Cảnh báo tình trạng ồ ạt khai thác đất mặt ruộng

2 giờ trướcBài gốc

Hoạt động khai thác đất mặt ruộng diễn ra công khai, bụi bay mù mịt.

Hoạt động rầm rộ

Một góc cánh đồng ở xã Song Lộc, tỉnh Vĩnh Long bụi bay mù mịt, tiếng động cơ, xe tải chở đất ra vào tấp nập giữa ban ngày. Từng xe đất được máy múc (xe cuốc) đào từ mặt ruộng lên chở đi, có xe chở đi nơi khác, có xe chở đất tới các bãi tập kết ngay cạnh đường giao thông.

Đoạn đường dẫn vào khu ruộng đang khai thác đất hằn những dấu bánh xe, hư hỏng, đất rơi vãi, cho thấy hoạt động diễn ra rầm rộ, kéo dài. Khi phát hiện có người quay phim, chụp ảnh, các phương tiện đồng loạt dừng hoạt động, rời khỏi hiện trường.

Theo người dân địa phương, các phương tiện khai thác đất ruộng hoạt động suốt ngày đêm. “Hằng ngày mấy chiếc xe, máy chạy suốt không nghỉ” - bà T.T.H (xã Song Lộc, tỉnh Vĩnh Long) cho hay. Theo lãnh đạo UBND xã Song Lộc, địa phương cũng lập tổ phản ứng nhanh để tiếp nhận phản ánh của người dân và xử lý.

Mới đây, người dân xã Tân An (Vĩnh Long) cũng phản ánh tình trạng khai thác, lấy đất mặt ruộng trái phép với quy mô lớn trên địa bàn.

Sở Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) Vĩnh Long cho biết, vừa qua có ghi nhận tình trạng khai thác đất mặt ruộng tại một số xã, riêng 2 xã Song Phú và Cái Ngang xảy ra lấy đất mặt ruộng trên diện tích hơn 112ha của 182 hộ liên quan. Dù vậy, các địa phương chưa xử phạt trường hợp này, với các trường hợp đã thu gom đất mặt ruộng thành đống lớn, các địa phương đã lập biên bản và đình chỉ hoạt động.

Các phương tiện khai thác, vận chuyển đất mặt ruộng tại xã Song Lộc, tỉnh Vĩnh Long, một số đất được tập kết ngay cạnh đường lớn.

Hệ lụy lâu dài

Việc lấy đất mặt ruộng do một số nơi ruộng gò cao, khó lấy nước cho lúa, canh tác khó khăn. Một số người mua đất để tôn tạo vườn cây ăn trái, san lấp ao.

Theo người dân, với ruộng ở gò cao sẽ không giữ được nước, chi phí bơm tưới tăng, nhưng năng suất lúa giảm. Do đó, việc hạ thấp mặt ruộng sẽ giúp lấy nước dễ hơn, công chăm sóc giảm. Địa phương cũng từng cho chủ trương, hướng dẫn và cấp phép cho các hộ đủ điều kiện cải tạo ruộng bằng cách hạ thấp nền.

Tuy nhiên, việc cải tạo phải theo cách cào và giữ lại lớp đất mặt (dày khoảng 20cm), sau đó lấy đi lớp đất tiếp theo, rồi trả lại lớp đất mặt để tiếp tục canh tác. Ông Lê Đình Trung - Phó Giám đốc Sở NN&MT Vĩnh Long cho biết, việc cải tạo bằng cách lấy đất để hạ mặt ruộng phải đảm bảo sau đó canh tác thuận lợi hơn.

Chủ trương trên được các nhà khoa học đồng thuận. Tuy nhiên, cách làm không đúng có thể gây ra suy thoái đất nông nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất. PGS.TS Trần Kim Tín (Trường Nông nghiệp, Đại học Cần Thơ) cho rằng, với khu đất ruộng cao cần cải tạo, chính quyền phải hỗ trợ, khảo sát loại đất, cho phép bà con lấy tới đâu, cách lấy ra sao.

Tại xã An Trường, dù cơ quan chuyên môn tỉnh Vĩnh Long đã hoàn tất khảo sát, có văn bản đề nghị xã cấp phép cho các hộ đủ điều kiện, nhưng suốt nhiều tháng qua chưa được cấp. Thực tế này dẫn tới một số hộ đưa xe, máy vào cải tạo để kịp mùa vụ mới, khi chưa được cấp phép. Dù vậy, cũng không ít trường hợp mua bán đất mặt ruộng dưới "danh nghĩa cải tạo".

Trước thực trạng hoạt động khai thác đất mặt ruộng xảy ra tại một số địa phương, chỉ trong tháng 3, 4/2026, UBND tỉnh Vĩnh Long đã 2 lần ra văn bản chỉ đạo các sở ngành, công an, địa phương kiểm tra, giám sát chặt chẽ hoạt động hạ độ cao đất mặt ruộng. Qua đó kịp thời phát hiện, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm, hoạt động khai thác đất trái phép.

Những đống đất khổng lồ dọc các tuyến đường ở Vĩnh Long.

Công an vào cuộc

Qua công tác nắm tình hình, quản lý địa bàn, lực lượng Cảnh sát điều tra tội phạm về kinh tế, tham nhũng, buôn lậu và môi trường, Công an tỉnh Vĩnh Long phát hiện, tại một số địa phương, người dân chỉ thực hiện việc cải tạo đất trong phạm vi quyền sử dụng của mình, không phát sinh hành vi khai thác, mua bán trái phép. Những trường hợp này đã được chính quyền địa phương tuyên truyền, nhắc nhở kịp thời, không để xảy ra vi phạm.

Tuy nhiên, tại một số nơi ghi nhận tình trạng lợi dụng việc cải tạo đất để thu gom lớp đất mặt ruộng, hình thành các điểm tập kết, phát sinh hoạt động mua bán, vận chuyển đi nơi khác tiêu thụ, có dấu hiệu vi phạm pháp luật về tài nguyên, khoáng sản, ảnh hưởng đến tình hình an ninh trật tự tại địa phương.

Lực lượng chức năng kiểm tra, đo số lượng đất khai thác trái phép.

Qua công tác kiểm tra, công an phát hiện, ngăn chặn và yêu cầu 233 hộ dân (diện tích gần 120ha) chấm dứt ngay việc khai thác đất mặt ruộng, khôi phục lại hiện trạng ban đầu. Đồng thời lập biên bản xử lý 23 vụ với 29 cá nhân có dấu hiệu vi phạm trong hoạt động khai thác, tập kết, mua bán đất mặt ruộng trái phép, với khối lượng hơn 30.800 m3; tạm giữ nhiều phương tiện, thiết bị phục vụ cho hoạt động vi phạm.

Cảnh Kỳ

Nguồn Tiền Phong : https://tienphong.vn/canh-bao-tinh-trang-o-at-khai-thac-dat-mat-ruong-post1839140.tpo