Cạn kiệt nước ngầm trên toàn cầu

2 giờ trướcBài gốc

An ninh nước đang bị đe dọa nghiêm trọng.

Nước ngầm đang cạn dần

Mới đây, Viện Nước, Môi trường và Sức khỏe của Đại học Liên hợp quốc (UNU-INWEH) công bố báo cáo “Khủng hoảng tài nguyên nước toàn cầu: Con người khai thác vượt khả năng phục hồi của Trái đất”. Báo cáo cho biết thế giới đang bước vào giai đoạn suy kiệt tài nguyên nước, khi việc khai thác nước mặt và nước ngầm đã vượt quá khả năng tái tạo tự nhiên. Hiện gần 75% dân số toàn cầu sống tại các quốc gia thiếu an ninh nước, khoảng 4 tỷ người trải qua khan hiếm nước nghiêm trọng ít nhất một tháng mỗi năm, và 3 tỷ người sống ở các khu vực có trữ lượng nước suy giảm hoặc bất ổn.

Theo Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO), nước ngầm cung cấp khoảng 50% nước sinh hoạt toàn cầu và 25% lượng nước tưới cho nông nghiệp. Tuy nhiên, nguồn nước này đang bị khai thác nhanh hơn khả năng bổ sung tự nhiên. UNU-INWEH cho biết, 70% các tầng chứa nước lớn trên thế giới đang suy giảm dài hạn, hơn 6 triệu km2 đất bị sụt lún do bơm hút nước ngầm, và gần 2 tỷ người đang sống trên các vùng đất đang lún xuống.

Giáo sư Kaveh Madani – Giám đốc UNU-INWEH cảnh báo: “Nhiều khu vực đang sống vượt quá khả năng thủy văn của mình, và nhiều hệ thống nước quan trọng đã thực sự suy kiệt”. Theo ông, con người không chỉ tiêu hết lượng nước được bổ sung hằng năm từ mưa và sông suối mà còn đang rút cạn kho dự trữ lâu dài như nước ngầm, sông băng, đất ngập nước và hồ tự nhiên.

Hiện có hơn 170 triệu hecta đất canh tác có tưới chịu áp lực nước cao, trên 100 triệu hecta đất nông nghiệp bị suy thoái do nhiễm mặn, trong khi 410 triệu hecta đất ngập nước tự nhiên đã biến mất trong 50 năm. Thiệt hại kinh tế do hạn hán, suy thoái đất và cạn kiệt nước ngầm ước tính hơn 300 tỷ USD mỗi năm.

Tại châu Âu, phân tích dữ liệu vệ tinh giai đoạn 2002-2024 của các nhà khoa học Đại học College London (UCL) cho thấy, nhiều vùng rộng lớn ở nam và trung Âu đang khô dần, từ Tây Ban Nha, Ý đến Pháp, Đức, Romania và Ba Lan. Trong khi đó, theo Cơ quan Môi trường châu Âu (EEA), khai thác nước ngầm tại Liên minh châu Âu tăng 6% trong giai đoạn 2000–2022; riêng năm 2022, nước ngầm chiếm 62% nguồn cấp nước công cộng và 33% nhu cầu nước nông nghiệp của khối.

Giáo sư Mohammad Shamsudduha (UCL) nhận định, biến đổi khí hậu đang làm thay đổi mô hình mưa, với các trận mưa lớn dồn dập nhưng ít thấm xuống đất, khiến khả năng bổ cập nước ngầm giảm.

Ở Nam Á, khủng hoảng nước ngầm thể hiện rõ tại nhiều đô thị lớn. Nghiên cứu của Viện Khoa học Ấn Độ (IISc) cho thấy, 65 khu vực của thành phố Bengaluru có nguy cơ thiếu nước nghiêm trọng. Thành phố hơn 13 triệu dân này cần khoảng 2.600 triệu lít nước mỗi ngày, nhưng hệ thống cấp nước chính chỉ đáp ứng khoảng 1.450 triệu lít, phần còn lại phụ thuộc vào nước ngầm và xe bồn.

Ở Mỹ, suy giảm nước ngầm cũng diễn ra nhanh chóng. Từ năm 2003, lưu vực sông Colorado đã mất khoảng 34 tỷ m3 nước ngầm, tương đương dung tích tối đa của hồ Mead (hồ chứa nước lớn nhất nước Mỹ). Lưu vực này cung cấp nước cho khoảng 40 triệu người, nhưng hạn hán kéo dài khiến nhiều bang ngày càng phụ thuộc vào nước ngầm như nguồn dự trữ cuối cùng.

Giải pháp bảo vệ nước ngầm

Trước tình trạng suy giảm nguồn nước ngày càng rõ rệt, UNU-INWEH khuyến nghị các quốc gia chuyển từ tư duy “quản lý khủng hoảng nước” sang quản lý trong điều kiện khan hiếm lâu dài, tập trung vào giảm khai thác quá mức, kiểm soát ô nhiễm và điều chỉnh cách sử dụng nước để thích nghi với nguồn tài nguyên hạn chế.

Theo UNESCO, bảo vệ nước ngầm cần bắt đầu từ việc theo dõi và quản lý tốt hơn các tầng chứa nước, đồng thời xây dựng hệ thống quan trắc và dữ liệu để quản lý nước mặt và nước ngầm như một hệ thống thống nhất.

Một số địa phương đã bắt đầu triển khai các biện pháp cụ thể. Tại bang Texas (Mỹ), chính quyền địa phương đã mua lại và bảo tồn các khu đất nằm trên vùng bổ cập của tầng chứa nước Edwards, nhằm hạn chế xây dựng và giữ khả năng thấm nước tự nhiên. Cách làm này được các nhà khoa học đánh giá là một trong những phương án hiệu quả để duy trì nguồn nước ngầm cho khu vực.

Ở châu Âu, các chuyên gia thủy văn cho rằng chỉ dựa vào hồ chứa lớn là chưa đủ. Nhiều quốc gia đang thúc đẩy các giải pháp như tái sử dụng nước thải đã xử lý, thu gom nước mưa, giảm thất thoát đường ống và thiết kế đô thị tăng khả năng thấm nước. Tại Anh, các nhà khoa học còn đề xuất tách nước uống khỏi nước tái chế dùng cho tưới cây, vệ sinh hoặc công nghiệp để giảm áp lực lên nguồn nước sạch.

Tại nhiều vùng nông nghiệp ở Ấn Độ và Mỹ, chính quyền địa phương khuyến khích chuyển sang các loại cây trồng ít tiêu thụ nước và siết chặt quản lý khoan giếng, bơm hút nước ngầm. Theo các chuyên gia, tiết kiệm nước trong nông nghiệp còn đòi hỏi việc điều chỉnh cơ cấu cây trồng và phương thức canh tác phù hợp với khí hậu khô hạn.

Đối với các đô thị tăng trưởng nhanh, quản lý nước ngầm trở thành ưu tiên. Thành phố Bengaluru đang triển khai các biện pháp như kiểm soát giếng khoan, khôi phục hồ tự nhiên và giảm thất thoát trong hệ thống cấp nước, đồng thời chuẩn bị phương án ứng phó trong mùa khô.

Thực tế cho thấy, nếu tiếp tục khai thác nguồn nước dưới lòng đất vượt quá khả năng phục hồi, nhân loại sẽ phải đối mặt với những rủi ro lớn về an ninh nước, an ninh lương thực và ổn định xã hội.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Đoàn Kết : https://daidoanket.vn/can-kiet-nuoc-ngam-tren-toan-cau.html