Căng thẳng Trung Đông 'phủ bóng' tham vọng AI nghìn tỷ USD của vùng Vịnh?

một giờ trướcBài gốc

Trong bối cảnh cơ sở hạ tầng dữ liệu bị đe dọa, giá năng lượng leo thang và rủi ro địa chính trị gia tăng, nhiều dự án AI trị giá hàng tỷ USD của khu vực này đang bị trì hoãn hoặc đánh giá lại.

Trước khi xung đột tại Trung Đông bùng phát hồi tháng 2, UAE, Saudi Arabia và Qatar đã tăng tốc cuộc đua nhằm giành vị thế trung tâm trong làn sóng bùng nổ AI toàn cầu. Với lợi thế nguồn năng lượng dồi dào, giá điện thấp và vị trí địa chiến lược, khu vực này nhanh chóng thu hút các “ông lớn” công nghệ xây dựng mạng lưới trung tâm dữ liệu quy mô lớn.

Tuy nhiên, hai trung tâm dữ liệu của Amazon tại UAE đã trở thành mục tiêu tấn công ngay trong giai đoạn đầu của xung đột. Gần ba tháng sau, giá dầu vẫn dao động quanh mốc 100 USD/thùng, trong khi eo biển Hormuz tiếp tục bị phong tỏa.

Dù nhiều doanh nghiệp và nhà đầu tư vẫn tin tưởng vào tiềm năng dài hạn của khu vực, giới phân tích cho rằng, rủi ro địa chính trị gia tăng đang khiến các dự án AI tại Trung Đông đối mặt với nhiều trở ngại mới. Một số quyết định đầu tư vào trung tâm dữ liệu đã bị tạm hoãn hoặc kéo dài hơn dự kiến khi xung đột tiếp diễn.

Bà Trisha Ray, Phó Giám đốc kiêm chuyên gia thường trú tại Trung tâm Geotech thuộc Hội đồng Đại Tây Dương nhận định, cuộc xung đột hiện nay đã đưa hạ tầng AI “ra tuyến đầu” theo đúng nghĩa đen, điều gần như không ai nghĩ tới chỉ vài năm trước.

Theo bà Ray, chiến tranh đã làm thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận quản trị rủi ro của ngành công nghệ. Nếu trước đây các công ty chủ yếu lo ngại về tấn công mạng và gián đoạn kỹ thuật số, thì nay đã buộc phải tính đến cả các mối đe dọa vật lý như máy bay không người lái.

“Canh bạc” AI của vùng Vịnh

Trong nhiều năm trước chiến tranh, các quốc gia vùng Vịnh đã xác định công nghệ tiên tiến là trụ cột quan trọng trong chiến lược đa dạng hóa nền kinh tế. Hàng loạt quỹ đầu tư quốc gia, chiến lược AI và doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn liên tiếp được triển khai.

Lợi thế lớn nhất của vùng Vịnh chính là năng lượng. Nguồn dầu khí dồi dào, công suất phát điện lớn và giá điện thấp giúp khu vực trở thành điểm đến hấp dẫn đối với các trung tâm dữ liệu tiêu thụ khổng lồ, nền tảng cốt lõi cho AI và điện toán đám mây.

Tại UAE, các sáng kiến lớn được thúc đẩy thông qua nền tảng đầu tư AI MGX và công ty AI G42, đều do quỹ Mubadala của Abu Dhabi hậu thuẫn với tổng tài sản khoảng 385 tỷ USD.

Saudi Arabia cũng lên kế hoạch rót hàng chục tỷ USD vào AI và hạ tầng dữ liệu thông qua HUMAIN, dự án thuộc chiến lược Vision 2030, được hỗ trợ bởi Quỹ Đầu tư Công (PIF) trị giá gần 1.000 tỷ USD.

Trong khi đó, Qatar đẩy mạnh hiện diện trong lĩnh vực AI với công ty quốc gia Qai, phối hợp cùng quỹ đầu tư quốc gia Qatar Investment Authority và Brookfield.

Nhiều tập đoàn công nghệ lớn như Cisco, Oracle, Amazon Web Services (AWS), Microsoft và Google của Mỹ cũng tăng cường hiện diện tại khu vực thông qua các dự án trung tâm dữ liệu và hợp tác công nghệ với đối tác địa phương.

Tuy nhiên, chiến sự đã khiến giới đầu tư buộc phải tính toán lại.

Ông Gary Wojtaszek, CEO của Pure Data Center Group thuộc Oaktree, cho biết công ty đã tạm dừng một số quyết định đầu tư tại Trung Đông, dù vẫn tiếp tục lên kế hoạch và thảo luận về các dự án.

Theo ông Mark Richards, đối tác tại hãng luật BCLP, đơn vị tư vấn cho nhiều dự án trung tâm dữ liệu lớn trong khu vực, thời gian ra quyết định đầu tư hiện kéo dài đáng kể do các nguy cơ an ninh ngày càng nghiêm trọng.

Ông cho biết, những rủi ro vốn không nằm trong giả định đầu tư ban đầu hiện đã được đưa vào quá trình tính toán chi phí và lợi nhuận.

