Cảnh báo nắng nóng gia tăng rất mạnh bao phủ mùa hè năm nay

2 giờ trướcBài gốc

Khả năng El Nino bao phủ khiến nền nhiệt toàn cầu gia tăng

Ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia cho biết, Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho biết một hiện tượng El Nino mới được dự báo sẽ hình thành từ giữa năm 2026, có khả năng tác động mạnh đến nhiệt độ toàn cầu và các hình thái mưa trên phạm vi rộng.

Theo bản cập nhật khí hậu theo mùa toàn cầu của WMO, khu vực Thái Bình Dương Xích đạo đang ghi nhận những thay đổi rõ rệt khi nhiệt độ bề mặt biển tăng nhanh, báo hiệu khả năng điều kiện El Nino quay trở lại trong giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7/2026.

Dự báo trong ba tháng tới cho thấy nhiệt độ bề mặt đất trên toàn cầu sẽ phổ biến ở mức cao hơn trung bình nhiều năm, đi kèm với sự biến động đáng kể về lượng mưa tại nhiều khu vực.

Nắng nóng được dự báo có thể gia tăng rất mạnh mùa hè năm nay.

El Nino và La Nina là hai pha đối lập của hiện tượng dao động khí hậu tự nhiên tại Thái Bình Dương, được xem là một trong những hình thái khí hậu mạnh nhất trên Trái đất. El Ninõ xảy ra khi nhiệt độ mặt nước biển tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương Xích đạo ấm lên bất thường, thường xuất hiện theo chu kỳ 2–7 năm/lần và kéo dài khoảng 9–12 tháng.

WMO lưu ý tổ chức này không sử dụng thuật ngữ "siêu El Ninõ" do đây không phải là cách phân loại chính thức trong hệ thống giám sát khí hậu quốc tế.

Theo dự báo, nếu El Nino hình thành, thế giới có thể đối mặt với nền nhiệt cao hơn bình thường trên diện rộng, nguy cơ gia tăng các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng kéo dài, mưa lớn và lũ lụt.

Một số khu vực được dự báo có lượng mưa tăng gồm miền nam Nam Mỹ, miền nam nước Mỹ, khu vực Sừng châu Phi và Trung Á. Trong khi đó, Australia, Indonesia và một phần Nam Á có thể trải qua điều kiện khô hạn hơn bình thường.

Ngoài ra, trong mùa hè Bắc bán cầu, hoạt động bão nhiệt đới được dự báo gia tăng tại khu vực trung tâm và phía đông Thái Bình Dương, nhưng giảm tại lưu vực Đại Tây Dương.

WMO cho biết sẽ công bố bản cập nhật đầy đủ về triển vọng El Nino vào cuối tháng 5/2026, sau khi kết thúc giai đoạn được gọi là "rào cản dự báo mùa xuân" – thời điểm việc dự báo ENSO thường có độ bất định cao hơn.

Ông Mai Văn Khiêm cho biết, phần lớn các mô hình dự báo hiện nay đang nghiêng về kịch bản El Nino đạt cường độ mạnh, với chuẩn sai nhiệt độ mặt nước biển khu vực Nino 3.4 phổ biến ở mức tương đương các năm xảy ra El Nino rất mạnh trong quá khứ như năm 1982-1983, 1997-1998 và 2015-2016.

Những năm xảy ra El Nino rất mạnh, chỉ số Oceanic Nino Index đều vượt ngưỡng +2,0°C và gây ra nhiều biến động khí hậu trên phạm vi toàn cầu. "Hiện chỉ một số ít mô hình cá biệt đưa ra kịch bản cực đoan với cường độ có thể vượt các mức kỷ lục trước đây. Cần lưu ý rằng các dự báo dài hạn đối với ENSO vẫn còn nhiều bất định, đặc biệt trong giai đoạn chuyển mùa tính chắc chắn chưa cao", ông Khiêm lưu ý.

