Cảnh báo cha mẹ trẻ nuôi con theo 'bác sĩ Google'

3 giờ trướcBài gốc

Ngày 11/2, tại Hà Nội, Trung ương Đoàn phối hợp Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc tổ chức Hội thảo “Tiếng nói thanh niên về y tế, giáo dục và việc làm cho thanh niên trong giai đoạn hiện nay”. Hội thảo hướng đến chương trình đối thoại với thanh niên năm 2026.

Anh Nguyễn Tường Lâm - Bí thư T.Ư Đoàn, Chủ tịch Hội LHTN Việt Nam cho biết, hội thảo diễn ra trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục khẳng định vai trò then chốt của thanh niên trong chiến lược phát triển đất nước. Hội thảo là một kênh tham vấn chuyên sâu để chúng tôi lắng nghe hơi thở từ thực tiễn, từ đó tổng hợp, truyền đạt đầy đủ nhất tới Chính phủ và các bộ, ngành. "Đây là cơ sở quan trọng để xây dựng những chính sách phù hợp, sát sườn với thanh niên", anh Lâm nói.

Anh Lâm cũng cho biết, dự kiến thời gian tổ chức chương trình Đối thoại giữa Thủ tướng Chính phủ với thanh niên năm 2026 thay vì diễn ra vào tháng 3 như thường lệ, T.Ư Đoàn đã đề xuất chuyển sang tháng 10/2026 dịp kỷ niệm 70 năm ngày truyền thống Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam. Để tổ chức chương trình này yêu cầu bắt buộc phải lắng nghe được ý kiến của thanh niên, tổng hợp và truyền đạt tới Chính phủ, lãnh đạo các bộ, ngành, các cơ quan Trung ương, từ đó xây dựng chính sách phù hợp.

Anh Nguyễn Tường Lâm phát biểu tại chương trình. Ảnh: Lâm Đăng Hải

“Các chuyên gia, đoàn viên thanh niên, cán bộ Đoàn với tinh thần thẳng thắn, trách nhiệm, tập trung trao đổi thẳng thắn vấn đề thực chất, phản ánh đúng nhu cầu, nguyện vọng của thanh niên, không hình thức. Làm sao để chúng tôi có thể tổng hợp ý kiến, mong muốn của các bạn thông qua các kênh của UBQG về Thanh niên Việt Nam, hội nghị đối thoại chúng tôi có thể truyền đạt đầy đủ tới Chính phủ, lãnh đạo các bộ, ngành, các cơ quan để chúng ta có thể tham gia một cách hiệu quả nhất trong quá trình xây dựng chính sách cũng như chính chương trình cho các bạn thanh niên”, anh Nguyễn Tường Lâm mong muốn.

Ông Matt Jackson - Trưởng đại diện Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tại Việt Nam cho rằng, Y tế - Giáo dục - Việc làm là 3 trụ cột không thể tách rời. Thanh niên khỏe mạnh thì học tập tốt; giáo dục tốt giúp có việc làm thỏa đáng; và việc làm ổn định lại cung cấp nguồn lực để tái đầu tư cho sức khỏe, học tập.

Ông Matt Jackson phát biểu tại chương trình. Ảnh: Lâm Đăng Hải

Giật mình "lỗ hổng" kiến thức giới tính

Tại hội thảo, Tiến sĩ, Bác sĩ Trần Anh Trung - Trưởng phòng Chăm sóc sức khỏe sinh sản và bà mẹ trẻ em (Bộ Y tế) cho biết, thanh niên và vị thành niên hiện chiếm khoảng 27% dân số cả nước. Đây là giai đoạn phát triển mạnh nhất về mặt sinh học, đóng vai trò duy trì nòi giống và tái tạo nguồn lực lao động. Tuy nhiên, sự thiếu hiểu biết đang dẫn đến những hệ lụy khôn lường.

Đánh giá về công tác tuyên truyền, ông Trung thẳng thắn nhìn nhận nhiều địa phương vẫn còn thờ ơ, xây dựng kế hoạch mang tính "đối phó", báo cáo chậm trễ. Việc thay đổi hành vi thực chất mới chỉ dừng lại ở bề nổi tuyên truyền, thiếu đội ngũ chuyên gia tận tụy tại cơ sở.

Ông Trần Anh Trung chia sẻ tại chương trình. Ảnh: Xuân Tùng

Ông Trung cảnh báo mạnh mẽ về thói quen "lên mạng tra Google" để chữa bệnh của các bậc cha mẹ trẻ. "Trẻ con không phải là người lớn thu nhỏ", việc tự ý áp dụng các bài thuốc trên mạng hoặc chia nhỏ liều thuốc người lớn cho trẻ em là sai lầm nguy hiểm. Bên cạnh đó, tỉ lệ phá thai ở vị thành niên vẫn biến động phức tạp, nơi giảm, nơi tăng.

Ông Trung kiến nghị cần đưa giáo dục sức khỏe sinh sản vào trường học một cách thực chất, coi đây là giải pháp hiệu quả nhất. Đồng thời, cần sự vào cuộc quyết liệt của Đoàn Thanh niên và các cấp ngành để tạo ra các dịch vụ y tế thân thiện, giúp giới trẻ không còn e ngại khi tiếp cận thông tin chính thống.

