Cần tăng mức xử phạt để chặn đứng thuốc lá lậu

2 giờ trướcBài gốc

Thông tin trên được đưa ra tại tọa đàm “Phòng, chống thuốc lá lậu - Thực trạng và hành lang pháp lý trong tình hình mới” tổ chức tại Hà Nội với sự tham gia của nhiều chuyên gia, nhà quản lý.

Thủ đoạn tinh vi, liên tục biến đổi

Theo các đại biểu, hoạt động buôn bán thuốc lá điếu, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng nhập lậu không chỉ gia tăng về quy mô mà còn ngày càng chuyên nghiệp. Các đối tượng thường hoạt động khép kín, chỉ giao dịch qua người quen, hạn chế tiếp xúc với người lạ để tránh bị phát hiện.

Thuốc lá lậu bị lực lượng chức năng phát hiện và xử lý tại tỉnh Cà Mau

Một trong những thủ đoạn phổ biến là chia nhỏ hàng hóa, mỗi giao dịch thường dưới 1.500 bao nhằm né tránh xử lý hình sự. Quá trình vận chuyển không theo quy luật cố định, sử dụng linh hoạt nhiều phương tiện như xe khách, xe tải và kết hợp nhiều chặng trung chuyển, khiến việc theo dõi, phát hiện gặp nhiều khó khăn.

Ngoài ra, các đối tượng còn áp dụng nhiều biện pháp ngụy trang tinh vi. Thuốc lá thường được đóng trong bao kín, giấu trong các vật dụng cồng kềnh có khoang rỗng như loa thùng, thùng carton hoặc thiết bị gia dụng. Hàng hóa được “xé lẻ”, phân tán thành nhiều lô nhỏ để giảm rủi ro khi bị phát hiện và gây khó khăn cho việc thu thập chứng cứ.

Đáng chú ý, các đối tượng ngày càng tận dụng sự phát triển của dịch vụ chuyển phát nhanh. Hình thức giao hàng thu tiền hộ (COD) bị lợi dụng để trà trộn thuốc lá lậu vào các bưu kiện. Quy trình giao nhận nhanh và chính sách bảo mật thông tin khách hàng khiến việc kiểm soát trở nên phức tạp hơn, tạo ra những “kẽ hở” đáng lo ngại.

Ông Đặng Văn Dũng, Phó Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo quốc gia chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả cho biết, trong giai đoạn 2014–2025, lực lượng chức năng đã phát hiện, bắt giữ hơn 110 triệu bao thuốc lá và hơn 388 tấn lá thuốc lá.

Tuy nhiên, con số này mới chỉ phản ánh một phần thực tế. Hoạt động buôn lậu vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp và có xu hướng chuyển dịch sang các phương thức tinh vi hơn, đặc biệt trên môi trường thương mại điện tử, đường biển và hàng không.

Không chỉ gây thất thu ngân sách, thuốc lá nhập lậu còn ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng. Đáng lo ngại, nhu cầu sử dụng thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, đang có xu hướng gia tăng trong giới trẻ, trong khi lợi nhuận từ buôn lậu các mặt hàng này lại rất cao.

Cần nâng mức xử phạt để tăng tính răn đe

Đại diện Ban Pháp chế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), bà Phan Minh Thủy - Trưởng phòng Tư vấn chính sách và pháp luật cho rằng, mức xử phạt hành chính của Việt Nam hiện nay còn thấp so với nhiều quốc gia trong khu vực.

Lực lượng chức năng kiểm tra thuốc lá lậu tại điểm bán lẻ

Cụ thể, mức phạt cao nhất của Việt Nam hiện khoảng 100 triệu đồng, tương đương chưa đến 0,8 lần GDP bình quân đầu người. Trong khi đó, tỷ lệ này tại Singapore là 2,47 lần, Malaysia 7,45 lần và Thái Lan là 1,88 lần. “Với mức phạt còn khiêm tốn, nhiều đối tượng có thể coi tiền phạt như một phần chi phí kinh doanh”, bà Thủy nhận định.

Các chuyên gia cho rằng, nếu chế tài không đủ mạnh, những nỗ lực kiểm tra, xử lý sẽ khó mang lại hiệu quả bền vững. Việc nâng mức xử phạt không chỉ nhằm trừng phạt hành vi vi phạm mà còn là thông điệp rõ ràng về quyết tâm lập lại kỷ cương thị trường.

Theo ông Nguyễn Chí Nhân, Tổng Thư ký Hiệp hội Thuốc lá Việt Nam, cho biết bên cạnh thuốc lá điếu truyền thống, sự len lỏi của thuốc lá thế hệ mới đang là vấn đề đáng lo ngại. Dù đã bị cấm từ đầu năm 2025, các sản phẩm này vẫn âm thầm lưu hành, đặc biệt trong giới trẻ.

Ông Nhân nhấn mạnh, cần tăng cường kiểm tra, giám sát khâu bán lẻ và xử lý nghiêm theo các quy định mới. Khi các điểm bán không dám kinh doanh hàng lậu do chế tài đủ mạnh, đầu ra của thị trường bất hợp pháp sẽ bị thu hẹp.

Bên cạnh đó, cần nghiên cứu nâng mức xử phạt tương xứng với lợi nhuận bất hợp pháp, đồng thời áp dụng nghiêm các biện pháp bổ sung như tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm, đình chỉ hoặc thu hồi giấy phép kinh doanh.

Các ý kiến tại tọa đàm thống nhất rằng, phòng chống thuốc lá lậu là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của các cơ quan quản lý, chính quyền địa phương, doanh nghiệp và người dân.

Quan trọng hơn, hành lang pháp lý cần được hoàn thiện theo hướng đủ chặt để quản lý, đủ mạnh để răn đe và đủ rõ để thực thi. Chỉ khi chế tài được nâng lên tương xứng, kết hợp với kiểm soát hiệu quả thị trường, tình trạng buôn lậu thuốc lá mới có thể được kiềm chế một cách bền vững.

N.KHANG; ảnh: V.ĐUM

Nguồn Văn hóa : http://baovanhoa.vn/phap-luat/can-tang-muc-xu-phat-de-chan-dung-thuoc-la-lau-223140.html