Bảo đảm quyền phát triển kinh tế tư nhân
Tăng trưởng GDP 2025 của Việt Nam ước đạt hơn 8%, trong đó kinh tế tư nhân đóng góp khoảng một nửa. Tuy nhiên, theo ông Phạm Trọng Nhân, Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM, con số này chứa đựng những thực tế đầy trăn trở.
Tại phiên thảo luận ở hội trường chiều ngày 20/4 thuộc chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, đại biểu Nhân chỉ rõ, dù đóng góp hơn một nửa GDP, tạo việc làm cho 82% lực lượng lao động và xã hội hóa 60% tổng đầu tư toàn xã hội, khu vực kinh tế tư nhân chỉ chiếm vỏn vẹn 10% kim ngạch xuất khẩu. Phần lớn giá trị xuất khẩu vẫn nằm trong tay khu vực FDI.
“Chênh lệch đó phản ánh thực tế là kinh tế tư nhân hiện chủ yếu hoạt động ở thị trường nội địa, gia công hoặc các phân khúc giá trị thấp. Trong khi những lĩnh vực chiến lược, công nghệ cao và hạ tầng lại thiếu vắng vai trò dẫn dắt của khu vực này”, ông Nhân nhận định.
Đại biểu Phạm Trọng Nhân, Đoàn đại biểu Quốc hội TP.HCM. Ảnh: quochoi.vn
Vị đại biểu băn khoăn, liệu rằng phải chăng khu vực được xác định là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế vẫn đang vận hành trong một khuôn khổ thể chế chưa tương xứng.
Một trong những bằng chứng là suốt 5 năm qua, khó khăn lớn nhất của doanh nghiệp tư nhân vẫn là tiếp cận tín dụng với chỉ khoảng 30% doanh nghiệp tiếp cận được nguồn vốn chính thức, dù Luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa đã có hiệu lực gần 10 năm.
Hay như theo Nghị quyết 198 của Chính phủ, các ưu đãi vẫn chủ yếu gắn với điều kiện về tín dụng xanh, tiêu chuẩn ESG, mang tính hỗ trợ có điều kiện chứ chưa phải là sự bảo hộ trực diện, ông Nhân thẳng thắn chỉ ra.
Do đó, đại biểu Nhân cho rằng, tư duy hiện nay vẫn thiên về hỗ trợ, tức là khi khó khăn mới hỗ trợ, trong khi điều doanh nghiệp cần nhất là một khung pháp lý vững chắc, ổn định và có tính dự báo để yên tâm đầu tư dài hạn vào các lĩnh vực then chốt.
Từ bối cảnh đó, ông Nhân kiến nghị Quốc hội đưa vào chương trình lập pháp Luật bảo đảm quyền phát triển kinh tế tư nhân.
Ông kỳ vọng, luật này sẽ tập trung vào ba trụ cột bao gồm luật hóa nguyên tắc bình đẳng thực chất trong tiếp cận đất đai, tín dụng và cơ hội đầu tư; xác lập vùng an toàn pháp lý, bảo vệ người làm đúng quy định tại thời điểm quyết định, hạn chế rủi ro từ việc thay đổi chính sách; thiết lập cơ chế giám sát thường niên của Chính phủ trước Quốc hội về việc thực thi các quyền của khu vực kinh tế tư nhân.
Đổi mới tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu
Cũng thảo luận tại hội trường về phát triển kinh tế - xã hội, đại biểu Nguyễn Đại Thắng, Đoàn ĐBQH tỉnh Hưng Yên, cho rằng, cần chuyển dịch mô hình tăng trưởng, lấy khoa học công nghệ làm động lực trung tâm.
Theo đó, kiến nghị Chính phủ đầu tư cho nghiên cứu và phát triển ít nhất 1,5% GDP. Đồng thời, cần có các chính sách đột phá để thu hút chuyên gia giỏi, cả người nước ngoài và người Việt Nam ở nước ngoài, về làm việc.
Cùng chia sẻ về vấn đề khoa học công nghệ, đại biểu Trần Văn Khải – Đoàn ĐBQH tỉnh Ninh Bình, cho rằng, cần lưu ý rủi ro lạc hậu công nghệ, vòng đời công nghệ rất ngắn trong khi quy trình đầu tư thường kéo dài, chậm một nhịp là mất lợi thế và gây lãng phí.
Bên cạnh đó, Việt Nam hiện đang thiếu cơ chế cho đầu tư vào dữ liệu, phần mềm lõi, thuật toán và sở hữu trí tuệ. Việc thiếu cơ chế đặt hàng, khoán chi sẽ làm chuyển đổi số bị kéo lùi.
Không chỉ vậy, cần đảm bảo an ninh mạng và chủ quyền dữ liệu, nhất là khi số hóa càng sâu thì rủi ro bị tấn công càng lớn, có thể gây gián đoạn dịch vụ công và sản xuất kinh doanh.
Ngoài ra, ông Khải cho rằng có khả năng "đứt gãy" vận hành do thiếu nhân lực, nếu đầu tư tiền bạc mà thiếu người có năng lực quản trị dự án số/khoa học công nghệ ở cả trung ương và địa phương thì hệ thống sẽ không thể vận hành hiệu quả.
Mai Anh