Tiêm vaccine cho trẻ là biện pháp phòng bệnh viêm não Nhật Bản hiệu quả nhất. Ảnh: TTXVN
Bệnh có tỷ lệ tử vong cao
Tại Thanh Hóa vừa xuất hiện ổ dịch viêm não Nhật Bản, với 3 ca mắc, trong đó có 1 ca tử vong là trẻ 14 tuổi. Bệnh nhi này chưa được tiêm vaccine phòng viêm não Nhật Bản, khởi phát với các triệu chứng sốt cao, đau đầu, nôn, mệt mỏi, nói ngọng, rồi diễn biến nặng rất nhanh và tử vong. Ngay sau khi ghi nhận ca bệnh, ngành y tế Thanh Hóa đã triển khai các biện pháp dập dịch, phun hóa chất diệt muỗi và rà soát công tác tiêm chủng trên địa bàn.
Qua điều tra dịch tễ cho thấy, khu vực sinh sống của bệnh nhi có nhiều nguy cơ như gần ao, ruộng, cống rãnh, chăn nuôi gia súc, gia cầm… là những yếu tố nguy cơ dễ sinh muỗi truyền bệnh viêm não Nhật Bản.
Theo các chuyên gia, hiện đã vào mùa hè, cũng là mùa của bệnh viêm não Nhật Bản dễ xuất hiện. Bệnh viêm não Nhật Bản hay gặp vào mùa hè, thường từ tháng 5 - tháng 8, vì đây là mùa thuận lợi cho muỗi truyền bệnh phát triển. Đồng thời cũng là mùa có nhiều loài hoa quả chín, thu hút chim từ rừng về, mang theo mầm bệnh từ nơi hoang dã, rồi lây sang đàn lợn, gia súc gần người; muỗi đốt các vật nuôi mang mầm bệnh, rồi đốt người, làm lây bệnh.
TS.BS Nguyễn Văn Lâm, Giám đốc Trung tâm Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Nhi Trung ương, cảnh báo: Viêm não Nhật Bản là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm do virus; bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng thường gặp nhất ở trẻ em độ tuổi từ 2 đến 8 tuổi. Bệnh có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng như: Liệt, rối loạn ngôn ngữ, rối loạn tâm thần… Tỷ lệ tử vong và di chứng lên tới 25 – 35%.
Mặc dù phần lớn trẻ em hiện nay đã được tiêm phòng đầy đủ, những vẫn ghi nhận rải rác các ca mắc bệnh, chủ yếu ở những trẻ có sức đề kháng kém, chưa tiêm vaccine, hoặc chưa tiêm đủ mũi theo khuyến cáo.
Theo TS.BS Nguyễn Văn Lâm, những di chứng của bệnh viêm não Nhật Bản khiến người bệnh giảm khả năng giao tiếp, giảm hoặc mất khả năng lao động, trở thành gánh nặng cho gia đình và xã hội. Hiện nay, tuy đa số trẻ đã được tiêm phòng đầy đủ, nhưng vẫn còn nhiều trường hợp trẻ mắc bệnh do sức đề kháng kém, chưa tiêm vaccine phòng, hoặc tiêm không đủ số mũi, nên vẫn có nguy cơ mắc bệnh.
Bệnh thường khởi phát với các biểu hiện như: Sốt cao, đau đầu, buồn nôn, nôn và mệt mỏi. Ở trẻ nhỏ, triệu chứng có thể không điển hình như: Quấy khóc, bỏ ăn, ngủ li bì hoặc kích thích bất thường. Do dễ nhầm lẫn với các bệnh thông thường, phụ huynh cần theo dõi sát diễn biến của trẻ.
Đặc biệt, khi bệnh tiến triển nặng, trẻ có thể xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm như: Rối loạn ý thức, mê sảng, co giật, tăng trương lực cơ hoặc hôn mê, đây đều là những tình trạng cấp cứu. Nhất là khi trẻ sốt cao, kèm theo các biểu hiện thần kinh bất thường, cần cho trẻ đến bệnh viện ngay, không nên tự theo dõi kéo dài tại nhà.
Tiêm vaccine là biện pháp hữu hiệu
Theo các bác sĩ, tuy bệnh viêm não Nhật Bản dễ diễn biến nặng, tỷ lệ tử vong cao, nhưng đã có vaccine phòng bệnh; đây cũng là biện pháp phòng bệnh hữu hiệu nhất. Việc tiêm vaccine đầy đủ và đúng lịch là biện pháp phòng bệnh quan trọng nhất.
Về vấn đề tiêm vaccine cho trẻ, theo TS.BS Nguyễn Văn Lâm, các bà mẹ có con lớn tuổi mắc viêm não Nhật Bản hầu hết đều cho rằng con đã được tiêm phòng tiêm phòng 3 mũi đầy đủ đến 2 tuổi. Nhưng đây là quan niệm sai lầm khiến nhiều trẻ lớn cũng mắc bệnh. Vì vậy, các bậc cha mẹ nên tiêm phòng cho con mình đầy đủ và tiêm nhắc lại theo lịch khuyến cáo.
Theo đó, bên cạnh việc tiêm vaccine, cần thực hiện các biện pháp phòng bệnh, vệ sinh như: Cho trẻ ngủ màn, phòng muỗi đốt; giữ vệ sinh môi trường sống, phát quang bụi rậm; khơi thông cống rãnh, loại bỏ khu vực nước đọng; với các gia đình chăn nuôi, cần đảm bảo chuồng trại hợp vệ sinh và cách xa khu sinh hoạt. Đặc biệt, người dân cần chủ động phòng bệnh và theo dõi sớm các dấu hiệu bất thường; đây là cách tốt nhất để bảo vệ trẻ trước viêm não Nhật Bản.
Bác sĩ cũng lưu ý lịch tiêm vaccine viêm não Nhật Bản cho trẻ cần tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi và cần tiêm 3 mũi cơ bản: Mũi 1 khi trẻ vừa đủ 12 tháng tuổi; mũi 2 tiêm sau mũi 1 từ 1-2 tuần; mũi 3 tiêm sau mũi 2 một năm.
Đặc biệt, cẩn tiêm nhắc lại cho trẻ sau mỗi 3 năm cho đến khi trẻ được 15 tuổi để trẻ có miễn dịch tốt nhất.
Tạ Nguyên/Báo Tin tức và Dân tộc