Cận Tết, làng bánh đa 300 năm ở Nghệ An 'đỏ lửa' suốt ngày đêm

3 giờ trướcBài gốc

Nghề "nhen lửa là có ăn"

Những ai từng đi qua làng nghề Vĩnh Đức, xã Đô Lương, tỉnh Nghệ An, vào ngày nắng cuối năm hẳn sẽ không khỏi ấn tượng trước khung cảnh quen mà lạ, lạ mà quen. Từ đầu làng đến cuối xóm, sân nhà nào cũng trải kín những tấm đan tre phơi bánh đa. Dưới tia nắng vàng, bánh xếp lớp ngay ngắn, ánh lên màu trắng ngà điểm những hạt vừng đen, tạo nên bức tranh bình dị giữa làng quê.

Làng nghề Vĩnh Đức có tuổi đời gần 300 năm, sản phẩm chủ yếu là bánh đa vừng, bánh đa nem.

Theo các bậc cao niên trong làng, nghề làm bánh đa đã có từ nhiều đời, đến nay đã khoảng 300 năm, tuy nhiên không còn ai nhớ chính xác nó đã bắt đầu từ khi nào. Chỉ biết rằng, mỗi lần được hỏi, người dân nơi đây lại thường nói vui với nhau rằng: "Nhen lửa là có ăn", nghĩa là chỉ cần còn đỏ bếp, còn làm nghề thì vẫn có thu nhập, vẫn nuôi sống được gia đình.

Bánh đa vừng Vĩnh Đức được làm từ những nguyên liệu rất quen thuộc như gạo Khang Dân, vừng đen, tỏi, tiêu và hạt nêm… Nguyên liệu khá đơn giản nhưng để có được chiếc bánh thơm ngon, mỗi công đoạn lại đòi hỏi sự tỉ mỉ và kinh nghiệm đúc rút từ nhiều năm làm nghề.

Gạo phải được xay bột tươi, xay đến đâu thì phải tráng đến đấy. Vừng phải là loại được tuyển chọn kỹ, hạt tròn, chắc và vỏ mỏng. Còn các loại gia vị sẽ được pha trộn theo tỷ lệ riêng của từng gia đình, từ đó tạo nên hương vị đặc trưng không lẫn với bất cứ nơi nào khác.

Bánh đa vừng Vĩnh Đức ngon hơn so với các vùng khác bởi hương vị đặc trưng của bánh được tạo ra từ việc pha trộn các nguyên liệu như tỏi, tiêu, hạt nêm… với tỉ lệ nhất định.

Sau khi tráng bánh chín, người thợ rải đều lên tấm đan tre rồi mang ra phơi nắng. Người thợ phải liên tục trở để bánh khô đều hai mặt, giữ màu đẹp và không bị cong vênh. Theo kinh nghiệm từ những người thợ lành nghề, nhiệt độ lý tưởng để phơi bánh là từ 30 đến 37 độ C. Với những khoảng giữa trưa, khi bánh vừa khô, phải nhanh tay thu gom, nếu không nắng quá sẽ làm bánh bị nứt, vỡ.

Việc nướng bánh bằng tay sẽ giúp bánh thơm, giòn tan nên được khách hàng ưa chuộng hơn.

Công đoạn cuối cùng để cho ra sản phẩm là nướng bánh trên bếp than. Dù nhiều nơi đã sử dụng máy móc, nhưng ở Vĩnh Đức, nướng thủ công vẫn được ưa chuộng hơn cả, bởi giúp bánh giữ được độ giòn và mùi thơm tự nhiên. Hiện nay, mỗi ngày, một thợ lành nghề có thể nướng từ 1.000 đến 2.000 chiếc bánh.

Nâng tầm thương hiệu, đưa sản phẩm đi xa

Gắn bó với nghề suốt 7 năm qua, bà Võ Thị Hiền (52 tuổi) là một trong những hộ sản xuất bánh đa lớn tại làng nghề Vĩnh Đức. Vừa thoăn thoắt xếp bánh, bà vừa chia sẻ: "Ở đây, nghề bánh đa đã qua mấy đời rồi. Nhà tôi mỗi ngày làm khoảng 25.000 cái. Bây giờ có máy tráng nên đỡ vất vả hơn, nhưng các khâu khác vẫn phải làm thủ công".

