Trong thế giới kiếm hiệp của Kim Dung, việc phân định cao thấp giữa các cao thủ luôn là chủ đề gây tranh cãi nảy lửa. Riêng với Xạ Điêu Anh Hùng Truyện, để tìm ra người giữ vị trí "thiên hạ đệ nhất", chúng ta không thể chỉ nhìn vào một thời điểm mà phải đánh giá qua từng giai đoạn phát triển của cốt truyện. Từ Vương Trùng Dương uy trấn Hoa Sơn đến một "Lão Ngoan Đồng" đột phá giới hạn, cục diện võ công Xạ Điêu Anh Hùng Truyện đã có những biến chuyển đầy bất ngờ.
Ở thời kỳ sơ khai của câu chuyện, không ai có thể phủ nhận vị thế của Vương Trùng Dương. Tại kỳ Hoa Sơn luận kiếm lần thứ nhất, vị giáo chủ Toàn Chân Giáo đã dùng Tiên Thiên Công đánh bại Đông Tà, Tây Độc, Nam Đế và Bắc Cái để đường đường chính chính đoạt lấy Cửu Âm Chân Kinh.
Tạo hình uy nghiêm của Đoàn Nam Đế với tuyệt kỹ Nhất Dương Chỉ lừng danh thiên hạ. - Ảnh: Sohu
Sức mạnh của ông kinh người đến mức ngay cả khi lâm chung, chỉ bằng một hơi tàn, ông vẫn đủ sức trọng thương "Lão Độc Vật" Âu Dương Phong. Dù lúc bấy giờ còn có những nhân vật như Cừu Thiên Nhận, nhưng xét về thực lực và danh tiếng, Vương Trùng Dương vẫn là đỉnh cao mà không ai trong võ công Xạ Điêu Anh Hùng Truyện giai đoạn này có thể chạm tới.
Khi Vương Trùng Dương qua đời, cán cân quyền lực bắt đầu nghiêng về phía Nam Đế Đoàn Trí Hưng. Điểm khiến võ công của ông trở nên đặc biệt chính là sự tương khắc. Nhất Dương Chỉ của dòng họ Đoàn vốn là "khắc tinh" cứng của Hàm Mô Công phía Âu Dương Phong.
Đáng chú ý, trước khi mất, Vương Trùng Dương đã trao đổi võ học, truyền dạy Tiên Thiên Công cho Đoàn Nam Đế. Việc sở hữu cả hai tuyệt kỹ hàng đầu, cộng với tư chất thông tuệ giúp ông thấu hiểu sâu sắc các đạo lý trong Cửu Âm Chân Kinh, đã đưa Đoàn Nam Đế lên vị trí dẫn đầu ở giai đoạn giữa. Sự áp đảo này còn thể hiện qua việc ông dễ dàng hàng phục "Thiết Chưởng Thủy Thượng Phiêu" Cừu Thiên Nhận, thu nạp làm đệ tử.
Lão Ngoan Đồng Chu Bá Thông – nhân vật sở hữu ngộ tính võ học cao nhất giai đoạn sau của tác phẩm. - Ảnh: Sohu
Nếu giai đoạn đầu thuộc về sư huynh, thì giai đoạn cuối của võ công Xạ Điêu Anh Hùng Truyện lại gọi tên Chu Bá Thông. Dù từng bị Hoàng Dược Sư nhốt trên đảo Đào Hoa suốt 16 năm, nhưng đây lại chính là khoảng thời gian giúp "Lão Ngoan Đồng" đạt đến cảnh giới mới.
Ông không chỉ tự sáng tạo ra Không Minh Quyền và kỹ thuật Song Thủ Hổ Bác (Trái phải tự đánh nhau) vô tiền khoáng hậu, mà còn vô tình luyện thành Cửu Âm Chân Kinh. Với ngộ tính cực cao, Chu Bá Thông không chỉ là người thầy dẫn dắt Quách Tĩnh mà còn sở hữu tu vi vượt xa cả Đông Tà lẫn Tây Độc ở những chương cuối cùng.
Trong khi các nhân vật trên thay nhau giữ vị trí số 1, thì Hoàng Dược Sư và Hồng Thất Công lại duy trì một sự ổn định đáng kinh ngạc. Võ công của chủ đảo Đào Hoa thiên về sự biến hóa, kỳ ảo; trong khi Bang chủ Cái Bang lại lừng danh với Giáng Long Thập Bát Chưởng cương mãnh vô song.
Vương Trùng Dương thi triển Tiên Thiên Công, một mình áp đảo Tứ Tuyệt tại Hoa Sơn luận kiếm lần thứ nhất. - Ảnh: Weibo
Xuyên suốt các cuộc đối đầu, cả hai luôn giữ thế cân bằng, "kẻ tám lạng, người nửa cân". Ngay cả trong những màn giao đấu cuối cùng với hậu bối Quách Tĩnh, thực lực của họ vẫn cho thấy sự tương đồng, khó có thể phân định ai hơn ai một bậc trong hệ thống võ công Xạ Điêu Anh Hùng Truyện.
Có thể thấy, danh hiệu "đệ nhất" không hề cố định. Vương Trùng Dương là huyền thoại của quá khứ, Đoàn Nam Đế là biểu tượng của sự uy nghiêm giữa phim, còn Chu Bá Thông chính là hiện thân của sự đột phá ở đoạn kết. Chính sự thay đổi ngôi vị này đã tạo nên sức hấp dẫn vĩnh cửu cho tác phẩm của cố nhà văn Kim Dung.
Khánh Tường