'Canh bạc' bầu cử của nữ Thủ tướng Nhật Bản

2 giờ trướcBài gốc

Thủ tướng Sanae Takaichi trong buổi vận động tranh cử tại Tokyo ngày 27/1. Ảnh: Japan Times

Việc Thủ tướng Sanae Takaichi mở đầu bài diễn thuyết vận động tranh cử bằng câu chuyện… nhuộm tóc thoạt nghe có vẻ đời thường đến mức lạc đề. Nhưng trong bối cảnh chính trường Nhật Bản đang ở thời điểm nhiều biến động, chi tiết ấy lại là một phần trong chiến lược xây dựng hình ảnh được tính toán kỹ lưỡng của nữ Thủ tướng đầu tiên trong lịch sử nước này.

Trong kịch bản bà đưa ra trước cử tri, khi thuốc nhuộm còn đang trên tóc, thảm họa xảy đến: trận động đất lớn mà Tokyo từ lâu vẫn lo ngại. Nước sinh hoạt bị cắt, các dịch vụ thiết yếu gián đoạn. “Thuốc nhuộm đã bôi lên tóc, nhưng tôi sẽ không thể gội đi được”, bà nói, trước khi chuyển mạch sang thông điệp chính: Nhật Bản cần chuẩn bị tốt hơn cho các thảm họa lớn.

Cách dẫn dắt này cho thấy rõ hướng đi của chiến dịch tranh cử: kết nối những rủi ro an ninh truyền thống - như động đất - với các trải nghiệm rất đời thường của cử tri, đặc biệt là của phụ nữ trung niên và cao tuổi.

Đặt cược vào hình ảnh cá nhân

Cuộc tổng tuyển cử ngày 8/2 sắp tới được xem là một phép thử lớn đối với bà Sanae Takaichi và đảng Dân chủ Tự do (LDP) cầm quyền. Đây là cuộc bầu cử diễn ra trong thời gian vận động ngắn hiếm thấy, khiến yếu tố nhận diện cá nhân của nhà lãnh đạo trở nên đặc biệt quan trọng.

Cuộc bầu cử Hạ viện Nhật Bản dự kiến diễn ra ngày 8/2 tới. Đây là cuộc bầu cử đầu tiên kể từ khi đảng Dân chủ Tự do (LDP) chấm dứt liên minh kéo dài 26 năm với đảng Công Minh và thành lập liên minh cầm quyền mới với đảng Đổi mới Nhật Bản (JIP).

Canh bạc của bà Takaichi nằm ở khả năng thuyết phục cử tri rằng một lá phiếu dành cho các ứng viên LDP tại địa phương, dù nhiều người vốn không tạo được dấu ấn mạnh, thực chất là sự ủng hộ dành cho một nhiệm kỳ Thủ tướng mang tính đổi mới ở cấp quốc gia.

Khác với thông lệ tại Nhật Bản, nơi đảng cầm quyền thường nhấn mạnh tính ổn định và liên tục, chiến dịch lần này của bà Sanae Takaichi lại đặt nặng thông điệp “thay đổi”. Điều đáng chú ý là lời hứa thay đổi không chỉ là vũ khí của phe đối lập, mà trở thành nhu cầu chính trị sống còn với chính đảng cầm quyền.

Nhắm tới nhóm cử tri nữ lớn tuổi

Việc đề cập công khai đến chuyện nhuộm tóc, chủ đề vốn hiếm khi xuất hiện trong diễn ngôn của các Thủ tướng Nhật Bản trước đây, không đơn thuần là chi tiết gây chú ý. Các khảo sát cho thấy, khoảng 70% phụ nữ Nhật từ 40 đến 79 tuổi nhuộm tóc để che tóc bạc, và khoảng một nửa tự nhuộm tại nhà. Đây là nhóm chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng số cử tri.

Nhật Bản đang chứng kiến nhu cầu ngày càng tăng đối với các dịch vụ an sinh xã hội khi dân số già đi do tỷ lệ sinh giảm. Ảnh: Japan Times

Trong một cuộc đua được dự báo sít sao, những nhóm cử tri tưởng như “đời thường” này lại có thể đóng vai trò quyết định. Bằng cách chia sẻ những trải nghiệm rất cá nhân, bà Takaichi tìm cách xây dựng cảm giác gần gũi, đồng cảm - điều mà các nhà lãnh đạo nam giới tiền nhiệm khó có thể làm theo cách tương tự.

