu dùng ngày càng vững chắc, quy mô mở rộng nhanh và động lực cấu trúc rõ ràng hơn.

Sự tương phản này không chỉ phản ánh nhịp tăng trưởng ngắn hạn, mà còn cho thấy khác biệt sâu sắc về cấu trúc kinh tế, nhân khẩu học và năng lực cải cách giữa hai nền kinh tế lớn trong khu vực.

THÁI LAN: TIÊU DÙNG VÀ BÁN LẺ GIẢM NHIỆT

Những con số khảo sát đầu năm 2026 đã gióng lên hồi chuông cảnh báo đối với thị trường bán lẻ Thái Lan. Theo khảo sát của Hiệp hội các nhà bán lẻ Thái Lan phối hợp với Ngân hàng Trung ương Thái Lan, chỉ số Retail Business Confidence (niềm tin kinh doanh) trong tháng 1/2026 giảm tới 29,9 điểm so với tháng trước. Đáng chú ý, mức chi tiêu trung bình trên mỗi hóa đơn giảm từ 54,9 xuống còn 26,3 điểm, trong khi tần suất mua sắm giảm từ 54,9 xuống 31,9 điểm.

Đây không đơn thuần là biến động theo mùa vụ sau kỳ nghỉ lễ, mà phản ánh tâm lý thận trọng lan rộng trong tiêu dùng. 65% doanh nghiệp bán lẻ được khảo sát dự báo hiệu quả kinh doanh sẽ suy giảm trong quý 1/2026. Tại Bangkok, khu vực chiếm 43% thị trường bán lẻ và bán buôn toàn quốc nhưng doanh số ở các trung tâm thương mại, cửa hàng bách hóa, thời trang và mỹ phẩm đều đi xuống. Ở các khu vực công nghiệp và nông nghiệp, chuỗi nhà hàng và bán lẻ lớn ghi nhận mức sụt giảm rõ rệt.

Song song với sự suy yếu của cầu nội địa là hiện tượng lạm phát âm kéo dài trong năm 2025, với CPI có thời điểm giảm 0,72% so với cùng kỳ. Lạm phát âm thường là chỉ dấu của cầu yếu, khi doanh nghiệp buộc phải điều chỉnh giá để kích thích mua sắm nhưng sức mua không cải thiện tương xứng. Niềm tin người tiêu dùng cũng rơi xuống mức thấp nhất 5 tháng do bất ổn chính trị và triển vọng kinh tế mờ nhạt.

Ở tầng sâu hơn, tăng trưởng GDP của Thái Lan được các tổ chức quốc tế như World Bank và OECD dự báo chỉ quanh mức 1,5-1,8% trong giai đoạn 2025-2026, thấp hơn đáng kể so với mặt bằng khu vực. Nợ hộ gia đình xấp xỉ 90% GDP, thuộc nhóm cao nhất ASEAN đang trở thành lực cản lớn đối với chi tiêu. Khi gánh nặng tài chính gia tăng, xu hướng tiết giảm tiêu dùng là điều khó tránh khỏi.

Các chuyên gia Thái Lan, trong đó có Aat Pisanwanich, đã thẳng thắn cảnh báo nền kinh tế đang mất dần lợi thế cạnh tranh trước các nước láng giềng. Những hạn chế về cải cách cơ cấu, hiệu quả hành chính và tình trạng già hóa dân số nhanh với khoảng 13 triệu người cao tuổi khiến thị trường nội địa khó duy trì vai trò đầu kéo như trước đây. Hình ảnh một “con hổ châu Á” đang dần nhường chỗ cho một nền kinh tế chật vật tìm động lực mới.

VIỆT NAM: TIÊU DÙNG BỨT PHÁ - NỀN TẢNG VỮNG CHẮC

Trái ngược với bức tranh trên, thị trường tiêu dùng Việt Nam đang thiết lập một mặt bằng tăng trưởng mới. Tổng doanh thu bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tháng 1 năm 2026 ước đạt 632,4 nghìn tỷ đồng, tăng 2,6% so với tháng trước và tăng 9,3% so với cùng kỳ năm trước (tương đương mức tăng của cùng kỳ năm 2025), nếu loại trừ yếu tố giá tăng 6,3% (cùng kỳ năm 2025 tăng 6,5%).

