Cảnh báo kịch bản 'siêu El Nino' và đợt nắng gắt 41 độ C

5 giờ trướcBài gốc

Từ "chảo lửa" tháng 4 đến kịch bản siêu El Nino

Những ngày đầu tháng 4.2026, Việt Nam đang chứng kiến một đợt nắng nóng diện rộng với cường độ hiếm thấy. Tuy nhiên, đằng sau những con số nhảy múa trên nhiệt kế là một nỗi lo lớn hơn: Những tín hiệu về một chu kỳ El Nino mạnh đang dần hiện hữu.

Tại các tỉnh từ Nghệ An đến Thừa Thiên Huế, nhiệt độ được dự báo sẽ chạm ngưỡng 39-40 độ C, thậm chí có nơi vượt 41 độ C. Đây không chỉ là con số vật lý; đó là mức nhiệt có thể gây biến dạng hạ tầng giao thông, làm tê liệt các hoạt động sản xuất ngoài trời và đẩy hệ thống y tế vào tình trạng báo động vì các ca sốc nhiệt.

Trong khi đó, tại khu vực phía Nam, lưỡi áp cao cận nhiệt đới đóng vai trò như một "nắp nồi" khổng lồ, giam giữ khối khí ổn định và gây ra tình trạng nắng nóng kéo dài tại Tây Nguyên và Nam Bộ với mức nhiệt phổ biến 35-37 độ C.

Những ngày đầu tháng 4.2026, Việt Nam đang chứng kiến một đợt nắng nóng diện rộng với cường độ hiếm thấy.

Sự cực đoan này không chỉ dừng lại ở nhiệt độ. Độ ẩm không khí giảm sâu kết hợp với gió thổi mạnh tạo ra nguy cơ cháy rừng ở mức cực kỳ nguy hiểm. Đây là bài toán hóc búa cho công tác quản trị rủi ro thiên tai ngay trong quý 2/2026.

Nếu đợt nắng nóng tháng 4 là một lát cắt ngắn hạn, thì nhận định của ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia, về khả năng hình thành El Nino vào cuối năm 2026 mới chính là "tảng băng chìm" cần quan tâm. Theo các cập nhật mới nhất, xác suất xuất hiện hiện tượng này đang gia tăng nhanh chóng, đạt ngưỡng 70-80%.

Điều đáng ngại nhất là các mô hình dự báo quốc tế đang nghiêng về kịch bản một đợt El Nino có cường độ mạnh. Các chỉ số về chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực Nino 3.4 được dự báo sẽ tương đương với các "siêu El Nino" trong quá khứ như 1997-1998 hay 2015-2016.

Xác suất và những con số biết nói

Lịch sử đã chứng minh, mỗi khi chỉ số Oceanic Nino Index (ONI) vượt ngưỡng +2,0°C, thế giới lại phải đối mặt với một năm kinh tế đầy biến động do thiên tai.

Tại Việt Nam, ký ức về đợt hạn mặn lịch sử năm 2016 tại Đồng bằng sông Cửu Long vẫn còn là một vết sẹo lớn đối với ngành nông nghiệp. Nếu kịch bản "siêu El Nino" lặp lại vào cuối năm 2026 và kéo dài sang năm 2027, chúng ta có thể phải đối mặt với một chu kỳ hạn hán khốc liệt hơn, đe dọa trực tiếp đến an ninh lương thực và mục tiêu xuất khẩu nông sản.

Dù các mô hình máy tính hiện đại đã đưa ra những kịch bản đáng lo ngại, Giám đốc Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn quốc gia vẫn đưa ra một lưu ý quan trọng về tính "bất định".

Trong giai đoạn chuyển mùa, các tương tác giữa đại dương và khí quyển luôn chứa đựng những biến số bất ngờ. Hiện tại, dù xác suất El Nino mạnh là rất cao, nhưng vẫn còn quá sớm để khẳng định sự xuất hiện của một "siêu El Nino" vượt mọi kỷ lục.

Tuy nhiên, sự thận trọng của các nhà khoa học không đồng nghĩa với việc chúng ta được phép lơ là. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu toàn cầu đang diễn biến phức tạp, các hiện tượng thời tiết không còn tuân theo những quy luật truyền thống. Việc một số ít mô hình đưa ra kịch bản cực đoan vượt các mức kỷ lục cũ là một tín hiệu cho thấy hệ thống khí hậu trái đất đang mất dần khả năng tự điều tiết.

Mặc dù phần lớn các mô hình dự báo đều nghiêng về kịch bản cường độ mạnh, ông Khiêm vẫn thận trọng lưu ý về sự bất định trong giai đoạn chuyển mùa. Khí tượng học không phải là một bài toán tĩnh. Sự tương tác giữa đại dương và khí quyển rất phức tạp. Tuy nhiên, việc chuẩn bị cho kịch bản xấu nhất - một "siêu El Nino" vượt mọi kỷ lục - là điều cần thiết ngay từ lúc này.

Tại Việt Nam, El Nino thường đi kèm với tình trạng thiếu hụt lượng mưa từ 25-50%. Hạn mặn tại ĐBSCL là nước biển xâm nhập sâu vào nội đồng, đe dọa vựa lúa lớn nhất cả nước.

Nắng nóng cực đoan đẩy nhu cầu sử dụng điện tăng vọt (phụ tải đỉnh). Trong khi đó, các hồ thủy điện - nguồn cung cấp điện quan trọng - lại rơi vào tình trạng thiếu nước nghiêm trọng do El Nino. Bài toán thiếu hụt điện năng sẽ là thách thức lớn cho ngành năng lượng vào giai đoạn 2026-2027.

Như lời ông Mai Văn Khiêm, dù còn nhiều bất định, nhưng sự chuẩn bị chu đáo chưa bao giờ là thừa. Việt Nam cần một chiến lược thích ứng linh hoạt, dựa trên khoa học và sự đồng lòng của toàn xã hội để vượt qua thử thách khí hậu mang tên 2026.

Tuyết Nhung

Nguồn Một Thế Giới : https://1thegioi.vn/canh-bao-kich-ban-sieu-el-nino-va-dot-nang-gat-41-do-c-249952.html