Dù chưa từng tự nhận là một nhà vận động nữ quyền, bản thân sự hiện diện của bà ở vị trí cao nhất trong chính quyền Nhật Bản đã mang ý nghĩa biểu tượng lớn. Với nhiều phụ nữ, đặc biệt là thế hệ lớn tuổi, hành trình chính trị kéo dài ba thập kỷ của bà trở thành câu chuyện về sự bền bỉ và vượt rào cản giới.

Bầu cử trong thời điểm không thuận lợi

Thời điểm tổ chức bầu cử cũng làm gia tăng mức độ rủi ro. Tháng 2 vốn không phải giai đoạn lý tưởng để đi bầu tại Nhật Bản: nhiều khu vực có tuyết, học sinh - sinh viên đang trong kỳ thi tuyển sinh, còn người lao động chịu áp lực lớn khi năm tài khóa sắp kết thúc.

Với dự kiến hơn 1.270 ứng cử viên tranh cử 465 ghế, Liên minh cầm quyền do LDP dẫn dắt đặt mục tiêu giành đa số ghế, tương đương ít nhất 233 ghế - mức mà liên minh này nắm giữ trước khi Hạ viện giải tán.

Thủ tướng Sanae Takaichi muốn tìm kiếm sự ủng hộ của cử tri cho nỗ lực tiếp tục triển khai các chính sách kinh tế, an ninh chiến lược và hành động quyết liệt nhằm củng cố vị thế vững mạnh của đất nước.

Bên cạnh đó là bối cảnh kinh tế - tài chính phức tạp. Các hộ gia đình và doanh nghiệp Nhật đang phải thích ứng với giai đoạn chuyển đổi khỏi nhiều thập kỷ lạm phát thấp, tăng lương chậm và lãi suất gần bằng 0. Biến động của đồng yên và sự mong manh của thị trường trái phiếu chính phủ cũng làm dấy lên lo ngại về ổn định tài chính.

Trên bình diện đối ngoại, quan hệ căng thẳng với Trung Quốc - đối tác thương mại lớn nhất - tiếp tục là bài toán khó. Các cuộc tiếp xúc cấp cao với đồng minh phương Tây được xem là nỗ lực củng cố vị thế của Nhật Bản trong một môi trường quốc tế được đánh giá ngày càng bất định.

Xây dựng hình ảnh “thay đổi trong ổn định”

Trước danh sách thách thức dài, chiến dịch của bà Takaichi tập trung làm nổi bật sự khác biệt của bà so với phe đối lập, đồng thời tách mình khỏi hình ảnh bảo thủ, trì trệ từng gắn với LDP. Trong các bài phát biểu, bà nêu thẳng các điểm yếu của Nhật Bản, từ mức độ tự chủ lương thực đến nguy cơ tấn công mạng…

Thủ tướng Sanae Takaichi có bài phát biểu vận động tranh cử đầu tiên cho cuộc bầu cử Hạ viện tại Tokyo hôm 27/1 cùng với các lãnh đạo của Đảng Đổi mới Nhật Bản, Hirofumi Yoshimura và Fumitake Fujita. Ảnh: Japan Times

Song song với đó, bà nhấn mạnh các thế mạnh công nghệ và sáng tạo của đất nước, từ nghiên cứu nhiệt hạch đến ngành công nghiệp hoạt hình, như một cách truyền tải thông điệp về tiềm năng tăng trưởng dài hạn.

Chiến lược này nhằm tạo thế cân bằng: vừa trấn an cử tri bằng sự gắn bó với các giá trị cốt lõi của Nhật Bản, vừa cho thấy quyết tâm thay đổi cách điều hành. Nói cách khác, bà Takaichi cần khiến cử tri cảm thấy “an toàn” khi bỏ phiếu cho LDP, nhưng đồng thời tin rằng lựa chọn đó sẽ không đồng nghĩa với việc duy trì nguyên trạng.

Kết quả cuối cùng của cuộc bầu cử vẫn khó dự đoán. Tuy nhiên, rõ ràng chiến dịch lần này của nữ Thủ tướng đầu tiên đã mang đến một phong cách vận động khác thường trong chính trị Nhật Bản - nơi những câu chuyện đời sống như việc nhuộm tóc có thể trở thành điểm khởi đầu cho các thông điệp chiến lược về an ninh, kinh tế và tương lai quốc gia.

Hồng Nhung

Nguồn Đại Biểu Nhân Dân : https://daibieunhandan.vn/canh-bac-bau-cu-cua-nu-thu-tuong-nhat-ban-10405532.html