Ảnh: MOIT
Theo Cục Xuất nhập khẩu, từ ngày 28/2/2026, các cuộc không kích quy mô lớn của Mỹ và Israel tấn công nhằm vào Iran đã đánh dấu bước leo thang nghiêm trọng tại Trung Đông.
Trong vòng 24 - 48 giờ sau đó, các bên liên quan đều khẳng định đã chuẩn bị cho kịch bản chiến tranh kéo dài. Tình trạng bất ổn này tạo ra môi trường rủi ro cao đối với hoạt động vận tải, giao thương quốc tế và chuỗi cung ứng toàn cầu.
Dự báo, giá dầu và nhiên liệu thế giới sẽ biến động theo chiều hướng tăng mạnh, tác động tiêu cực đa chiều đến hoạt động sản xuất và xuất nhập khẩu của Việt Nam.
Đối với dịch vụ logistics, giá nhiên liệu tăng sẽ đẩy cước vận tải biển và hàng không gia tăng áp lực. Việc nhiều quốc gia hạn chế hoặc đóng cửa không phận buộc các chuyến bay phải chuyển hướng, kéo dài thời gian và tăng chi phí.
Đặc biệt, vận tải qua eo biển Hormuz gần như đình trệ, buộc các hãng tàu phải tránh xa vùng chiến sự hoặc thay đổi lộ trình, gây tăng thời gian vận chuyển và chi phí nhiên liệu đáng kể.
Trước tình hình trên, Cục Xuất nhập khẩu đề nghị các hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp logistics theo dõi sát diễn biến, chủ động kế hoạch sản xuất và vận tải để tránh ùn tắc.
Theo đó, các hiệp hội, doanh nghiệp cần chủ động đa dạng nguồn cung ứng hàng hóa cũng như tìm kiếm các thị trường khác có nguồn cầu tương tự để lựa chọn phương án thay thế, giảm thiểu ảnh hưởng khi hoạt động xuất khẩu hàng hóa sang Israel, Iran và khu vực Trung Đông gặp khó khăn.
Cần quan tâm và chú trọng tới hợp đồng (hoặc điều khoản) về logistics, vận chuyển, giao hàng và bảo hiểm nhằm bảo vệ doanh nghiệp trước rủi ro và tổn thất khi có sự cố, bảo đảm hợp đồng vận chuyển có điều khoản về tình huống bất khả kháng, bồi thường và phân chia chi phí khi hàng hóa gặp rủi ro; đồng thời mua bảo hiểm đầy đủ cho hàng hóa.
Thường xuyên, chủ động phân tích, phối hợp trao đổi thông tin với các bộ, ngành có liên quan về số liệu xuất nhập khẩu hàng hóa; tình hình biến động địa chính trị có ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh, xuất nhập khẩu và vận tải của doanh nghiệp Việt Nam; tình hình vận tải hàng hóa, giá cước, chi phí, phụ phí... nhằm kịp thời thống nhất phương án ứng phó đối với các tình huống tương tự trong tương lai.
Chủ động xây dựng kế hoạch phòng ngừa, thích ứng để giảm thiểu nguy cơ, rủi ro, tổn thất từ các sự cố trong thương mại, vận chuyển quốc tế và các vấn đề liên quan, chuẩn bị phương án phản ứng kịp thời để hạn chế ảnh hưởng đối với chuỗi cung ứng.
Thường xuyên trao đổi với các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan như Cục Xuất nhập khẩu, Cục Xúc tiến thương mại, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, các Thương vụ, Chi nhánh Thương vụ của Việt Nam tại nước ngoài để tìm kiếm những đơn hàng mới, thị trường mới có tiềm năng, từ đó có phương án thay thế hoặc ưu tiên khai thác, tận dụng tối đa các cơ hội.
Về phía các đơn vị trực thuộc Bộ Công Thương “sẽ theo dõi sát, kịp thời cập nhật thông tin về diễn biến tại khu vực Trung Đông để trao đổi với các hiệp hội, nghiên cứu tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế để có khả năng chủ động ứng phó với các tình huống tương tự trong tương lai”, Cục Xuất nhập khẩu thông tin.
Minh Châu