Các thị trường vùng Vịnh như UAE từ lâu nổi tiếng với mức giá điện công nghiệp thấp, khoảng 0,11 USD/kWh, so với mức 0,25-0,4 USD/kWh hoặc thậm chí cao hơn tại nhiều khu vực ở châu Âu.

Tuy nhiên, chiến tranh đã làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu. Việc eo biển Hormuz gần như bị đóng cửa khiến Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) gọi đây là “đợt gián đoạn nguồn cung dầu lớn nhất trong lịch sử”.

Ngay cả tại các quốc gia giàu tài nguyên năng lượng, điện giá rẻ cũng không còn là điều chắc chắn. Giá khí đốt tại UAE đã tăng 30% trong tháng 4 sau thời gian dài giá dầu duy trì ở mức cao. Điều này tạo ra áp lực lớn đối với chiến lược AI của vùng Vịnh, bởi các trung tâm dữ liệu, vốn tiêu thụ lượng điện khổng lồ, có thể phải gánh thêm chi phí vận hành ngày càng cao.

Trung tâm dữ liệu thành mục tiêu chiến lược mới

Giống như các cơ sở năng lượng trong khu vực, trung tâm dữ liệu ngày càng được xem là tài sản chiến lược quan trọng tương đương các đường ống dẫn dầu khí.

Các cuộc tấn công nhằm vào trung tâm dữ liệu AWS tại UAE và Bahrain trong giai đoạn đầu của chiến tranh là điều chưa từng có tiền lệ, đồng thời cho thấy mức độ dễ tổn thương của các cơ sở hạ tầng trọng yếu mà chính phủ vùng Vịnh đặc biệt ưu tiên bảo vệ.

Theo bà Trisha Ray, các trung tâm dữ liệu trong tương lai có thể phải được gia cố mạnh hơn, thậm chí xây dựng dưới lòng đất để tăng khả năng phòng thủ. Bà cũng cho rằng UAE cần đa dạng hóa vị trí đặt hạ tầng AI thay vì tập trung toàn bộ vào trong nước.

Khi được hỏi liệu Amazon có tạm dừng các quyết định đầu tư tại khu vực hay không, công ty dẫn lại phát biểu của CEO Matt Garman hồi đầu tháng 4 rằng, Amazon vẫn “vô cùng hào hứng với các khoản đầu tư dài hạn tại khu vực này”.

Google và Microsoft từ chối bình luận, còn Cisco và Oracle chưa phản hồi yêu cầu từ CNBC.

Tương lai nào cho “siêu trung tâm AI” Trung Đông?

Dù vậy, các doanh nghiệp AI lớn tại vùng Vịnh vẫn khẳng định tham vọng của họ không thay đổi.

Người phát ngôn của G42 cho biết, niềm tin của công ty vào AI “thậm chí còn mạnh mẽ hơn” trong bối cảnh hiện nay.

Trong khi đó, ông Tareq Amin - CEO của HUMAIN tại Saudi Arabia, nhấn mạnh rằng công ty không chỉ xây dựng trung tâm dữ liệu mà còn phát triển toàn bộ hệ sinh thái AI, từ năng lực tính toán, mô hình AI đến nền tảng và ứng dụng công nghệ.

Ông cho rằng, Saudi Arabia sở hữu lợi thế chiến lược nhờ diện tích rộng lớn, nguồn năng lượng dồi dào và khả năng xây dựng hạ tầng AI quy mô lớn trong dài hạn.

Theo ông Amin, nền kinh tế AI tương lai đòi hỏi các quốc gia phải vượt ra ngoài mô hình các cơ sở đơn lẻ để hướng tới các hệ sinh thái hạ tầng tích hợp, bảo đảm độ tin cậy, khả năng mở rộng và phạm vi toàn cầu.

Tuy nhiên, theo ông Aalok Mehta từ Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS), cuộc chiến hiện nay đã “phá vỡ ảo tưởng về sự ổn định dài hạn tại vùng Vịnh”.

Trong tương lai, các trung tâm dữ liệu có thể sẽ tốn kém hơn và mất nhiều thời gian hơn để triển khai do chi phí gia cố cơ sở vật chất, công nghệ chống máy bay không người lái, bảo hiểm tăng cao và nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng kéo dài.

Dẫu vậy, nhiều chuyên gia vẫn tin rằng cuộc đua AI tại vùng Vịnh sẽ chưa dừng lại.

Bà Tara Davies, đồng lãnh đạo khu vực EMEA của quỹ đầu tư KKR, nhận định AI là “cuộc chơi kéo dài hàng thập kỷ”, và dù khu vực đang trải qua giai đoạn bất ổn ngắn hạn, các quốc gia vùng Vịnh vẫn sở hữu khả năng thích ứng mạnh mẽ để tiếp tục theo đuổi tham vọng trở thành trung tâm AI toàn cầu.

(theo CNBC)

Ái Nhi

Nguồn TG&VN : https://baoquocte.vn/cang-thang-trung-dong-phu-bong-tham-vong-ai-nghin-ty-usd-cua-vung-vinh-397745.html