Bến K15 (Khu Di tích Quốc gia đặc biệt Đường Hồ Chí Minh trên biển) nằm dưới chân đồi Nghinh Phong, thuộc phường Đồ Sơn (Hải Phòng). Đây là một vị trí đặc biệt, phía trước là biển lớn, phía sau là đồi núi che chắn.
Chính điều kiện địa lý này đã khiến trong lịch sử, nơi đây được lựa chọn làm điểm xuất phát của những con tàu không số - lực lượng nòng cốt của tuyến vận tải chiến lược trên biển - góp phần chi viện cho chiến trường miền Nam. (Ảnh: Đại Thắng).
Với vị trí là thành phố cảng biển lớn nhất miền Bắc, là trung tâm kết nối các tuyến đường giao thông với tỉnh, thành khu vực phía Bắc nên nơi đây rất thuận lợi trong việc tiếp nhận hàng viện trợ từ bên ngoài vào qua đường bộ và đường biển, cũng như sự chi viện, giúp đỡ từ nước bạn. (Trong ảnh là những chiếc cọc bê tông cốt thép, nơi neo đậu của những con tàu không số năm xưa).
Vì vậy, Hải Phòng được chọn là bến khởi nguồn cho con đường Hồ Chí Minh trên biển. Bến K15 được xây dựng, đưa vào sử dụng làm nơi tập kết hàng hóa và xuất phát của những con tàu không số, nối liền hậu phương miền Bắc với tiền tuyến miền Nam. (Ảnh: Đại Thắng)
Hình ảnh tư liệu về những con tàu lịch sử, không mang số hiệu, không để lại dấu vết, hoạt động hoàn toàn bí mật giữa đại dương mênh mông.
Sau chiến tranh, Bến K15 được Nhà nước công nhận là Di tích Quốc gia đặc biệt vào năm 2024. Nơi đây không chỉ là chứng tích của một thời kỳ hào hùng mà còn là “địa chỉ đỏ” giáo dục truyền thống cách mạng cho các thế hệ hôm nay và mai sau. (Ảnh: Đại Thắng)
Sáng 14/5, UBND TP Hải Phòng long trọng tổ chức khởi công, khánh thành 14 công trình, dự án trọng điểm, trong đó có quần thể di tích Bến K15.
Các đại biểu thực hiện nghi lễ dâng hương, dâng hoa, tưởng niệm các anh hùng liệt sỹ đoàn tàu không số trong ngày khánh thành quần thể di tích.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, các lãnh đạo Thành ủy, chính quyền TP Hải Phòng, phường Đồ Sơn và các cựu cán bộ, chiến sỹ đoàn tàu không số đã tham gia buổi lễ.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu chụp ảnh lưu niệm cùng lãnh đạo TP Hải Phòng và Ban liên lạc đoàn tàu không số tại đài tưởng niệm Bến K15.
Dự án đầu tư xây dựng tu bổ, tôn tạo quần thể di tích Bến K15 rộng khoảng 2,28 ha, với tổng mức đầu tư hơn 234 tỷ đồng từ nguồn ngân sách thành phố, thực hiện từ 2024 - 2026. (Trong ảnh là hạng mục đền thờ liệt sỹ).
Trong đền trưng bày sa bàn tuyến đường Hồ Chí Minh trên biển chi viện cho chiến trường miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, góp phần vào đại thắng mùa Xuân 1975, giải phóng miễn Nam, thống nhất đất nước.
Các bức ảnh, hiện vật, bức thư của cán bộ, chiến sỹ đoàn tàu không số năm xưa được sưu tập và trưng bày tại đền thờ.
Công trình mô phỏng tàu không số và các chiến sỹ trong quần thể di tích.
Bức phù điêu Đại tướng Võ Nguyên Giáp với lực lượng Hải quân Nhân dân Việt Nam.
Dự án còn xây dựng tuyến kè lấn biển, hệ thống hạ tầng cấp điện, cấp thoát nước, bãi đỗ xe, đường dạo cảnh quan, hệ thống cây xanh...và các công trình phụ trợ nhằm phát huy giá trị của khu di tích.
Việc hoàn thành Dự án tu bổ, tôn tạo quần thể di tích Bến K15 có ý nghĩa quan trọng trong phát huy giá trị Di tích Quốc gia đặc biệt Đường Hồ Chí Minh trên biển; nhằm tưởng nhớ, tri ân các anh hùng, liệt sỹ.
Đồng thời, đây còn là nơi sinh hoạt chính trị, văn hóa và du lịch của phường Đồ Sơn, thành phố Hải Phòng và cả nước; góp phần giáo dục truyền thống cách mạng, tinh thần yêu nước và lòng tự hào dân tộc cho thế hệ trẻ, thúc đẩy phát triển văn hóa - du lịch, kinh tế - xã hội của địa phương.
Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, tại bến tàu không số Đồ Sơn - TP Hải Phòng (K15) , Tiểu đoàn 3, Trung đoàn Công binh 83 thuộc Bộ Tư lệnh Công binh (sau này thuộc Bộ Tư lệnh Hải quân) đã xây dựng cầu tàu Đồ Sơn, nơi xuất phát đầu tiên, chủ yếu của những con tàu không số, Đoàn 125 Hải quân Nhân dân Việt Nam, mở tuyến đường chiến lược “Đường Hồ Chí Minh trên biển”.
Trong 14 năm (1961-1975), đường Hồ Chí Minh trên biển với 5 tuyến đường có tổng chiều dài gần 12.000 hải lý, đã làm nên chiếc cầu huyết mạch trên biển nối hậu phương miền Bắc với tiền tuyến miền Nam, thực hiện hàng trăm lượt tàu, thuyền, vận chuyển 152.876 tấn vũ khí trang bị kỹ thuật, thuốc chữa bệnh, hàng hóa và hơn 80.026 lượt cán bộ, chiến sỹ, góp phần vào thắng lợi của sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, tạo dựng nên một con đường huyền thoại trên biển mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu.
Minh Khang