Cảnh báo: Biến chứng nguy hiểm khi dùng corticoid sai cách ở người bệnh cầu thận

5 giờ trướcBài gốc

1. Vai trò của corticoid trong điều trị bệnh cầu thận

Trong các bệnh lý cầu thận (như bệnh cầu thận thay đổi tối thiểu, xơ hóa cầu thận khu trú từng phần - FSGS, viêm thận lupus...), hệ miễn dịch của cơ thể bị rối loạn và tấn công ngược lại chính các tế bào cầu thận. Điều này dẫn đến tình trạng tổn thương màng lọc, gây thất thoát protein qua nước tiểu (protein niệu), giảm albumin máu và phù nề nghiêm trọng. Lúc này, corticoid đóng vai trò là một chất kháng viêm và ức chế miễn dịch mạnh mẽ.

Thuốc tác động trực tiếp vào cơ chế bệnh sinh nhằm:

- Ức chế các phản ứng viêm tại cầu thận.

- Cân bằng lại hoạt động của hệ thống miễn dịch.

- Giảm nhanh tình trạng protein niệu, phục hồi áp lực keo giúp giảm phù.

- Bảo vệ và ngăn ngừa suy giảm chức năng thận tiến triển.

Thực tế cho thấy, nhiều bệnh nhân có tình trạng phù nặng, tràn dịch đa màng đã cải thiện rõ rệt chỉ sau vài tuần tuân thủ đúng phác đồ. Thậm chí, nhiều người bệnh đã duy trì được chức năng thận ổn định suốt hàng chục năm. Tuy nhiên, corticoid là "dao hai lưỡi", tuyệt đối không phải là thuốc bổ để người bệnh tự ý sử dụng.

Cần tuân thủ khi dùng thuốc corticoid trong bệnh cầu thận.

2. Những biến chứng cần đặc biệt lưu ý

Bên cạnh hiệu quả điều trị, corticoid là nhóm thuốc có danh sách tác dụng phụ thuộc hàng dài nhất trong y học, đặc biệt khi phải dùng liều cao và kéo dài.

2.1.Tác dụng phụ ngắn hạn và thẩm mỹ: Người bệnh dễ dàng nhận thấy các thay đổi về ngoại hình do tình trạng tái phân bố mỡ và giữ nước như mặt tròn như mặt trăng (hội chứng Cushing do thuốc), tăng cân nhanh, rạn da, béo trung tâm (tập trung mỡ ở vùng bụng và gáy).

2.2. Biến chứng nội khoa nghiêm trọng:

- Chuyển hóa và tim mạch: Gây tăng đường huyết (thậm chí khởi phát bệnh đái tháo đường), tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu.

- Cơ xương khớp: Gây loãng xương nặng, hoại tử vô khuẩn chỏm xương đùi và teo cơ, yếu cơ gốc chi.

- Tiêu hóa và thần kinh: Gây viêm loét dạ dày - tá tràng, xuất huyết tiêu hóa; gây mất ngủ, rối loạn tâm trạng, thậm chí trầm cảm hoặc rối loạn tâm thần.

- Hệ miễn dịch: Thuốc làm suy giảm sức đề kháng, khiến người bệnh dễ bị nhiễm trùng cơ hội (lao, nấm, viêm phổi) và các vết thương rất lâu lành.

Lưu ý, người cao tuổi, bệnh nhân có sẵn bệnh nền đái tháo đường, tăng huyết áp hoặc có tiền sử lao tiềm ẩn là những đối tượng đích nguy cơ cao, cần được bác sĩ cân nhắc liều lượng cực kỳ cẩn trọng. Xu hướng điều trị hiện đại luôn hướng tới việc dùng liều tối thiểu có đáp ứng, giảm liều sớm ngay khi kiểm soát được bệnh và phối hợp thuốc ức chế miễn dịch khác để hạn chế tối đa độc tính của corticoid.

Một lối sống khoa học sẽ giúp giảm 50% tác dụng phụ của thuốc corticoid.

3. Nguyên tắc vàng giúp dùng corticoid an toàn, tránh biến chứng

Bệnh cầu thận thường là một hành trình điều trị dài kỳ, có giai đoạn lui bệnh nhưng cũng rất dễ tái phát. Để chung sống an toàn với thuốc, người bệnh cần nắm vững các nguyên tắc cốt lõi sau:

3.1. Tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc hoặc giảm liều đột ngột

Khi dùng corticoid ngoại sinh kéo dài, tuyến thượng thận của cơ thể sẽ bị "ngủ quên" và ngừng sản xuất hormone cortisol tự nhiên. Nếu người bệnh dừng thuốc đột ngột, cơ thể sẽ rơi vào trạng thái suy tuyến thượng thận cấp với các biểu hiện nguy kịch như hạ huyết áp, mệt lả, co giật, thậm chí tử vong. Việc giảm liều phải được thực hiện rất từ từ, từng chút một theo lộ trình "bậc thang" do bác sĩ chuyên khoa chỉ định.

3.2. Chủ động theo dõi các dấu hiệu cảnh báo

Trong quá trình dùng thuốc, người bệnh cần lắng nghe cơ thể, Cần báo ngay cho bác sĩ hoặc đến cơ sở y tế nếu xuất hiện các triệu chứng: Sốt, ho kéo dài, đau bụng dữ dội, tiểu buốt, mệt mỏi bất thường hoặc tình trạng phù tăng nhanh trở lại. Đây có thể là dấu hiệu của nhiễm trùng cấp hoặc đợt bùng phát bệnh.

3.3. Thiết lập chế độ dinh dưỡng và sinh hoạt nghiêm ngặt

Một lối sống khoa học sẽ giúp giảm nhẹ tới 50% tác dụng phụ của thuốc:

- Dinh dưỡng: Ăn nhạt hoàn toàn để giảm giữ muối, giữ nước và kiểm soát huyết áp; hạn chế tối đa đường, tinh bột tinh chế để tránh nguy cơ đái tháo đường; tăng cường thực phẩm giàu canxi và vitamin D.

- Vận động: Duy trì tập thể dục nhẹ nhàng (đi bộ, yoga) phù hợp với sức khỏe nhằm kích thích tạo xương, hạn chế teo cơ và loãng xương.

- Sinh hoạt: Ngủ đủ giấc, đúng giờ để ổn định nhịp sinh học và tinh thần.

Sự thành công trong điều trị bệnh cầu thận không nằm ở việc tìm kiếm những loại thuốc "mạnh nhất" hay "đắt tiền nhất", mà nằm ở sự kiên nhẫn và tính tuân thủ. Thay vì hoảng sợ trước tác dụng phụ rồi tự ý bỏ thuốc, hoặc chủ quan lạm dụng dẫn đến biến chứng, người bệnh hãy trở thành một người đồng hành thông thái, phối hợp chặt chẽ và chặt chẽ với bác sĩ điều trị để chế ngự căn bệnh một cách an toàn nhất

PGS.TS. Đỗ Gia Tuyển

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/canh-bao-bien-chung-nguy-hiem-khi-dung-corticoid-sai-cach-o-nguoi-benh-cau-than-169260521151708822.htm