Kịch bản ứng phó sớm với nắng nóng gia tăng

Mới đây, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã thông tin và cảnh báo sớm về hiện tượng El Nino năm 2026 . Theo dữ liệu quan trắc và các mô hình dự báo khí hậu, hệ thống ENSO đang chuyển pha từ trạng thái La Nina sang trung tính và có khả năng cao chuyển sang El Nino trong khoảng thời gian từ tháng 6/2026 - 8/2026 với xác suất từ 80 - 90%, sau đó tiếp tục phát triển và có khả năng đạt cường độ từ trung bình đến mạnh vào cuối năm 2026; trong đó, không loại trừ khả năng xuất hiện El Nino rất mạnh (xác suất khoảng 20 - 25%) trong giai đoạn từ tháng 10/2026 - 12/2026 và có thể kéo dài sang năm 2027.

Tại Việt Nam, các điều kiện khô nóng đã xuất hiện sớm từ đầu năm 2026; nắng nóng gia tăng sớm hơn trung bình nhiều năm. Lượng mưa từ đầu năm đến giữa tháng 4 thiếu hụt phổ biến từ 10 - 40% so với trung bình nhiều năm (TBNN) trên phạm vi cả nước; dòng chảy và mực nước tại nhiều lưu vực sông xuống mức thấp nhất trong chuỗi quan trắc cùng kỳ. Đây là dấu hiệu cảnh báo sớm về nguy cơ thiếu hụt nguồn nước ngay từ đầu mùa.

Trong thời gian tới, nếu El Nino hình thành theo kịch bản dự báo, nhiệt độ trung bình trên cả nước có xu hướng cao hơn bình thường, số ngày nắng nóng gia tăng, cường độ gay gắt hơn năm 2025.

Lượng mưa có khả năng thiếu hụt ngay trong các tháng mùa khô năm 2026, đặc biệt giai đoạn từ cuối năm 2026 đến đầu năm 2027, với mức giảm phổ biến 25 - 50%. Đồng thời, mùa mưa có khả năng kết thúc sớm.

Nguồn nước trên các lưu vực sông có khả năng tiếp tục suy giảm; các hồ chứa lớn, đặc biệt trên hệ thống sông Đà tổng lượng dòng chảy từ tháng 5/2026 đến tháng 7/2026 có khả năng thiếu hụt từ 10-25% so với TBNN, nguy cơ cao xảy ra thiếu hụt nguồn nước do lượng dòng chảy từ ngoài lãnh thổ giảm kết hợp với thiếu hụt mưa trong nước, tiềm ẩn rủi ro ảnh hưởng đến cấp nước hạ du và an ninh năng lượng.

Nguy cơ cao xảy ra hạn hán và xâm nhập mặn, đặc biệt ở khu vực Nam Trung Bộ, cao nguyên Trung Bộ và đồng bằng sông Cửu Long trong mùa khô 2026 - 2027, đồng thời tình trạng thiếu nước có thể xảy ra trên phạm vi rộng trong những tháng đầu năm 2027.

Đáng lưu ý, trong các kỳ El Nino, mặc dù tổng lượng mưa giảm, vẫn có thể xuất hiện các đợt mưa lớn cục bộ, mưa cực đoan trong thời gian ngắn gây lũ quét, sạt lở đất, ngập úng đô thị.

Hoạt động bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông có xu hướng ít hơn trung bình nhiều năm, song cần đề phòng các cơn bão mạnh, quỹ đạo phức tạp, khó dự báo và gây tác động lớn trong thời gian ngắn.

Trước những diễn biến phức tạp của tình hình khí hậu, thời tiết, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục chỉ đạo các đơn vị dự báo theo dõi chặt chẽ diễn biến khí tượng thủy văn, đặc biệt là tình hình ENSO, nguồn nước và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm; kịp thời cập nhật, ban hành các bản tin dự báo, cảnh báo phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, các Bộ, ngành và địa phương.

Tô Hội

Nguồn SK&ĐS : https://suckhoedoisong.vn/canh-bao-nang-nong-gia-tang-rat-manh-bao-phu-mua-he-nam-nay-169260426063944577.htm