Các loại bánh đa sau khi tráng chín được rải trên tấm đan bằng tre, đưa ra phơi nắng.

Cơ sở của bà Hiền hiện có 10 lao động thường xuyên, chưa kể người trong gia đình, làm việc từ 5h sáng đến 5h30 chiều, ngày cao điểm phải tăng ca đến tối muộn. Hiện nay, với mức lương công nhân khoảng 280.000 đồng/ngày, làng nghề đã tạo công ăn việc làm cho nhiều nhân công trong và ngoài xã.

Sản phẩm của gia đình bà Hiền chủ yếu bán sỉ cho các tỉnh phía Bắc như Hà Nội, Thái Nguyên, Bắc Ninh,... Nhờ sự phát triển của bán hàng online, đầu ra ngày càng ổn định. Cứ vào dịp tết, lượng đơn hàng lại tăng gấp 2–3 lần ngày thường.

"Nghề này vất vả, phụ thuộc nhiều vào thời tiết, nhưng đã nuôi sống cả gia đình tôi. Chỉ cần có nắng là chúng tôi tranh thủ làm, tranh thủ phơi", bà Hiền nói.

Quá trình phơi, phải liên tục lật bánh để bảo đảm bánh khô đều, màu sắc đẹp.

Không chỉ người dân địa phương, nhiều lao động ở các vùng lân cận cũng tìm đến Vĩnh Đức để làm nghề vào lúc nông nhàn. Bà Trịnh Thị Thủy (40 tuổi), nhà cách làng nghề khoảng 14km, cho biết gia đình bà làm nông là chính, còn nghề bánh đa giúp tăng thêm thu nhập. "Có những hôm phải dậy từ 3h sáng làm đến đêm mới nghỉ. Mệt nhưng có đồng ra đồng vào, lo được cho gia đình nên cũng cố gắng", bà Thủy chia sẻ.

Hiện nay, làng nghề Vĩnh Đức có hơn 60 hộ sản xuất, tạo việc làm cho gần 250 lao động gần xa. Bên cạnh việc giữ gìn phương thức làm nghề truyền thống, nhiều hộ đã mạnh dạn đầu tư máy móc, cải tiến mẫu mã, bao bì để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Năm 2022, bánh đa vừng Vĩnh Đức được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao, đánh dấu bước phát triển quan trọng trong hành trình xây dựng thương hiệu. Từ chỗ chỉ tiêu thụ trong vùng, sản phẩm nay đã có mặt tại nhiều tỉnh, thành và được xuất khẩu sang Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh…

Từ những sân phơi ngập nắng đến bếp than hồng rực lửa, bánh đa vừng Vĩnh Đức ngày nay vẫn bền bỉ theo thời gian. Từ đó trở thành niềm tự hào của một vùng quê và là cầu nối đưa hương vị xứ Nghệ vươn xa.

Hiện bánh đa vừng Vĩnh Đức không chỉ tiêu thụ khắp các tỉnh, thành mà còn đưa sang các nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Anh...

Chia sẻ về làng nghề truyền thống tại địa phương, đại diện phòng Kinh tế xã Đô Lương cho biết, thời gian qua, chính quyền địa phương luôn quan tâm hỗ trợ, tuyên truyền, vận động người dân đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử của tỉnh, đồng thời đầu tư xây dựng khu sản xuất tập trung.

Bên cạnh đó, xã cũng tích cực hướng dẫn, hỗ trợ bà con nâng cao chất lượng sản phẩm, hướng tới đạt chuẩn OCOP, từ đó ngày càng phát triển sản phẩm, phát triển làng nghề quê nhà.

Ngọc Ánh

Nguồn Người Đưa Tin : https://nguoiduatin.vn/can-tet-lang-banh-da-300-nam-o-nghe-an-do-lua-suot-ngay-dem-204260210133617974.htm