Cảnh báo nguy cơ nghiện nicotine gia tăng trong giới trẻ từ thuốc lá thế hệ mới

2 giờ trướcBài gốc

WHO cảnh báo về “sự hấp dẫn giả tạo” của thuốc lá mới

Sáng 22/5 tại Hà Nội, Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) tổ chức Hội thảo cập nhật thông tin về chủ đề Ngày Thế giới Không Thuốc lá 31/5/2026 và tình hình thực hiện các chính sách phòng, chống tác hại của thuốc lá. Hội thảo diễn ra trong bối cảnh công tác bảo vệ sức khỏe cộng đồng đang đối mặt với nhiều thách thức mới, đặc biệt là sự gia tăng của các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới cùng các hình thức quảng bá tinh vi nhắm tới giới trẻ.

Hội thảo có sự tham dự của các nhà quản lý, chuyên gia, nhà khoa học và đại diện các trường đại học, với nhiều tham luận tập trung vào tình hình, thành tựu và thách thức, cũng như đề xuất các giải pháp trong công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Bà Phan Thị Hải, Phó Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá phát biểu khai mạc

Phát biểu tại hội thảo, ThS.BS Phan Thị Hải, Phó Giám đốc Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá (Bộ Y tế) cho biết, năm 2026, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) lựa chọn chủ đề Ngày Thế giới Không Thuốc lá là: “Vạch trần sự hấp dẫn giả tạo - Hành động để đẩy lùi nạn nghiện nicotine và thuốc lá”.

Theo bà, đây là thông điệp mang tính thời sự sâu sắc khi ngành công nghiệp thuốc lá đang đẩy mạnh các chiến lược tiếp thị nhằm tạo dựng hình ảnh “hiện đại”, “ít độc hại”, “thời thượng” cho các sản phẩm chứa nicotine, đặc biệt hướng tới thanh thiếu niên, phụ nữ và người trẻ tuổi.

Những hình thức quảng bá trá hình đang khiến nguy cơ nghiện nicotine ngày càng gia tăng trong cộng đồng. Các sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng hiện nay không còn chỉ được nhìn nhận như một sản phẩm tiêu dùng thông thường mà đang trở thành mối lo ngại lớn đối với sức khỏe cộng đồng và tương lai của thế hệ trẻ.

Gia tăng nguy cơ nghiện nicotine ở thanh thiếu niên

Theo đại diện Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá, dù dưới bất kỳ hình thức nào, các sản phẩm thuốc lá và nicotine đều gây hại cho sức khỏe. Thuốc lá là nguyên nhân của nhiều bệnh nguy hiểm như ung thư, bệnh tim mạch, đột quỵ, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính cùng nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng khác. Không chỉ ảnh hưởng đến người sử dụng, khói thuốc còn gây tác hại nặng nề đối với những người xung quanh, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em.

Một trong những vấn đề đáng lo ngại hiện nay là xu hướng trẻ hóa tình trạng nghiện nicotine. Theo số liệu được chia sẻ tại hội thảo, nếu năm 2019 tỷ lệ sử dụng thuốc lá điện tử ở nhóm học sinh từ 13-17 tuổi là 2,6%, thì đến năm 2023, khảo sát tại 11 tỉnh, thành phố cho thấy con số này đã tăng lên 8,1%. Điều này phản ánh nguy cơ nicotine đang len lỏi vào trường học, gia đình và đời sống của thanh thiếu niên với tốc độ đáng báo động.

TS. Nguyễn Thu Hương, Trường Đại học Thương mại chia sẻ tại Hội thảo

Cũng theo TS. Nguyễn Thu Hương, Trường Đại học Thương mại cho rằng, thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng hiện được thiết kế với hương vị đa dạng, bao bì bắt mắt, hình ảnh mang tính “công nghệ”, “sành điệu” và thường được quảng bá là “ít hại hơn” thuốc lá truyền thống. Tuy nhiên, đằng sau vẻ ngoài hấp dẫn đó vẫn là nicotine - chất gây nghiện mạnh có thể ảnh hưởng nghiêm trọng tới sự phát triển não bộ, khả năng học tập, cảm xúc và sức khỏe tâm thần của trẻ em và thanh thiếu niên.

Theo thống kê của WHO, thuốc lá gây ra hơn 8 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu. Tại Việt Nam, hút thuốc lá được ước tính gây khoảng 103.000 ca tử vong mỗi năm. Không chỉ tạo gánh nặng bệnh tật, thuốc lá còn gây thiệt hại kinh tế rất lớn, bao gồm chi phí khám chữa bệnh, mất năng suất lao động, tử vong sớm và các chi phí liên quan đến môi trường.

Nhiều chính sách mạnh mẽ nhằm bảo vệ thế hệ trẻ

Dù vậy, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá tại Việt Nam trong những năm qua đã đạt nhiều kết quả tích cực nhờ sự quan tâm chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương cùng sự đồng hành của các cơ quan báo chí và tổ chức quốc tế.

ThS.BS Phan Thị Hải cho biết, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá cùng nhiều chính sách liên quan đã tăng cường cảnh báo sức khỏe; hỗ trợ cai nghiện thuốc lá; nâng cao nhận thức cộng đồng và bảo vệ thế hệ trẻ trước nguy cơ nghiện nicotine.

Đáng chú ý, tại Kỳ họp Đại hội đồng Y tế Thế giới lần thứ 79 đang diễn ra tại Geneva (Thụy Sĩ), WHO đã trao Giải thưởng Ngày Thế giới Không Thuốc lá toàn cầu cho bốn đơn vị thuộc Bộ Y tế Việt Nam, gồm: Vụ Pháp chế (Bộ Y tế), Viện Chiến lược và Chính sách Y tế, Trung tâm Chống độc - Bệnh viện Bạch Mai và Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá. Giải thưởng ghi nhận những nỗ lực nổi bật của Việt Nam trong việc xây dựng và triển khai các chính sách bảo vệ cộng đồng trước tác hại của thuốc lá.

Theo đánh giá của các chuyên gia, những cải cách gần đây, đặc biệt là chính sách thuế thuốc lá, được kỳ vọng sẽ mang lại nhiều tác động tích cực như giúp khoảng 2,1 triệu người bỏ thuốc hoặc không bắt đầu hút thuốc vào năm 2031; ngăn ngừa khoảng 700.000 ca tử vong sớm trong những thập kỷ tới; đồng thời tạo thêm khoảng 24.000 tỷ đồng nguồn thu ngân sách nhà nước mỗi năm vào năm 2031.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác phòng, chống tác hại của thuốc lá vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn. Tỷ lệ hút thuốc ở nam giới còn cao; việc thực thi quy định cấm hút thuốc tại một số nơi công cộng chưa hiệu quả; trong khi các hình thức quảng bá thuốc lá trên môi trường mạng ngày càng tinh vi và khó kiểm soát.

Đặc biệt, việc Quốc hội thông qua Nghị quyết 173/2024/QH15 về cấm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, vận chuyển, chứa chấp và sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng được đánh giá là bước đi mạnh mẽ nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng, nhất là thế hệ trẻ. Trong năm 2026, Bộ Y tế cũng sẽ sửa đổi và trình Chính phủ, Quốc hội Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý, đáp ứng yêu cầu thực tiễn mới và bảo vệ những thành quả đã đạt được trong nhiều năm qua.

Minh Huế

Nguồn Tạp chí Công thương : https://tapchicongthuong.vn/canh-bao-nguy-co-nghien-nicotine-gia-tang-trong-gioi-tre-tu-thuoc-la-the-he-moi-519853.htm