Cảnh báo khả năng El Nino quay lại với cường độ mạnh

2 giờ trướcBài gốc

Để có góc nhìn toàn diện về diễn biến của hiện tượng này cũng như các kịch bản tác động đến Việt Nam, phóng viên Báo Pháp luật Việt Nam đã có cuộc trao đổi với ông Hoàng Phúc Lâm - Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo KTTV Quốc gia, Cục KTTV.

- Thưa ông,những tín hiệu nào hiện nay cho thấy khả năng El Nino sẽ hình thành hoặc mạnh lên trong năm 2026?

Ông Hoàng Phúc Lâm:Thông qua số liệu quan trắc, nhiệt độ mặt nước biển đang tăng lên nhanh trong 1 tháng vừa qua, tuần cuối tháng 3/2026 nhiệt độ mặt nước biển còn thấp hơn TBNN là 0.3oC, tuy nhiên đến tuần đầu tháng 5/2026 nhiệt độ mặt nước biển đã tăng lên mức cao hơn trung bình từ 0.4-0.5oC.

Dự báo hiện tượng ENSO có khả năng duy trì trạng thái trung tính từ nay cho tới khoảng tháng 6/2026, sau đó hiện tượng El Nino có cường độ từ trung bình đến mạnh có thể xuất hiện vào thời kỳ từ tháng 6/2026 - 8/2026 với xác suất khoảng từ 80 - 90%, đạt cường độ rất mạnh với xác suất khoảng từ 20 - 25% trong khoảng thời kỳ từ tháng 10/2026 - 12/2026 và khả năng tiếp tục duy trì sang năm 2027.

- Với Việt Nam, El Nino thường gây ra những hình thái thời tiết cực đoan nào rõ nét nhất thưa ông? Những khu vực nào của nước ta sẽ chịu tác động mạnh nhất nếu El Nino đạt cường độ cao?

Ông Hoàng Phúc Lâm: Trong điều kiện El Nino, ở hầu hết các vùng của Việt Nam, nhiệt độ các tháng có xu thế cao hơn trung bình; nắng nóng có thể xuất hiện nhiều hơn và gay gắt hơn; khả năng xuất hiện nhiều kỷ lục về nhiệt độ cao nhất tuyệt đối; Hoạt động của bão/ATNĐ có thể không nhiều nhưng tiềm ẩn khả năng có những tính chất dị thường hơn, cả về cường độ và quỹ đạo.

Điều đáng lưu ý là El Nino thường gây thâm hụt lượng mưa ở đa phần diện tích cả nước với mức phổ biến từ 25 đến 50%; Vì thế nguy cơ cao xảy ra khô hạn cục bộ, hoặc diện rộng ở những nơi có nhu cầu dùng nước nhiều cho sản xuất và sinh hoạt, trong các tháng mùa khô năm 2026. Đề phòng tình trạng ít mưa dẫn đến tình trạng hạn hán, xâm nhập mặn, thiếu nước trong những tháng đầu năm 2027 trên phạm vi toàn quốc. Ví dụ dễ hình dung nhất về tác động của El Nino đã gây ra các đợt hạn mặn kỷ lục ở khu vực phía Nam vào năm 2015/2016 và 2019/2020.

Ông Hoàng Phúc Lâm - Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo KTTV Quốc gia, Cục KTTV.

- Trong khi El Nino thường gây khô hạn, vì sao vẫn có thể xuất hiện những trận mưa lớn kỷ lục hoặc thiên tai bất thường?

Ông Hoàng Phúc Lâm: El Nino cũng khiến nhiệt độ không khí và nhiệt độ bề mặt nước biển tăng lên, làm tăng cường sự bốc hơi, lượng ẩm trong khí quyển tăng cao. Lượng hơi ẩm này khi được các dòng khí bốc lên mạnh mẽ trong các đám mây dông mang theo, sẽ gây ra một số trận mưa có cường độ, độ lớn, do đó, mặc dù tổng lượng mưa trong tháng có thể ít hơn bình thường nhưng vẫn tiềm ẩn các trận mưa dông mạnh gây ngập úng, sạt lở đất.

- Bài học từ các đợt El Nino mạnh như 2015–2016 hay 2019–2020 cho thấy điều gì đáng lo ngại nhất thưa ông?

