Cần đánh giá tác động phát sinh trước khi ra quyết định

3 giờ trướcBài gốc

Đánh giá kỹ lưỡng

Chỉ 2 tuần sau khi nhận được đề xuất đặc biệt từ Tập đoàn Vingroup, Văn phòng Chính phủ đã có Công văn số 5119/VPCP-CN gửi Bộ Xây dựng và UBND TP. Hà Nội, truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc về phương án di dời tuyến đường sắt từ ga Hà Nội đến Ngọc Hồi nhằm bàn giao mặt bằng thực hiện Dự án mở rộng Quốc lộ 1A.

Đáng chú ý, chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc không chỉ dừng ở việc xem xét đề xuất của Vingroup, mà còn đặt ra yêu cầu phải đánh giá toàn diện các tác động phát sinh trước khi đưa ra quyết định.

Ga Giáp Bát cũng sẽ phải di dời để giải phóng mặt bằng phục vụ mở rộng Quốc lộ 1A đoạn Vành đai 1 - Cầu Giẽ. Ảnh tư liệu

Theo đó, Bộ Xây dựng được giao chủ trì, phối hợp với UBND TP. Hà Nội và các cơ quan liên quan rà soát, đánh giá kỹ lưỡng những ảnh hưởng đối với hoạt động vận tải đường sắt, chi phí xã hội, ùn tắc giao thông, hoạt động sản xuất, kinh doanh của Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam cũng như việc làm, đời sống của người lao động trong trường hợp dịch chuyển chức năng ga đầu mối từ ga Hà Nội về Ngọc Hồi khi hệ thống hạ tầng kết nối và khu ga Ngọc Hồi chưa được đầu tư đồng bộ.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ yêu cầu việc lựa chọn phương thức đầu tư phải được nghiên cứu, so sánh để bảo đảm tối ưu và hiệu quả.

“Trường hợp triển khai theo phương thức PPP, quá trình lựa chọn nhà đầu tư phải tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật, bảo đảm công khai, minh bạch và không để xảy ra thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước” - Phó Thủ tướng Thường trực chỉ đạo.

Trước đó, trong vai trò nhà đầu tư đứng đầu liên danh thực hiện dự án Trục không gian Quốc lộ 1A gắn với chỉnh trang, tái thiết đô thị theo phương thức PPP, loại hợp đồng BT (xây dựng - chuyển giao), đoạn từ Vành đai 1 đến nút giao Cầu Giẽ, Tập đoàn Vingroup đã có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ đề xuất phương án di dời tuyến đường sắt từ ga Hà Nội đến Ngọc Hồi để bàn giao mặt bằng phục vụ thi công công trình.

Bảo đảm không làm đứt gãy chuỗi vận tải đường sắt quốc gia

Lãnh đạo Bộ Xây dựng nhấn mạnh, việc bàn giao đoạn tuyến đường sắt hiện hữu Ngọc Hồi - Yên Viên chỉ được thực hiện sau khi hoàn thành đầu tư các công trình thay thế nhằm bảo đảm không làm đứt gãy chuỗi vận tải đường sắt quốc gia, không ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam.

Theo đề xuất, Vingroup kiến nghị các cơ quan chức năng hoàn thành việc di dời chức năng ga đầu mối từ ga Hà Nội về ga Ngọc Hồi hoặc vị trí phù hợp do Bộ Xây dựng và UBND TP. Hà Nội xác định trong năm 2026 nhằm sớm có mặt bằng triển khai dự án.

Đồng thời, doanh nghiệp này đề xuất được nghiên cứu đầu tư theo phương thức PPP một số hạng mục hạ tầng đường sắt liên quan, gồm ga hành khách và ga hàng hóa tạm tại Ngọc Hồi; dự án cải dịch tuyến đường sắt khổ 1.000 mm đoạn Ngọc Hồi - Phú Xuyên; cùng tuyến đường sắt vành đai phía Đông, đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn, nhằm từng bước hình thành mạng lưới kết nối mới, thay thế một số đoạn tuyến đường sắt hiện hữu trong khu vực nội đô.

Đáng chú ý, để bảo đảm hoạt động vận tải không bị gián đoạn trong quá trình chuyển đổi, Vingroup cam kết bố trí các tuyến xe buýt miễn phí kết nối ga Ngọc Hồi với trung tâm TP. Hà Nội phục vụ hành khách.