Trước đó, tính chung năm 2025, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước tăng 9,2% so với năm trước. Trong đó, doanh thu dịch vụ lưu trú, ăn uống tăng 14,6% và doanh thu du lịch lữ hành tăng 20,2%. Phản ánh xu hướng chuyển dịch từ tiêu dùng thiết yếu sang tiêu dùng trải nghiệm và nâng cao chất lượng sống.

Thương mại điện tử nổi lên như động lực mới, với quy mô ước đạt 32 tỷ USD năm 2026, chiếm 12% tổng doanh thu bán lẻ và duy trì tốc độ tăng trên 20% mỗi năm. Dự báo đến 2030, quy mô này có thể chạm mốc 50 tỷ USD.

Hệ sinh thái tiêu dùng đang được tái cấu trúc theo hướng đa kênh và số hóa. Doanh nghiệp đẩy mạnh tự động hóa, phân tích dữ liệu khách hàng, thanh toán không tiền mặt và tối ưu logistics. Cả nước hiện có hơn 1.290 siêu thị, gần 280 trung tâm thương mại và hơn 8.200 chợ truyền thống, cho thấy quá trình hiện đại hóa đang song hành cùng cấu trúc phân phối truyền thống.

Ở bình diện vĩ mô, tăng trưởng GDP năm 2025 đạt khoảng 8%, theo nhiều đánh giá trong đó có từ IMF. Mục tiêu tăng trưởng hai chữ số trong các năm tới, cùng kế hoạch tăng đầu tư công khoảng 26% năm 2026, tạo lực đẩy đáng kể cho thu nhập và chi tiêu hộ gia đình. Các dự án hạ tầng quy mô lớn như sân bay Long Thành hay tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng đang mở rộng không gian phát triển, lan tỏa cơ hội đến nhiều vùng kinh tế.

Nền tảng nhân khẩu học cũng là lợi thế chiến lược. Với quy mô dân số hơn 100 triệu người và cơ cấu dân số trẻ, Việt Nam vẫn đang trong thời kỳ dân số vàng, trái ngược với xu hướng già hóa nhanh của Thái Lan. Tầng lớp trung lưu gia tăng nhanh tạo ra sức cầu ổn định và bền vững hơn trong dài hạn.

Không chỉ vậy, Việt Nam đã vượt Thái Lan ở hai chỉ số quan trọng là FDI và kim ngạch xuất khẩu. Theo nhận định của Nikkei Asia, nếu duy trì đà tăng trưởng hiện tại, GDP danh nghĩa của Việt Nam có thể tiến sát và thậm chí vượt Thái Lan trong vài năm tới, đưa Việt Nam trở thành nền kinh tế lớn thứ hai Đông Nam Á sau Indonesia.

Chuyên gia kinh tế đánh giá, sự khác biệt giữa hai thị trường không đơn thuần là câu chuyện ngắn hạn về chu kỳ kinh tế. Đó là kết quả của khác biệt cấu trúc: một bên đang đối mặt với nợ cao, già hóa dân số và cải cách chậm; bên kia hưởng lợi từ dân số trẻ, chiến lược tăng trưởng gắn với phân phối lại nguồn lực và đẩy mạnh đầu tư hạ tầng.

Thị trường Thái Lan chưa mất đi tiềm năng, nhưng đang cần những cải cách mạnh mẽ để khôi phục niềm tin và động lực nội địa. Trong khi đó, Việt Nam đang bước vào giai đoạn cạnh tranh mới, nơi năng lực đổi mới, quản trị và công nghệ sẽ quyết định vị thế doanh nghiệp trong không gian tiêu dùng mở rộng nhanh.

Nếu xu hướng hiện tại được duy trì, bản đồ tiêu dùng ASEAN có thể chứng kiến một sự tái định vị quan trọng: Việt Nam không chỉ bắt kịp, mà còn có khả năng vượt lên như một trung tâm tiêu dùng và bán lẻ mới của khu vực.

Hà Linh

Nguồn Thương Gia : https://thuonggiaonline.vn/can-can-tieu-dung-asean-dao-chieu-viet-nam-tang-toc-thai-lan-chung-nhip-post568317.html