Ông Hoàng Phúc Lâm: Qua các đợt El Nino mạnh như 2015–2016 hay 2019–2020 những điều cần lưu ý như sau: Nền nhiệt độ có xu hướng cao hơn TBNN, nắng nóng nhiều hơn bình thường, và khả năng thiếu hụt mưa đặc biệt ở các khu vực miền Trung và miền Nam dễ gây tình trạng nguồn nước sụt giảm nghiêm trọng, ảnh hưởng trực tiếp đến cả tưới tiêu nông nghiệp và sản xuất điện.

Năm El Nino thường ít bão, nhưng cũng cần đề phòng hiện tượng bão bất thường cả về cường độ, cũng như quỹ đạo, bên cạnh đó những đợt mưa lớn cục bộ xảy ra trong thời đoạn ngắn có thể gây ra lũ quét hoặc sạt lở đất ở vùng núi, ngập úng ở các khu đô thị.

Chủ động giám sát tình hình diễn biến của El Nino, đưa ra những thông tin nhận định sớm về El Nino sớm để các Bộ, Ngành, địa phương chủ động lập kế hoạch ứng phó. Ngoài ra cần cập nhật các thông tin dự báo một cách thường xuyên.

- Thưa ông, Trung tâm Dự báo KTTV Quốc gia hiện đang theo dõi El Nino bằng những công cụ và hệ thống nào? Khả năng dự báo sớm hiện nay có thể giúp chúng ta chủ động trước bao lâu?

Ông Hoàng Phúc Lâm: Hiện nay, Trung tâm Dự báo KTTV Quốc gia đang theo dõi, giám sát cũng như dự báo không chỉ dựa vào dữ liệu trong nước mà còn kết nối chặt chẽ với mạng lưới khí tượng toàn cầu thông qua các Trung tâm dự báo khí hậu lớn trên thế giới như ECMWF (Châu Âu), NCEP (Mỹ), JMA (Nhật Bản) để đưa ra các thông tin giám sát và dự báo về ENSO.

Khả năng dự báo về hiện tượng quy mô lớn như El Nino có thể cảnh báo sớm trước được từ 6 tháng đến 9 tháng. Về độ chính xác, các bản tin khí hậu thời hạn 3-6 tháng mức độ chính xác sẽ cao hơn so với các dự báo ngoài 6 tháng.

Phóng viên: Đâu là những cảnh báo quan trọng nhất người dân và chính quyền địa phương cần lưu ý ngay từ bây giờ?

Ông Hoàng Phúc Lâm: Ngày 17/4, Cục KTTV đã có Công văn báo cáo Bộ Nông nghiệp và Môi trường để báo cáo với Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia về cảnh báo tác động của El Nino, thông tin cho các Bộ, ngành, địa phương để chủ động lên phương án ứng phó.

Bộ NNMT đã chỉ đạo cơ quan KTTV và các đơn vị liên quan xây dựng kế hoạch ứng phó cụ thể, trong đó tăng giám sát và tăng cường tần suất bản tin chuyên đề về hiện tượng El Nino, dự báo lượng mưa và nguồn nước trên các lưu vực sông.

Với khả năng cao xuất hiện của El Nino thì chúng ta cần rà soát đánh giá nhu cầu dùng nước cho sản xuất và sinh hoạt để có điều chỉnh kế hoạch cho phù hợp, đặc biệt là đối với vụ hè thu ở Trung Bộ, hay các khu có hoạt động phát triển du lịch lớn trong những tháng mùa khô 2026. Các hồ chứa cũng cần có điều chỉnh kế hoạch vận hành, sản xuất để ứng phó với nguy cơ thâm hụt lượng mưa năm 2026-2027.

Bên cạnh ứng phó với tình hình thiếu nước, khô hạn trong điều kiện El Nino thì chúng ta cũng không được mất cảnh giác với khả năng xảy ra mưa lũ bất thường như đã từng xảy ra trong những năm El Nino trước đây.

- Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!

Ngọc Nga

Nguồn Pháp Luật VN : https://baophapluat.vn/canh-bao-kha-nang-el-nino-quay-lai-voi-cuong-do-manh.html