"Quyền cơ thể số” trước cạm bẫy bạo lực mạng

Trình bày về vấn đề bảo vệ thanh niên trên không gian mạng, bà Nguyễn Thị Huyền – Đại diện Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA) tại Việt Nam nhấn mạnh thực trạng nhức nhối về bạo lực giới có sử dụng công nghệ. Công nghệ đã khuếch đại bạo lực đời thực lên mức độ kinh khủng hơn, đặc biệt là các hành vi dọa phát tán ảnh nóng (sextortion), theo dõi dai dẳng hay dùng công nghệ Deepfake mạo danh, cắt ghép hình ảnh.

Bà Nguyễn Thị Huyền trình bày tham luận tại chương trình. Ảnh: Xuân Tùng

Bà Huyền đưa ra chiến dịch toàn cầu “Bodyright” của UNFPA với thông điệp: Cơ thể người là tài sản riêng, không phải tài sản công cộng. “Chúng tôi khuyến nghị lồng ghép quyền số và an toàn giới vào giáo dục chính quy. Thanh niên phải được tham gia trực tiếp vào việc xây dựng giải pháp an toàn mạng cho chính mình, thay vì chỉ là đối tượng thụ nhận sự hỗ trợ,” bà Huyền nói.

Bà Huyền cũng đề cập đến vấn đề cấp bách là tốc độ già hóa dân số của Việt Nam.

Chúng ta chỉ mất 20 năm để chuyển từ “già hóa” sang “già”, trong khi các nước phát triển mất gần một thế kỷ. Thách thức kép đặt lên vai thanh niên, vừa gánh vác kinh tế gia đình, vừa đối mặt rủi ro lạm phát và thiếu hụt an sinh.

Bà Huyền khuyến khích gen Z áp dụng quy tắc quản lý tài chính 50 - 30 - 20 (50% chi tiêu thiết yếu, 30% sở thích và 20% bắt buộc tích lũy) và rèn luyện thể chất ngay từ khi còn trẻ.

“Tự chủ tài chính là trách nhiệm của mỗi cá nhân trước khi trở thành trách nhiệm của xã hội. Việc đầu tư cho sức khỏe và tài chính hưu trí phải bắt đầu ngay từ tuổi 20, chứ không phải đợi đến lúc 60 tuổi,” bà Huyền chia sẻ.

Đoàn viên, thanh niên tham dự chương trình. Ảnh: Lâm Đăng Hải

Thanh niên có kỹ năng, đất nước có tương lai

Tại hội thảo, Tiến sĩ Nguyễn Chí Trường - Cục Giáo dục nghề nghiệp và Giáo dục thường xuyên, Bộ GD&ĐT, đã chỉ ra một “khoảng trống” lớn trong lĩnh vực lao động. Việt Nam có hơn 52 triệu lao động, có tới hơn 70% chưa có bằng cấp, chứng chỉ được chuẩn hóa (từ 3 tháng trở lên). Bên cạnh đó, là thực trạng thừa bằng cấp nhưng thiếu kỹ năng hay đào tạo quá mức những cái doanh nghiệp không cần.

“Thanh niên có kỹ năng, đất nước có tương lai. Kỹ năng nghề chính là móng nhà, móng không sâu thì không thể xây nhà cao, không thể đưa đất nước vươn tầm trong kỷ nguyên mới,” ông Trường nhấn mạnh.

Ông Nguyễn Chí Trường tham luận tại chương trình. Ảnh: Lâm Đăng Hải

Theo ông Trường, Luật Việc làm sửa đổi tới đây sẽ tập trung vào hệ sinh thái kỹ năng nghề, nơi doanh nghiệp phải trả lương dựa trên trình độ kỹ năng thực tế thay vì chỉ nhìn vào bằng cấp. Ông Trường cũng đề xuất một số giải pháp chuẩn hóa khung kỹ năng quốc gia tiệm cận quốc tế, tăng cường kết nối doanh nghiệp - nhà trường, cơ chế công nhận kỹ năng cho người lao động dựa trên năng lực thực tế thay vì chỉ dựa vào văn bằng.

Bà Nguyễn Hoàng Nguyên – Phó Giám đốc Trung tâm Thông tin phân tích dự báo chiến lược và dịch vụ công (Viện Khoa học tổ chức nhà nước và lao động, Bộ Nội vụ) đã phác thảo bức tranh về việc làm xanh.

Theo bà Nguyên, trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, thanh niên Việt Nam không chỉ là nạn nhân mà phải trở thành những “kỹ sư giải pháp”. Việc làm xanh – những công việc góp phần bảo vệ môi trường và phát triển bền vững – đang trở thành xu thế tất yếu. “Thanh niên cần được trang bị năng lực thích ứng xanh, từ thay đổi lối sống đến kiến thức chuyên môn về năng lượng sạch để tận dụng các cơ hội nghề nghiệp mới trong nền kinh tế tuần hoàn", bà Nguyên nhấn mạnh.