Doanh nghiệp này cũng cho biết sẵn sàng tiếp nhận số lao động dôi dư hoặc tạm thời chưa được bố trí việc làm trong quá trình tổ chức lại hệ thống đường sắt nội đô vào làm việc tại các đơn vị thành viên của Tập đoàn.

Yêu cầu tiên quyết

Theo Quy hoạch mạng lưới đường sắt được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt, sau năm 2030 sẽ chuyển đoạn Ngọc Hồi - Yên Viên, Gia Lâm - Lạc Đạo thành đường sắt đô thị; đoạn từ Phú Xuyên đến Ngọc Hồi đi chung hành lang với tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam.

Như vậy, phương án tổ chức vận tải đường sắt quốc gia trong tương lai sẽ không đi xuyên tâm qua trung tâm TP. Hà Nội.

Tuy nhiên, Vingroup có lý do để đề xuất đẩy sớm việc di dời tuyến đường sắt quốc gia đoạn từ ga Hà Nội đến Ngọc Hồi thay vì chờ thực hiện theo lộ trình quy hoạch hiện hành.

Theo chỉ giới đường đỏ đã được UBND TP. Hà Nội phê duyệt, tuyến đường sắt quốc gia hiện hữu đoạn từ ga Hà Nội đến Ngọc Hồi nằm trong phạm vi mặt bằng thi công của công trình Trục không gian Quốc lộ 1A gắn với chỉnh trang, tái thiết đô thị theo phương thức PPP, loại hợp đồng BT, đoạn từ Vành đai 1 đến nút giao Cầu Giẽ, có bề rộng mặt cắt lên tới 90 m.

Vì vậy, để bảo đảm mục tiêu hoàn thành công trình vào cuối năm 2027, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng phải được triển khai khẩn trương, trong đó có việc di dời tuyến đường sắt hiện hữu.

Theo tính toán của nhà đầu tư, phần lớn mặt bằng phục vụ thi công cần được bàn giao trong năm 2026 mới có thể đáp ứng yêu cầu tiến độ.

Trước đó, vào cuối tháng 5/2026, Bộ Xây dựng đã đề xuất giao UBND TP. Hà Nội làm cơ quan chủ quản đầu tư một số dự án đường sắt quốc gia trên địa bàn Thủ đô nhằm đẩy nhanh tiến độ triển khai và tạo cơ sở cho việc tổ chức lại mạng lưới đường sắt khu vực phía Nam Hà Nội.

Trong số này có dự án Đường sắt vành đai phía Đông, đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn, dài khoảng 31,3 km tuyến chính và 10,3 km tuyến nhánh, với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 25.675 tỷ đồng. Giai đoạn 1 được đầu tư theo tiêu chuẩn đường đôi, gồm một tuyến khổ 1.435 mm và một tuyến khổ 1.000 mm.

Bên cạnh đó là dự án Xây dựng đoạn đường sắt cải dịch từ ga Phú Xuyên đến ga Ngọc Hồi, kết hợp xây dựng mới ga Thường Tín và Trung tâm điều hành vận tải đường sắt quốc gia. Tuyến có chiều dài khoảng 26,5 km, tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 11.523 tỷ đồng.

Đây được xem là các công trình hạ tầng có vai trò đặc biệt quan trọng nhằm thay thế từng phần chức năng của tuyến đường sắt hiện hữu đoạn ga Hà Nội - Ngọc Hồi, đồng thời tạo điều kiện để từng bước bàn giao mặt bằng phục vụ các công trình giao thông và phát triển đô thị theo quy hoạch mà không làm đứt gãy chuỗi vận tải đường sắt quốc gia.

Theo Bộ Xây dựng, nếu giao UBND TP. Hà Nội làm cơ quan chủ quản, các công trình này có thể được áp dụng các cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết số 258/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù để thực hiện các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô, bao gồm chỉ định nhà đầu tư theo phương thức PPP, qua đó rút ngắn đáng kể thời gian chuẩn bị đầu tư và triển khai thực hiện.

Đây cũng là cơ sở để phấn đấu hoàn thành trong giai đoạn 2027 - 2028 theo đề xuất của TP. Hà Nội, thay vì phải chờ tới sau năm 2030 nếu thực hiện theo quy trình đầu tư thông thường.

Anh Minh

Nguồn Thời báo Tài chính : https://thoibaotaichinhvietnam.vn/can-danh-gia-tac-dong-phat-sinh-truoc-khi-ra-quyet-dinh-198617.html